Geografia Unii Europejskiej

Geografia Unii Europejskiej

Kolonia

Sofia

Sztokholm

Monachium

Ludność i demografia

Unię zamieszkuje 498,8 mln obywateli, co daje 3 miejsce na świecie (za Indiami, przed Stanami Zjednoczonymi).^{[potrzebne źródło]} Gęstość zaludnienia to 114 osób na kilometr kwadratowy.

Najludniejsze są Niemcy, najmniej ludności ma Malta.

Dane statystyczne

Struktura wieku (w 2006):

• 0-14 – 16,03%
• 15-64 – 67,17%
• powyżej 65 – 16,81%

Współczynnik urodzeń: 10,5 urodzeń/1000 mieszkańców

Umieralność: 9,6 zgonów/1000 mieszkańców

Saldo migracji 3,6 migranta/1000 mieszkańców

Małżeństwa: 4,8 małżeństw/1000 mieszkańców

Rozwody: 2 rozwody/1000 mieszkańców

Stosunek płci: 0,96 mężczyzny/kobietę

Długość życia:

• ogółem 78,9 lat
• mężczyźni 75,8 lat
• kobiety 81,9 lat

Umieralność noworodków: 4,5 zgonów/1000 urodzeń żywych

Liczba dzieci na 1 kobietę: 1,52

Urodzenia dzieci poza małżeństwem: 33%

Urbanizacja

Lp.	Miasto	Ludność	Zdjęcie
1.	Londyn	7 421 209
2.	Berlin	3 405 483
3.	Madryt	3 250 000
4.	Rzym	2 553 873
5.	Paryż	2 153 600
6.	Bukareszt	1 930 390
7.	Hamburg	1 750 194
8.	Warszawa	1 702 139
9.	Budapeszt	1 698 106
10.	Wiedeń	1 631 082

Ponadto m.in.: Neapol, West Midlands (Birmingham-Wolverhampton), Lizbona, Hamburg, Monachium, Lille-Kortrijk.

Narodowości zamieszkujące Unię Europejską

Ciężko oszacować ile dokładnie jest reprezentantów danej grupy narodowościowej. Przykłady problemów: Francuzi utożsamiają narodowość z obywatelstwem, więc każdy obywatel jest Francuzem, a pomija się czy dana osoba uważa się za Alzatczyka, Baska, Polaka czy Algierczyka; możliwość podwójnego przelicznika – poza wspomnianym przykładem – 1 milion Polaków we Francji dodane będzie zarówno do Francuzów jak i do Polaków; pojawia się też problem nowej emigracji – Polacy wyjeżdżający do Irlandii są zarówno liczeni jako obywatele Polscy – bo tutaj mają zameldowanie i są uwzględniani w statystykach, ale też, a jeżeli się zarejestrowali w Irlandii – także i tam. Ciężko jest oszacować – ze względu na swobodę podróżowania i pracy – ile dokładnie ludzi mieszka w danym regionie. Dane statystyczne zmieniają się z biegiem lat.

Narody Unii Europejskiej:

Z podaniem maks. 5 krajów, w których żyją przedstawiciele danej narodowości.

1. Niemcy (, , , ok. 75 mln)
2. Francuzi (, , , , ok. 60 mln)
3. Włosi (, , , ok. 60 mln)
4. Anglicy (, ok. 44 mln)
5. Polacy (, , , , ok. 42 mln)
6. Hiszpanie (, , , ok. 36 mln)
7. Rumuni (, , , ok. 20 mln)
8. Holendrzy (, , , , ok. 14 mln)
9. Węgrzy (, , , ok. 12 mln)
10. Grecy (, , ok. 11 mln)
11. Portugalczycy (, , , ok. 11 mln)
12. Czesi (, , , , ok. 10 mln)
13. Szwedzi (, , , ok. 8 mln)
14. Austriacy (, , ok. 7 mln)
15. Bułgarzy (, , , , ok. 7 mln)
16. Flamandowie (, ok. 6 mln)
17. Irlandczycy (, , , ok. 5,5 mln)
18. Duńczycy (, , , , ok. 5 mln)
19. Słowacy (, , , , ok. 5 mln)
20. Szkoci ( ok. 5 mln)
21. Finowie (, , , , , ok. 5 mln)
22. Walonowie (, ok. 4 mln)
23. Katalończycy (, , ok. 4 mln)
24. Walijczycy ( ok. 3,5 mln)
25. Baskowie (, ok. 2,5 mln)
26. Litwini (, , , ok. 4 mln)
27. Galisyjczycy ( ok. 2,5 mln)
28. Słoweńcy (, , , , ok. 2 mln)
29. Łotysze (, , ok. 1,5 mln)
30. Estończycy (, , , , ok. 900 tys.)
31. Maltańczycy (, , ok. 400 tys.)
32. Luksemburczycy (, , , ok. 350 tys.)

W wykazie: nie uwzględniono odrębnie Cypryjczyków (Greków cypryjskich); Belgowie podzieleni na Walonów i Flamandów; Flamandowie uznani za odrębny naród, a nie za grupę narodu holenderskiego; Galisyjczycy, Baskowie i Katalończycy potraktowani jako narody równoprawne z Hiszpanami w Hiszpanii; nie uwzględniono narodu brytyjskiego, Anglicy, Szkoci, Irlandczycy, Walijczycy oddzielnie.

Mniejszości narodowościowe mieszkające na terytorium Unii Europejskiej: Romowie, Lapończycy, Fryzowie, Alzatczycy, Korsykanie, Serbołużyczanie, Bretończycy, Farerowie i inne.

Mniejszości etniczne: Łemkowie (Polska), Kornwalijczycy (Wielka Brytania), Manx (Wielka Brytania), Egipcjanie Bałkańscy (np. Grecja), Arumuni (Bałkany), Aragończycy (Hiszpania) i inne.

Duże mniejszości narodów państw ościennych: Albańczycy (np. Grecja), Rosjanie (np. Łotwa, Estonia), Turcy (np. Bułgaria), Ukraińcy (np. Polska), Białorusini (np. Polska).

Narody żyjące na przestrzeni dziejów w Europie, których państwo nie jest członkiem UE: Żydzi (np. Polska, Francja), Ormianie (np. Francja, Polska, Grecja).

Narody, które przybyły do Europy w XX wieku, jako emigranci ekonomiczni lub emigranci z kolonii państw europejskich: Arabowie (np. Francja, Niemcy, Wielka Brytania, Włochy), Turcy (np. Niemcy), narody subkontynentu indyjskiego: Indusi, Pendżabczycy, Bengalczycy, Pasztuni, Beludżowie i inni (głównie Wielka Brytania), Afrykańczycy (np. Francja, Niemcy, Wileka Brytania, Dania), Latynoamerykanie (np. Hiszpania), Wietnamczycy (np. Czechy, Niemcy, Polska), Chińczycy (np. Wielka Brytania), narody Karaibów (głównie Wielka Brytania), Asyryjczycy (np. Szwecja), Filipińczycy (np. Wielka Brytania, Włochy, Niemcy), Kurdowie (np. Niemcy, Holandia), Berberowie (np. Francja, Hiszpania), Japończycy (Wielka Brytania, Niemcy).

Specyficzna demografia terytoriów będących częścią UE, ale leżących poza kontynentem europejskim: Murzyni, Indianie, Mulaci, Kreole.

Języki

Brzeg Świny (Wyspa Uznam)

Łotewskie wybrzeże Bałtyku (okolice Rygi)

Most Olandzki nad Bałtykiem

Wybrzeże Morza Śródziemnego (Wyspa Malta)

Najwięcej osób mówi na co dzień w języku niemieckim. język angielski jest najbardziej rozpowszechniony wśród obywateli UE. Językami roboczymi są angielski, francuski i niemiecki.

Obowiązują trzy alfabety: łaciński, grecki, cyrylica (wersja bułgarska).

• (bułg.) Европейски съюз (alfabet łaciński: Evropeyski Sŭyuz)
• (cz.) Evropská unie
• (duń.) Den Europæiske Union
• (niderl.) Europese Unie
• (ang.) European Union
• (est.) Euroopa Liit
• (fiń.) Euroopan unioni
• (fr.) Union européenne
• (niem.) Europäische Union
• (gr.) Ευρωπαϊκή Ένωση (alfabet łaciński: Evropaikí Énosi)
• (węg.) Európai Unió
• (irl.) An tAontas Eorpach
• (wł.) Unione Europea
• (łot.) Eiropas Savienība
• (lit.) Europos Sąjunga
• (malt.) L-Unjoni Ewropea
• (pol.) Unia Europejska
• (port.) União Europeia
• (rum.) Uniunea Europeană
• (słow.) Európska únia
• (słoweń.) Evropska unija
• (hiszp.) Unión Europea
• (szw.) Europeiska unionen

Religia

Większość ludności zamieszkującej Europę to chrześcijanie. Wywarło ono i wywiera wciąż największy wpływ na Europę. W polityce krajów członkowskich istnieje jednak silny rozdział państwa od kościoła. W Unii Europejskiej funkcjonują 3 modele stosunków między państwem a wspólnotami religijnymi: ostra separacja- organizacje religijne traktowane są na równi z innymi organizacjami (Francja), przyjazny rozdział- podstawą są dwustronne umowy o charakterze konkordatowym (Niemcy, Austria), unifikacja- brak formalnego rozdziału, decyzje polityczne państwa ingerują w wewnętrzne sprawy Kościoła (Wielka Brytania- tu nawet monarcha stoi na jego czele, Dania, Szwecja, Grecja).^{[potrzebne źródło]}

Zobacz też: Kościół Rzymskokatolicki wobec integracji europejskiej

Obszar

UE zajmuje obszar 4 422 773 km². Geograficznie leży na 5 kontynentach: w Europie (większość terytorium), w Azji (Cypr (wyspa)), w Afryce (m. in: Reunion, Ceuta), w Ameryce Południowej (Gujana Francuska), w Ameryce Północnej (m. in: Martynika). Suma terytoriów państw członkowskich daje 7 miejsce pod względem powierzchni (za Australią, przed Indiami) i stanowi 3% powierzchni lądu. Największa powierzchniowo jest Francja, najmniejsza Malta.

Członkowie UE

Zobacz też:Terytoria specjalne państw członkowskich Unii Europejskiej

Lista państw – członków Unii Europejskiej

Lp.	Kraj	Oficjalna nazwa	Położenie	Członkostwo w UE	Skrót	Stolica	Data przystąpienia do EWG/UE	Powierzchnia	Ludność	Terytoria specjalne
1	Austria	Republika Austrii		Austria w Unii Europejskiej	AT	Wiedeń	1 stycznia 1995	83 871 km²	8 340 924
2	Belgia	Królestwo Belgii		Belgia w Unii Europejskiej	BE	Bruksela	25 marca 1957	30 528 km²	10 584 534
3	Bułgaria	Republika Bułgarii		Bułgaria w Unii Europejskiej	BG	Sofia	1 stycznia 2007	110 910 km²	7 640 238
4	Cypr	Republika Cypryjska		Cypr w Unii Europejskiej	CY	Nikozja	1 maja 2004	9251 km²	778 700	wyłączając: Turecką Republikę Cypru Północnego Akrotiri, Dhekelia Strefa buforowa ONZ
5	Czechy	Republika Czeska		Czechy w Unii Europejskiej	CZ	Praga	1 maja 2004	78 866 km²	10 403 100
6	Dania	Królestwo Danii		Dania w Unii Europejskiej	DK	Kopenhaga	1 stycznia 1973	43 094 km²	5 482 266	wyłączając: Grenlandię Wyspy Owcze
7	Estonia	Republika Estońska		Estonia w Unii Europejskiej	EE	Tallinn	1 maja 2004	45 226 km²	1 340 935
8	Finlandia	Republika Finlandii		Finlandia w Unii Europejskiej	FI	Helsinki	1 stycznia 1995	338 145 km²	5 312 415	włączając: Wyspy Alandzkie
9	Francja	Republika Francuska		Francja w Unii Europejskiej	FR	Paryż	25 marca 1957	674 843 km²	63 753 140	włączając: Reunion Martynika Gujana Francuska Gwadelupa wyłączając: Nowa Kaledonia Polinezja Francuska Wallis i Futuna Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne Majotta Saint-Pierre i Miquelon Clipperton Saint-Martin Saint-Barthélemy
10	Grecja	Republika Grecka		Grecja w Unii Europejskiej	GR	Ateny	1 stycznia 1981	131 990 km²	11 125 179	włączając: Athos
11	Hiszpania	Królestwo Hiszpanii		Hiszpania w Unii Europejskiej	ES	Madryt	1 stycznia 1986	506 030 km²	46 063 511	włączając: Wyspy Kanaryjskie Melilla Ceuta
12	Holandia	Królestwo Niderlandów		Holandia w Unii Europejskiej	NL	Amsterdam	25 marca 1957	41 526 km²	16 428 360	wyłączając: Antyle Holenderskie Aruba
13	Irlandia	Irlandia		Irlandia w Unii Europejskiej	IE	Dublin	1 stycznia 1973	70 273 km²	4 339 000
14	Litwa	Republika Litewska		Litwa w Unii Europejskiej	LT	Wilno	1 maja 2004	65 303 km²	3 357 873
15	Luksemburg	Wielkie Księstwo Luksemburga		Luksemburg w Unii Europejskiej	LU	Luksemburg	25 marca 1957	2586 km²	483 800
16	Łotwa	Republika Łotewska		Łotwa w Unii Europejskiej	LV	Ryga	1 maja 2004	64 589 km²	2 266 000
17	Malta	Republika Malty		Malta w Unii Europejskiej	MT	La Valetta	1 maja 2004	316 km²	407 810
18	Niemcy	Republika Federalna Niemiec		Niemcy w Unii Europejskiej	DE	Berlin	25 marca 1957	357 050 km²	82 218 000	włączając: Helgoland Büsingen am Hochrhein
19	Polska	Rzeczpospolita Polska		Polska w Unii Europejskiej	PL	Warszawa	1 maja 2004	312 683 km²	38 115 641
20	Portugalia	Republika Portugalska		Portugalia w Unii Europejskiej	PT	Lizbona	1 stycznia 1986	92 391 km²	10 599 095	włączając: Madera Azory
21	Rumunia	Rumunia		Rumunia w Unii Europejskiej	RO	Bukareszt	1 stycznia 2007	238 391 km²	21 538 000
22	Słowacja	Republika Słowacka		Słowacja w Unii Europejskiej	SK	Bratysława	1 maja 2004	49 037 km²	5 400 998
23	Słowenia	Republika Słowenii		Słowenia w Unii Europejskiej	SI	Lublana	1 maja 2004	20 273 km²	2 025 866
24	Szwecja	Królestwo Szwecji		Szwecja w Unii Europejskiej	SE	Sztokholm	1 stycznia 1995	449 964 km²	9 208 034
25	Węgry	Republika Węgierska		Węgry w Unii Europejskiej	HU	Budapeszt	1 maja 2004	93 030 km²	10 036 000
26	Wielka Brytania	Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej		Wielka Brytania w Unii Europejskiej	GB lub UK	Londyn	1 stycznia 1973	244 820 km²	60 587 300	włączając: Gibraltar wyłączając: Guernsey (razem z Alderney, Herm, Sark) Jersey Wyspa Man Bermudy Turks i Caicos Anguilla Brytyjskie Wyspy Dziewicze Kajmany Montserrat Falklandy Pitcairn Święta Helena (razem z Wyspą Wniebowstąpienia) Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego Georgia Południowa i Sandwich Południowy Akrotiri, Dhekelia
27	Włochy	Republika Włoska		Włochy w Unii Europejskiej	IT	Rzym	25 marca 1957	301 318 km²	59 619 290	włączając: Campione d'Italia Livigno
Lp	Kraj	Oficjalna nazwa	Położenie	Członkostwo w UE	Skrót	Stolica	Data przystąpienia do EWG/UE	Powierzchnia	Ludność	Terytoria specjalne

Kraje kandydujące do UE

Kraje kandydujące i kraje stowarzyszone z Unią Europejską

Kraj	Oficjalny status kandydata do UE	Data wniosku o członkostwo	Stowarzyszenie rozpoczęcie negocjacji	Stowarzyszenie podpisanie	Stowarzyszenie wejście w życie	Negocjacje o członkostwo	Liczba zamkniętych rozdziałów negocjacyjnych	Przewidywana data zakończenia negocjacji	Przewidywana data wejścia do UE	Strefa wolnego handlu	Unia celna
Chorwacja	T od czerwca 2004	2003	T 2000	T Październik 2001	T 2005	T od 3 października 2005	T33/33 (negocjacje zakończone)	T30 czerwca 2011	1 lipca 2013	T od 2005
Turcja	T od 1999 roku	14 kwietnia 1987	T 1959	T Ankara Agreement 1963 Custom union 1995	T 1996 Custom union	T od 3 października 2005	1/33 (nie wliczone rozdziały: Instytucje, Inne)			T od 1996	T od 2001
Macedonia	T od grudnia 2005	22 marca 2004	T 2000	T Od kwietnia 2001	T 2004		nie rozpoczęto jeszcze negocjacji	2012	2015	T 2004

Wybrzeże Morza Śródziemnego (Kreta)

Wybrzeże Atlantyku (La Palma- Wyspy Kanaryjskie)

Wybrzeże Atlantyku (Półwysep Cotentin- La Hague)

Wybrzeże Atlantyku (Gujana Francuska)

Wybrzeże Atlantyku (szkockie Hebrydy Zewnętrzne)

Wybrzeże Oceanu Indyjskiego (Reunion)

Watzmann (niemieckie Alpy)

Midi d’Ossau (francuskie Pireneje)

Sierra Morena (południe Hiszpanii)

Jezioro Bâlea w Górach Făgăraş (Karpaty Południowe)

Rzeka Warta w Nizinie Wielkopolskiej (okolice Koła)

Nizinny krajobraz Węgier (Hortobágy)

Nizina Padańska w Lombardii (Soresina)

Wyżynny krajobraz Małopolski (Góry Pieprzowe)

Rzeka Tag (Toledo)

Rzeka Morawa (pogranicze austriacko-słowackie))

Rzeka Tweed (St. Boswells-Szkocja)

Delta rzeki Rodan (Francja)

Rzeka Skalda (Antoing-Belgia)

Rzeka Moza (Maastricht)

Jezioro Melar (Szwecja)

Jezioro Saimaa (Finlandia)

Jezioro Pejpus (Estonia)

Chorwacja

Turcja

Macedonia

Zobacz też:Rozszerzenia Unii Europejskiej

Morza

Długość linii brzegowej: 150 000 km. Ważniejsze morza opływające UE:

• Ocean Atlantycki
  • Morze Śródziemne
    • Morze Adriatyckie
    • Morze Jońskie
    • Morze Egejskie
      • Morze Kreteńskie
      • Morze Mirtejskie
      • Morze Trackie
    • Morze Lewantyńskie
    • Morze Liguryjskie
    • Morze Tyrreńskie
    • Morze Alborańskie
    • Morze Balearskie
  • Morze Bałtyckie
  • Morze Czarne
  • Morze Północne
  • Morze Celtyckie
  • Morze Irlandzkie
  • Morze Szkockie
  • Morze Hebrydzkie
  • Morze Karaibskie

• Ocean Indyjski

Granice zewnętrzne

Granice lądowe Unii Europejskiej:

• od północy z: Norwegią, Rosją (w tym Obwodem Kaliningradzkim),
• od wschodu z: Białorusią, Ukrainą, Mołdawią,
• od południa z: Turcją, Chorwacją, Serbią, Macedonią, Albanią,
• enklawy z: Szwajcarią, Liechtensteinem, Andorą, Monako, San Marino, Watykanem,
• granice afrykańskie z:Marokiem,
• granice południowoamerykańskie z:Surinamem, Brazylią.
• zgodnie z prawem międzynarodowym cały Cypr został członkiem UE, de facto tylko jego południowa część, stąd UE graniczy również z Turecką Republiką Cypru Północnego
• wymienić należy również terytoria zależne, które graniczą z UE: Akrotiri i Dhekelia oraz Antyle Holenderskie.

Jeżeli przyjąć francuskie i brytyjskie roszczenia względem Antarktydy (sporne z prawem międzynarodowym i jej obecnym statusem sui generis i jeszcze bardziej sporne przynależność tych terytoriów do UE) lista państw sąsiadujących rozszerza się o:

• Antarktydę Argentyńską
• norweską Ziemia Królowej Maud
• Australijskie Terytorium Antarktyczne
• Chilijskie Terytorium Antarktyczne

Ekstremalne punkty

Uwzględniając całe terytorium UE:

• Północny – Nuorgam, Finlandia
• Południowy – Saint-Joseph, Reunion, Francja
• Wschodni – Sainte-Rose, Reunion, Francja
• Zachodni – Gwadelupa, Francja

Uwzględniając tylko jego kontynentalną europejską część (bez wysp):

• Północny – Nuorgam, Finlandia
• Południowy – Przylądek Marroquí, Hiszpania
• Wschodni – Virmajärvi, Finlandia
• Zachodni – Przylądek Roca, Portugalia

Geograficzny środek Unii Europejskiej

Środek geograficzny UE – ustalony przez Francuski Państwowy Instytut Geograficzny w Paryżu – znajduje się na szczycie wzgórza w powiecie Gelnhausen w Hesji w pobliżu Frankfurtu nad Menem. Jego współrzędne to 9 stopni, 9 minut i 0 sekund długości geograficznej wschodniej i 50 stopni, 10 minut i 21 sekund szerokości geograficznej północnej.

Linia brzegowa

Ważniejsze półwyspy: Skandynawski, Iberyjski, Bałkański, Apeniński, Jutlandzki, Bretoński, Cotentin, Chalcydycki, Peloponez.

Ważniejsze wyspy : Wielka Brytania, Irlandia, Sycylia, Sardynia, Korsyka, Cypr, Kreta, Zelandia, Vendsyssel, Eubea, Fionia, Gotlandia, Sarema, Lesbos, Olandia, Lolland, Hiuma, Rugia, Chios, Anglesey, Bornholm, Madera, Malta, Martynika, Reunion, Gwadelupa, Uznam, Wolin, Muhu, Langeland, Helgoland, Harris, Lewis, Teneryfa, Skye, Soisalo, Gran Canaria, Rodos, Mainland, Mull, Chios, Kefalinia, São Miguel, La Palma, Islay, Korfu, Wyspa Man, Lemnos, Arran, Zakintos, Terceira, Thasos, Wight, Jura, South Uist, North Uist, Kos, Leukada, El Hierro, Kíthira, Ikaria, Elba, Skyros, Yell, Muhu, Tinos, Paros, Fehmarn, Samotraka, Melos, Kea, Ios, Amorgos, Kalymnos, Mykonos, Salamina, Vormsi, Leros, Kasos, Alonissos, Tilos, Patmos, Karsibór, Kozłoduj.

Ważniejsze archipelagi: Wyspy Kanaryjskie, Azory, Baleary, Hebrydy Zewnętrzne, Szetlandy, Wyspy Jońskie, Wyspy Alandzkie, Orkady.

Ukształtowanie powierzchni

Najwyższe szczyty krajów Unii Europejskiej

Lp	Kraj	Szczyt	Zdjęcie	Wysokość	Łańcuch górski
1		Mont Blanc		4811 m n.p.m.	Alpy
2	(*)	Dufourspitze		4634 m n.p.m.	Alpy
3	(*)	Matterhorn		4478 m n.p.m.	Alpy
4		Barre des Écrins		4102 m n.p.m.
5		Gran Paradiso		4061 m n.p.m.
6		Monte Viso		3841 m n.p.m.
7		Grossglockner		3797 m n.p.m.
8		Mulhacén		3479 m n.p.m.
9		Pico de Aneto		3404 m n.p.m.
10		Marmolada		3342 m n.p.m.
11		Etna		3323 m n.p.m.
12	()	Piton des Neiges		3070,5 m n.p.m.
13		Parseier Spitze		3036 m n.p.m.
14		Zugspitze		2963 m n.p.m.
15		Musała		2925 m n.p.m.
16		Olimp		2917 m n.p.m.
17		Corno Grande		2912 m n.p.m.
18		Triglav		2863 m n.p.m.
19		Gerlach		2655 m n.p.m.
20		Picos de Europa		2648 m n.p.m.
21	()	Piton de la Fournaise		2631 m n.p.m.
22		Moldoveanu		2544 m n.p.m.
23		Rysy		2503 m n.p.m.
24		Botew		2376 m n.p.m.
25		Pietrosul		2303 m n.p.m.
26		Kebnekaise		2117 m n.p.m.
27		Śnieżka		1602 m n.p.m.
28	()	Soufrière		1467 m n.p.m.
29	()	Montagne Pelée		1397 m n.p.m.
30		Halti Háldi		1328 m n.p.m.

(*) Kraje spoza UE

Ważniejsze łańcuchy górskie:

• Góry Skandynawskie
• Góry Kambryjskie, Góry Pennińskie, Grampian, Góry Kaledońskie
• Góry Kantabryjskie
• Góry Iberyjskie
• Kordyliery Centralna
• Sierra Morena
• Góry Betyckie
• Pireneje
• Masyw Centralny
• Masyw Armorykański
• Alpy
  • Zachodnie
  • Wschodnie
• Apeniny
• Masyw Reński
• Masyw Czeski
  • Sudety
• Karpaty
  • Południowe
  • Wschodnie
  • Zachodnie
• Stara Płanina, Rodopy

Większe niziny: Padańska, Polska, Niemiecka, Angielska, Rumuńska, Wielka Nizina Węgierska, Czarnomorska, Naddunajska- Bułgaria, Naddunajska- Słowacja.

Depresje: Zuidplaspolder (Holandia), The Fens (Wielka Brytania), Neuendorf (Niemcy), delta Rodanu (Francja), Żuławy Wiślane (Polska).

Wyżyny: Bawarska, Czesko-Morawska, Małopolska, Lubelska, Transylwańska, Gujańska.

Wody wewnętrzne

Większe rzeki: Dunaj, Ren, Łaba, Wisła, Dźwina, Loara, Tag, Duero, Niemen, Moza, Ebro, Odra, Pad, Rodan, Vilaine, Charente, Garonna, Adour, Mondego, Torne, Dalälven, Kemijoki, Kymi, Narwa, Parnawa, Warnow, Drawa, Morawa, Lech, Izara, Tamar, Avon, Sekwana, Touques, Orne, Clyde, Dee, Segura, Tyber, Adyga, Alfios, Göta älv, Skalda, Tyne, Tweed, Maroni, Oyapock, An tSionna.

Większe jeziora: Wener, Saimaa, Pejpus, Wetter, Melar, Bodeńskie, Genewskie, Garda, Como.

Lodowce : największe lodowce znajdują się w Górach Skandynawskich, Alpach i Pirenejach.

Klimat

Unia poprzez swój ogromy obszar i posiadanie terytoriów na kilku kontynentach posiada zróżnicowany klimat – od podbiegunowego po równikowy. Jednak przeważająca większość terytorium leży w klimacie morskim, kontynentalnym i śródziemnomorskim.

Wulkanizm

Czynne: Stromboli, Etna, Amiata, Wezuwiusz, Vulcano, Santoryn, Teide, Piton des Neiges, Soufrière.

Gleby

Układ gleb w Europie ma charakter mozaikowy. Główne gleby w Unii Europejskiej:

• Gleby bielicowe
• Gleby darniowo-bielicowe
• Gleby tundry
• Gleby darniowo-bielicowe
• Gleby brunatnoziemne
• Gleby płowe
• Gleby brunatno-bielicowe
• Gleby brązowe
• Gleby brunatnoziemne
• Czarnoziemy
• Mady
• Marsze
• Gleby torfowe

Zobacz też: Systematyka gleb

Środowisko przyrodnicze

Ochrona przyrody

Zobacz też: parki narodowe w Polsce, parki narodowe Europy.

Zobacz też

• Miasta w Europie według liczby ludności
• Region (prawo europejskie)
• Układ z Schengen
• Granica Europa-Azja
• Geografia Austrii, Geografia Belgii, Geografia Bułgarii, Geografia Cypru, Geografia Czech, Geografia Danii, Geografia Estonii, Geografia Francji, Geografia Grecji, Geografia Hiszpanii, Geografia Holandii, Geografia Irlandii, Geografia Litwy, Geografia Luksemburga, Geografia Łotwy, Geografia Malty, Geografia Niemiec, Geografia Polski, Geografia Portugalii, Geografia Rumunii, Geografia Słowacji, Geografia Słowenii, Geografia Szwecji, Geografia Wielkiej Brytanii, Geografia Węgier, Geografia Włoch.