Gmina Ujsoły

Gmina Ujsoły
Herb gminy
Województwo	śląskie
Powiat	żywiecki
Rodzaj gminy	wiejska
Wójt	Tadeusz Piętka (2006)
Powierzchnia	109,95 km²
Ludność (2005)  • liczba ludności  • gęstość	4813 43 osób/km²
Strefa numeracyjna	33 (do 2005)
Tablice rejestracyjne	SZY
Położenie gminy na mapie powiatu
TERYT	2417142
Urząd gminy 34-371 Ujsoły Gminna 1
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Gmina Ujsoły to gmina wiejska w województwie śląskim, w powiecie żywieckim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bielskim.

Gmina Ujsoły położona jest w południowej części województwa śląskiego, w Beskidzie Żywieckim, tuż przy granicy ze Słowacją. Gmina ma charakter typowo górski, zajmuje obszar prawie 11 tysięcy ha podzielony na cztery sołectwa: Ujsoły, Glinka, Złatna, Soblówka zamieszkiwane przez prawie 5 tysięcy osób.

Siedziba gminy to Ujsoły.

Ujsoły to jeden z najbardziej dziewiczych zakątków Polski. Największym bogactwem tej ziemi są lasy zajmujące ponad 70% powierzchni całej gminy. W celu ochrony tego cennego przyrodniczo terenu włączono cały obszar gminy w obręb Żywieckiego Parku Krajobrazowego i utworzono 3 rezerwaty przyrody: Oszast, Muńcuł, Dziobaki chroniące pozostałości prastarej puszczy karpackiej. Na tym terenie występuje ponad 50 gatunków roślin objętych ścisłą ochroną oraz ponad 150 gatunków ptaków, ssaków i gadów^{[potrzebne źródło]}.

Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 4686 osób.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 gmina Ujsoły ma obszar 109,95 km², w tym:

• użytki rolne: 25%
• użytki leśne: 70%

Gmina stanowi 10,57% powierzchni powiatu.

Demografia

Dane z 30 czerwca 2004:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	4686	100	2327	49,7	2359	50,3
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	42,6		21,2		21,5

Folklor góralski

Początki gospodarowania na tym terenie sięgają wieku XV. Pierwszymi osadnikami byli pasterze napływający z terenu Karpat Wschodnich, którzy wykorzystywali dobre warunki do wypasu bydła i osiedlali się na okolicznych halach. Początkowo osadnicy byli ludźmi wolnymi, później wraz z wprowadzaniem gospodarki folwarcznej oraz zmuszaniem do odrabiania pańszczyzny ich swoboda była ograniczana, wobec czego okazywali swój sprzeciw w zbójnictwie.

Turystyka

Przez tereny obecnej gminy przechodził historyczny szlak handlowy prowadzący na słowacką Orawę i dalej do Wiednia.

Ujsoły to doskonałe miejsce do wypoczynku. Górskie położenie gminy stwarza okazję do podziwiania malowniczych krajobrazów, wędrówek szlakami o różnym stopniu trudności. Wytyczono tu ponad 80 km szlaków pieszych i 70 km szlaków rowerowych biegnących po najbardziej atrakcyjnych widokowo szczytach górskich. W Złatnej znajduje się źródełko wody siarkowej zwane przez mieszkańców "śmierdzącym potokiem", a ostre górskie powietrze stwarza tu specyficzny mikroklimat.

Czysta woda potoków spływających z gór chłodzi zmęczone stopy wędrowców, którzy po trudach mogą odpocząć w schroniskach górskich na Hali Lipowskiej, Rycerzowej i Krawcowym Wierchu oraz w pensjonatach prywatnych.

Zabytki

Pozostałości dawnego budownictwa drewnianego z II połowy XIX wieku – Ujsoły, Złatna

Przydrożne kapliczki

Ujsoły, Smreków, Wajdów Groń

Leśniczówka w Złatnej

Trudne warunki życia, kamieniste gleby, surowy klimat oraz wielkie przestrzenie zmuszały mieszkańców do bycia samowystarczalnymi. Do dziś przetrwały ślady kunsztu budowlanego górali, którego przykładem jest zabytkowa leśniczówka w Złatnej.

Pozostałości huty szkła w Złatnej – Huta

Na początku XIX wieku powstały pierwsze zakłady przemysłowe: tartak napędzany energią wodną oraz huta szkła, pozostałości której można zobaczyć dziś w Złatnej.

Kamienny krzyż z 1833 r. – Złatna Huta

Kultura

Izba regionalna w Glince gromadzi stare, ręcznie wykonane sprzęty użytku domowego oraz dawniej używane sprzęty rolnicze stanowiące o pracowitości i trudzie mieszkańców. Przodkowie pozostawili po sobie bogate dziedzictwo kulturowe: zwyczaje, język, stroje starannie chronione przez współczesnych mieszkańców wsi doceniających mądrość i dorobek ojców. Na terenie gminy działają zespoły folklorystyczne kultywujące stare tradycje: "Juhas", "Młode Juhasy" oraz "Jedlicka".

Zespół pieśni i tańca Juhas może się poszczycić występami w wielu krajach świata i udziałem w licznych festiwalach folklorystycznych. Dziecięcy zespół folklorystyczny nosi nazwę Tęczowe kropelki.

Huda

Tylko w Ujsołach przetrwał niespotykany nigdzie indziej zwyczaj palenia "hud" czyli wielkich ognisk w noc świętego Wawrzyńca. Zwyczaj ten stał się okazją do obchodów corocznego święta gromadzącego liczne rzesze miłośników gór i góralskich tradycji.

Cykliczne imprezy promocyjne:

• Cykliczne spotkania z ludźmi kultury – maj
• Przegląd piosenki dziecięcej – 1 czerwca
• Gminny Dzień Kultury – czerwiec
• "Wawrzyńcowe Hudy" – impreza folklorystyczna w ramach Tygodnia Kultury Beskidzkiej

Legenda

Najbardziej znanym zbójnikiem był Marcin Portasz i to być może właśnie on wraz z kamratami nocował w piwnicach na Muńcole. Dziś zabłąkany turysta może trafić na zbójnickie skarby w tych piwnicach schowane, które tylko w dzień Bożego Ciała stają otworem. A może znajdzie skarby na Zbójnickich Dolinach pod Halą Bieguńską, gdzie niegdyś była chata samego hetmana zbójnickiego Sebastiana Burego?

Miejscowości wchodzące w skład gminy

• Glinka
• Soblówka, przysiółki wsi: Cicha, Kiełbasówka, Królowa, Młada Hora, Petkówka, Smereków Wielki, Słonkówka, Szczytkówka, Śliwkówka
• Ujsoły, przysiółki wsi: Danielka, Kręcichłosty, Stawiska
• Złatna, przysiółki wsi: Herdula, Jakubków, Kotrysia Polana, Lora, Okrągłe, Zagroń, Zapolanka

Sąsiednie gminy

Jeleśnia, Milówka, Rajcza, Węgierska Górka. Gmina sąsiaduje ze Słowacją.