Gleby inicjalne

Gleby inicjalne – gleby w pierwszej fazie kształtowania, poziom organiczny gleby jest w nich niewielki. Gleby inicjalne mogą tworzyć się, najczęściej w wyniku erozji, na dwóch rodzajach podłoża: twardym oraz sypkim. Ze względu na niewielką żyzność i niską odporność na ruchy masowe praktycznie nie wykorzystywane rolniczo.

Właściwości chemiczne

Skład chemiczny gleb inicjalnych zależy od skał otaczających, z których ta gleba powstała. Odczyn gleby jest jednak nieco bardziej kwaśny ze względu na roślinność i obecność kwasów humusowych.

Morfologia i właściwości fizyczne

Gleby inicjalne charakteryzują się niewielką warstwą glebową do 10 cm, pod którą znajduje się bezpośrednio skała macierzysta. Cechą charakterystyczną gleb inicjalnych jest duży rozmiar okruchów skalnych w masie glebowej, szczególnie w niższej, mniej wykształconej warstwie. Na obszarach górskich ze względu na ruchy masowe występowanie tych gleb jest często tymczasowe, gdyż zwietrzelina jest transportowana w dół stoku. Gleby inicjalne nie mają typowej barwy, gdyż zależy ona od skał otaczających, z których ta gleba powstała.

Najbardziej rozpowszechnionym profilem glebowym jest (A)C-C (zapis ten oznacza, patrząc od powierzchni:

• A – poziom próchniczny
• C – poziom skały macierzystej

Niekiedy wyróżnia się jeszcze cienką warstwę organiczną, powoduje to zmianę profilu na O-AC-C.

Występowanie

Gleby inicjalne powstają głównie w górach, największy zwarty obszar gleb inicjalnych występuje na Saharze. Do typowych przykładów gleb inicjalnych należą m.in: Litosole, Regosole i Pelosole należące do działu gleb litogenicznych. Jako gleby inicjalne nie są uznawane gleby arktyczne i gleby tundrowe mimo, że mają podobne właściwości fizyczne.

Roślinność naturalna i przydatność rolnicza

Gleby inicjalne w pierwszej fazie tworzenia porasta roślinność naskalna i murawowa. W dalszej fazie kształtowania zaczyna je porastać kosodrzewina oraz świerki. Rozwój roślinności powoduje, że gleby inicjalne przeobrażają się w gleby słabo wykształcone. Przydatność gleb inicjalnych w rolnictwie jest niewielka, ze względu na płytki profil oraz niewielką żyzność.