| Gmina Huszcza | |
| 1926-1954[1] | |
| Województwo | 1926-39: lubelskie (II RP) 1945-54: lubelskie |
| Powiat | bialski |
| Siedziba władz | Huszcza |
| Rodzaj gminy | wiejska |
| Gromady (1952) | 6 |
Gmina Huszcza (do 1926 gmina Lubienka) – dawna gmina wiejska istniejąca przejściowo w XIX wieku oraz w latach 1926-1954[2] na Lubelszczyźnie. Siedzibą gminy była Huszcza.
Gmina jednostkowa Huszcza powstała w 1809 roku w Księstwie Warszawskim[3]. Po podziale Królestwa Polskiego na powiaty i gminy z początkiem 1867 roku gmina weszła w skład powiatu bialskiego w guberni siedleckiej[4][5]. Gmina składała się z 5 wsi: Huszcza, Kopytnik, Koszoły, Wiski i Stasiówka[6]. Brak informacji o dacie likwidacji gminy, lecz wg wykazu z 1880 roku gmina jest już zniesiona[7] a jej obszar włączony głównie do gminy Lubienka[8], oprócz Wisk, które weszły w skład gminy Kościeniewicze[9].
Za II Rzeczypospolitej gminę Lubienka podzielono na dwie gminy, Lubienka I (zwiększony odpowiednik gminy Huszcza z czasów Królestwa Polskiego) oraz Lubienka II (odpowiednik gminy Lubienka sprzed komasacji obu gmin w końcu XIX wieku)[10]. Niedługo (przed 1 lipca 1923[11]) gminy te znów połączono, lecz już w 1926 roku nastąpił kolejny podział:
Gminę zbiorową Huszcza utworzono 22 stycznia 1926 po zmianie nazwy gminy Lubienka na gmina Huszcza (po odłączeniu od niej sporej części obszaru z której utworzono gminę Dubów)[12]. Podczas okupacji gmina należała do dystryktu lubelskiego (w Generalnym Gubernatorstwie). Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina Huszcza składała się z 6 gromad[13].
Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[14]. Z obszaru gminy utworzono Gromadzkie Rady Narodowe w Huszczy i Studziance[15]. Po reaktywowaniu gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku gminy Huszcza nie przywrócono [16].
Poniższa tabela przedstawia uproszczony schemat częstych zmian dwóch podstawowych jednostek: południowo-wschodniej i północno-zachodniej, nie posiadających fizycznej łączności ze sobą[17] przez obszar miasta Łomazy (przekształconego w 1870 w gminę Łomazy). Tabela na podstawie analizy przynależności administracyjnej poszczególnych wsi wg ww. źródeł:
| Rok | Gmina pd-wsch. | Gmina pn-zach. |
|---|---|---|
| 1868 | gmina Huszcza[18] | gmina Lubienka |
| 1880 | gmina Lubienka | |
| 1921 | gmina Lubienka I | gmina Lubienka II |
| 1925 | gmina Lubienka | |
| 1926 | gmina Huszcza | gmina Dubów[19] |
|
|||||||||||||||||