Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyGiełda – to organizowane w ustalonym miejscu i czasie spotkania handlowe, na których sprzedawane są ściśle określone towary po cenach ogłoszonych w codziennych notowaniach. Transakcje na giełdach zawierane są zgodnie z obowiązującym regulaminem, między członkami giełdy pośredniczącymi w zawieraniu transakcji.
Polska nazwa "giełda" pochodzi od dolnoniemieckiego słowa "die Gilde" ta ze staroskandynawskiego gildi – oznaczająca zebranie, stowarzyszenie, następnie cech rzemieślniczy[1], etymologicznie używane również w rozumieniu pieniądza "guldeny", płatności i przedsiębiorstwa[2]
W innych językach nazwy, określające to pojęcie, powstały z łacińskiego bursa, a stąd niemieckie Borse[3].
Spis treści |
Współczesne giełdy poddane są regulacji i kontroli ze strony państwa, które udziela koncesji na ich działanie i określa sposoby ich nadzorowania.
Statut i regulamin działania określają cel giełdy, prawa i obowiązki członków, organizacje władz, warunki i technikę zawierania transakcji, formy rozstrzygania sporów i reklamacji.
Prawny status giełd jest w poszczególnych krajach zróżnicowany. Można wyszczególnić dwa podstawowe rozwiązania dotyczące sposobu powstania giełdy:
Pierwszy sposób zezwala na utworzenie giełdy w oparciu o normy prawa handlowego. Banki, firmy maklerskie, fundusze inwestycyjne i inne instytucje bezpośrednio zainteresowane, organizują rynek papierów wartościowych w formie spółki akcyjnej. Tak powstała giełda jest instytucją autonomiczną, na którą państwo nie ma bezpośredniego wpływu.
Drugi sposób powstania giełdy oparty jest na administracyjnym i odgórnym jej utworzeniu przez odpowiednie organy władzy państwowej. Państwo jest wtedy jedynym lub głównym właścicielem giełdy, a więc decyduje o wszystkich sprawach związanych z jej funkcjonowaniem.
Aby giełda mogła prawidłowo funkconować, musi spełniać podstawowe warunki:
Uczestnicy giełdy to cztery podstawowe grupy przedstawicieli, które można spotkać na rynku papierów wartościowych: pośredników, samodzielnych uczestników, urzędników oraz gości.
Pierwszą najliczniejszą grupę stanowią pośrednicy – maklerzy giełdowi, którzy reprezentują różne firmy maklerskie. Pośredniczą między inwestorami kupującymi lub sprzedającymi określone papiery wartościowe. Ich dochód stanowi procentowa lub kwotowa prowizja, liczona od wartości zrealizowanej transakcji. Rozróżnia się maklerów kursowych i maklerów wolnych.
Drugą grupę uczestników giełdy tworzą samodzielni uczestnicy, którzy mają prawo do zawierania transakcji na własny rachunek. Transakcje dokonywane sa tylko z innymi uczestnikami giełdy, a dochód ich stanowi różnica między cenami zakupu i sprzedaży papierów wartościowych. Pozostali uczestnicy giełdy to urzędnicy, czyli osoby reprezentujące różne firmy, które na ściśle określony czas zostały dopuszczone do zawierania bezpośrednich transakcji giełdowych.
Natomiast goście to osoby, które występują na giełdzie bez prawa zawierania transakcji. Zalicza się do nich etatowych pracowników giełdy (obsługę telefaksów, komputerów, tablic kursowych, gońców itp.) oraz przedstawicieli massmediów.
Regulamin giełdy określa wszelkie istotne sprawy związane z jej funkcjonowaniem, m.in. zakres działania giełdy, miejsce i czas sesji giełdowych, sposób ustalania i ogłaszania kursów giełdowych, a także sposób i rodzaj zawieranych transakcji.
Natomiast statut określa najważniejsze z punktu widzenia prawa giełdowego zasady funkcjonowania giełdy, czyli jej strukturę organizacyjną, zadania organów giełdy, sposób dopuszczania papierów wartościowych do obrotu giełdowego, sposób rozstrzygania sporów między uczestnikami giełdy.
Władze giełdy, zorganizowanej najczęściej w formie spółki akcyjnej, stanowią:
Wyposażenie materialne giełdy jest bardzo ważne z punktu widzenia sprawności jej działania. Chodzi tu przede wszystkim o główne pomieszczenie, w którym odbywają się sesje giełdowe. W centrum tego pomieszczenia, w zależności od wielkości giełdy, znajduje się jeden lub kilka "ringów", tj. miejsc wydzielonych do zawierania transakcji. Obok głównego pomieszczenia znajdują się liczne pomieszczenia pomocnicze, służące władzom i administracji giełdy oraz obsłudze urządzeń i prasie.
Jest to rynek, na którym w określonym czasie i miejscu zawierane są transakcje kupna-sprzedaży towarów jednorodnych pod względem jakości. Przedmiotem handlu na giełdach towarowych są więc towary masowe o wspólnych cechach typowych dające się ująć w standardy. Na giełdzie dokonuje się transakcji bez fizycznej obecności towarów, a jedynie na podstawie ich charakterystyki i standaryzacji określonej w kontrakcie. W giełdowych składach towarowych, producenci mogą zdeponować swój towar, który zostanie przebadany pod kątem jakości i otrzyma określony standard. Deponujący jako potwierdzenie przyjęcia towaru otrzymuje kwit składowy, tak zwany warrant, który jako papier wartościowy może być przedmiotem obrotu na giełdzie.
Cechami towarów giełdowych są:
Pod względem wartości zawieranych transakcji, obroty na giełdach walorów znacznie przewyższają obroty towarami i usługami. Podmiotami uczestniczącymi w giełdach walorów są przede wszystkim banki, władze monetarne państwa, a także przedsiębiorstwa i osoby fizyczne – reprezentowane przez brokerów. Wśród giełd walorów najważniejszą rolę odgrywają rynki obligacji.
Przedmiotem kontraktu na międzynarodowych giełdach usług są przede wszystkim:
Giełda papierów wartościowych to rynek, na którym maklerzy dokonują na rachunek klientów transakcji kupna-sprzedaży akcji, obligacji (skarbowych i korporacyjnych), warrantów, opcji i certyfikatów inwestycyjnych.
W Polsce działanie giełdy w Warszawie wznowione zostało 16 kwietnia 1991.
Ogół transakcji giełdowych dzielimy na:
