Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Gertruda (ur. ok. 1025 - zm. 4 stycznia 1108) – córka króla Polski Mieszka II Lamberta i Rychezy; od 1043 lub 1044 żona Izjasława I, wielkiego księcia kijowskiego (od 1054). Jako autorka łacińskich modlitw prozą poetycką, zapisanych w Kodeksie Gertrudy - najdawniejszy pisarz polski znany z imienia.
Spis treści |
Była córką Mieszka II Lamberta, króla Polski, i Rychezy. Miejsce, jak i dokładna data jej narodzin nie są znane. Prawdopodobnie urodziła się około 1025 roku. Jako pierwszy tę hipotezę wysunął Stanisław Kętrzyński[1].
O jej dzieciństwie i młodości brak bliższych informacji. Prawdopodobnie do 1036 roku przebywała w Polsce, później z matką wyjechała do Niemiec, skąd wróciła po utrwaleniu się rządów Kazimierza I Odnowiciela.
Odebrała staranne wykształcenie. Początkowo kształciła się w Polsce, później przypuszczalnie w jednym z opactw prowincji kolońskiej.
Gertruda została wydana za mąż za Izjasława I, jednego z synów Jarosława Mądrego. Ruskie źródła podają, że miało to miejsce w 1043 roku, jednak na Rusi Kijowskiej w XI w. rok liczono od 1 marca, dlatego data ślubu zamyka się w przedziale między 1 marca 1043 a 29 lutego 1044 roku. Małżeństwo to miało umocnić sojusz polsko-ruski. Kazimierz I Odnowiciel, brat Gertrudy, był żonaty z Marią Dobroniegą, siostrą Jarosława Mądrego i ciotką Izjasława.
W wyniku porażki Izjasława z Połowcami - 15 września 1068 została wraz z mężem wygnana z Kijowa i osiadła w Polsce. Wtedy też powstał wspaniale iluminowany Kodeks Gertrudy (1068-1087) oraz najstarszy z pisanych tekstów astrologicznych z terenu Polski, Speculum astrologicum, pochodzący prawdopodobnie z 1068 r.
Bolesław II Szczodry, bratanek Gertrudy, pomógł Izjasławowi opanować Kijów (2 maja 1069). Połock otrzymał wówczas jego syn Świętopełk Michał. Jednak 22 marca 1073 para książęca z dziećmi znowu musiała uchodzić do Polski. Tym razem Bolesław Śmiały opowiedział się po stronie opozycji ruskiej, zabrał im część klejnotów i zmusił książąt do wyjazdu do Niemiec. Sam jednak zmuszony został przez papieża do pogodzenia się z parą książęcą, co miało być warunkiem przyznania mu korony królewskiej. 25 grudnia 1076 Gertruda z mężem wzięła udział w koronacji Śmiałego w Gnieźnie.
15 lipca 1077 król Polski po raz kolejny osadził Izjasława w Kijowie.
Po śmierci męża w 1078, Gertruda przebywała na dworze najmłodszego syna Jaropełka, księcia turowskiego i włodzimierskiego. W 1084 stała się zakładniczką Włodzimierza Monomacha, który zdobył Łuck, w którym schroniła się opuszczona przez syna.
Zmarła 4 stycznia 1108 roku. Nie jest znane miejsce jej pochowania.
Gertruda i Izjasław I (ur. ok. 1024/1025, zm. 3 października 1078) doczekali się trzech synów. Byli to:
Gertruda określiła Jaropełka mianem unicus, co znaczy umiłowany. Inne znaczenie tego słowa to jedyny, stąd niektórzy badacze sądzili, że był to jej jedyny syn, zaś pozostali pochodzili z bliżej nieznanego innego związku Izasława. Obecnie pochodzenie trzech synów Izasława od Gertrudy nie ulega wątpliwości.
| Bolesław I Chrobry ur. 967 zm. 17 VI 1025 |
Emnilda ur. w okr. 970–975 zm. 1016 lub 1017 |
Ezzon ur. 955 zm. 21 V 1034 |
Matylda ur. 980 zm. 4 XI 1025 |
||||||||||
| Mieszko II Lambert ur. 990 zm. 10 lub 11 V 1034 |
Rycheza ur. ok. 993 zm. 21 III 1063 |
||||||||||||
Izjasław I ur. ok. 1024/1025 zm. 3 X 1078 OO 1043 lub 1044 |
Gertruda Mieszkówna (ur. ok. 1025, zm. 4 I 1108) |
||||||||
| Światopełk II Michał ur. 8 XI 1050 zm. 16 IV 1113 |
Jaropełk Piotr ur. przed 1050 zm. 22 X 1087 |
Mścisław Iziasławicz ur. ? zm. 1069 |
|||||||
