Gerhard Ertl (ur. 10 października 1936 w Stuttgarcie) − niemiecki fizyk i chemik, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii. Specjalista od katalizy heterofazowej i chemii powierzchni.
W latach 1955-1957 studiował fizykę na Uniwersytecie w Stuttgarcie. Od 1957 roku kontynuował studia na Sorbonie, a w latach 1958-1959 na Uniwersytecie Ludwiga Maximiliana w Monachium. Dyplom z fizyki uzyskał w 1961 roku na Uniwersytecie w Stuttgarcie, po czym, wraz ze swoim promotorem Heinzem Gerisherem, przeniósł się na Uniwersytet Techniczny w Monachium, gdzie w 1965 roku uzyskał stopień doktora. Tematem jego rozprawy doktorskiej była kinetyka katalitycznego utleniania wodoru na monokryształach germanu.
W Monachium pracował do 1968 roku, potem przeniósł się na Uniwersytet Leibnitza w Hanowerze, gdzie kierował Instytutem Chemii Fizycznej i Elektrochemii. W 1973 wrócił do pracy na Uniwersytecie Ludwiga Maximiliana w Monachium, gdzie pracował do 1986. Do przejścia na emeryturę w roku 2004 pracował w Fritz-Haber-Institut der Max-Planck-Gesellschaft w Berlinie, po czy pozostał tam jako profesor emerytowany.
Gerhard Ertl i jego żona Barbara mają dwoje dzieci i kilkoro wnucząt. Gerhard Ertl jest pianistą-amatorem i hodowcą kotów.
[edytuj] Dokonania naukowe
Jego najbardziej znane prace dotyczyły określenia szczegółowych mechanizmów molekularnych reakcji mających miejsce podczas katalizy heterogenicznej. Opisał m.in. mechanizmu katalitycznej syntezy amoniaku na powierzchni żelaza, zachodzącej podczas syntezy metodą Habera i Boscha oraz katalityczne utlenianie tlenku węgla na powierzchni palladu (reakcja zachodząca w tzw. katalizatorach samochodowych).
W trakcie swoich badań odkrył istnienie reakcji oscylacyjnych na powierzchni platyny i przy pomocy elektronowego mikroskopu skaningowego wykonał jako pierwszy obrazy oscylacyjnych zmian na powierzchni, które były dowodem na zachodzenie tych reakcji. W późniejszym czasie stał się też specjalistą od badania reakcji chemicznych na powierzchni za pomocą skaningowego mikroskopu tunelowego
Profesor Ertl jest laureatem wielu nagród m.in. Nagrody Japońskiej (1992) oraz Nagrody Wolfa (1998). 10 października 2007, w dniu swoich 71. urodzin, otrzymał nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za badania procesów chemicznych zachodzących na powierzchni ciał stałych. 23 października 2009 otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie[1], a 6 maja 2011 Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy.
[edytuj] Bibliografia
Przypisy
|
Laureaci Nagrody Wolfa w chemii |
|
| Chemia |
• 1978 Carl Djerassi • 1979 Herman Mark • 1980 Henry Eyring • 1981 Joseph Chatt • 1982 John C. Polanyi, George C. Pimentel • 1983/4 Herbert S. Gutowsky, Harden M. McConnell, John A. Waugh • 1984/5 Rudolph A. Marcus • 1986 Elias James Corey, Albert Eschenmoser • 1987 Sir David C. Phillips, David M. Blow • 1988 Joshua Jortner, Raphael David Levine • 1989 Duilio Arigoni, Alan R. Battersby • 1990 nie przyznano • 1991 Richard R. Ernst, Alexander Pines • 1992 John A. Pople • 1993 Ahmed H. Zewail • 1994 Richard A. Lerner, Peter Schultz • 1995 Gilbert Stork, Samuel J. Danishefsky • 1996 nie przyznano • 1998 Gerhard Ertl, Gabor A. Somorjai • 1999 Raymond U. Lemieux • 2000 F. Albert Cotton • 2001 Henri B. Kagan, Ryōji Noyori, Barry Sharpless • 2002/3 nie przyznano • 2004 Harry B. Gray • 2005 Richard N. Zare • 2006/7 Ada Yonath, George Feher • 2008 William Moerner, Allen Bard • 2011 Stuart A. Rice, Ching W. Tang, Krzysztof Matyjaszewski
|
|
|
Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie chemii |
|
1901: van 't Hoff • 1902: Fischer • 1903: Arrhenius • 1904: Ramsay • 1905: Baeyer • 1906: Moissan • 1907: Buchner • 1908: Rutherford • 1909: Ostwald • 1910: Wallach • 1911: Skłodowska-Curie • 1912: Grignard, Sabatier • 1913: Werner • 1914: Richards • 1915: Willstätter • 1918: Haber • 1920: Nernst • 1921: Soddy • 1922: Aston • 1923: Pregl • 1925: Zsigmondy • 1926: Svedberg • 1927: Wieland • 1928: Windaus • 1929: Harden, von Euler-Chelpin • 1930: Fischer • 1931: Bosch, Bergius • 1932: Langmuir • 1934: Urey • 1935: F. Joliot-Curie, I. Joliot-Curie • 1936: Debye • 1937: Haworth, Karrer • 1938: Kuhn • 1939: Butenandt, Ružička • 1943: de Hevesy • 1944: Hahn • 1945: Virtanen • 1946: Sumner, Northrop, Stanley • 1947: Robinson • 1948: Tiselius • 1949: Giauque • 1950: Diels, Alder • 1951: McMillan, Seaborg • 1952: Martin, Synge • 1953: Staudinger • 1954: Pauling • 1955: du Vigneaud • 1956: Hinshelwood, Siemionow • 1957: Todd • 1958: Sanger • 1959: Heyrovský • 1960: Libby • 1961: Calvin • 1962: Perutz, Kendrew • 1963: Ziegler, Natta • 1964: Hodgkin • 1965: Woodward • 1966: Mulliken • 1967: Eigen, Norrish, Porter • 1968: Onsager • 1969: Barton, Hassel • 1970: Leloir • 1971: Herzberg • 1972: Anfinsen, Moore, Stein • 1973: Fischer, Wilkinson • 1974: Flory • 1975: Cornforth, Prelog • 1976: Lipscomb • 1977: Prigogine • 1978: Mitchell • 1979: Brown, Wittig • 1980: Berg, Gilbert, Sanger • 1981: Fukui, Hoffmann • 1982: Klug • 1983: Taube • 1984: Merrifield • 1985: Hauptman, Karle • 1986: Herschbach, Lee, Polanyi • 1987: Cram, Lehn, Pedersen • 1988: Deisenhofer, Huber, Michel • 1989: Altman, Cech • 1990: Corey • 1991: Ernst • 1992: Marcus • 1993: Mullis, Smith • 1994: Olah • 1995: Crutzen, Molina, Rowland • 1996: Curl Jr., Kroto, Smalley • 1997: Boyer, Walker, Skou • 1998: Kohn, Pople • 1999: Zewail • 2000: Heeger, MacDiarmid, Shirakawa • 2001: Knowles, Noyori, Sharpless • 2002: Wüthrich, Fenn, Tanaka • 2003: Agre, MacKinnon • 2004: Ciechanover, Hershko, Rose • 2005: Chauvin, Grubbs, Schrock • 2006: Kornberg • 2007: Ertl • 2008: Shimomura, Chalfie, Tsien • 2009: Ramakrishnan, Steitz, Yonath • 2010: Heck, Negishi, Suzuki • 2011: Szechtman
|
 |
|