Golczewo

Golczewo
Herb Golczewa Flaga Golczewa
Państwo	Polska
Województwo	zachodniopomorskie
Powiat	kamieński
Gmina	Golczewo gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1 stycznia 1990
Burmistrz	Andrzej Jan Danieluk
Powierzchnia	7,42 km²
Ludność (2010) • liczba • gęstość	2708 365,0 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 91
Kod pocztowy	72-410
Tablice rejestracyjne	ZKA
Położenie na mapie Polski Golczewo
53°49′34″N 14°58′55″E
TERC (TERYT)	4324307024
SIMC	0978881
Hasło promocyjne: Pierwsze miasto III Rzeczypospolitej
Urząd miejski ul. Zwycięstwa 23 72-410 Golczewo
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Golczewo w Wikisłowniku
Strona internetowa

Golczewo (niem. Gülzow) – niewielkie miasto w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Golczewo. Położone na Równinie Gryfickiej, nad Jeziorem Okonim i Jeziorem Szczuczym i przepływającą przez nie rzeką Niemicą.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 2708 mieszkańców.

Położenie

Przez Golczewo biegnie droga wojewódzka nr 106

Miasto znajduje się w północno-zachodniej części woj. zachodniopomorskiego. Golczewo jest położone w południowo-zachodniej części Równiny Gryfickiej. W granicach administracyjnych miasta znajdują się dwa większe zbiorniki wodne: Jezioro Okonie i Jezioro Szczucze, przez które przepływa rzeka Niemica. Główna zabudowa Golczewa mieści się na wschodnich brzegach obu jezior.

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 7,42 km².

Częściami miasta są: Golczewko, Golczewo-Młyn i Rybaki. Układ miejski tworzą 29 ulice i 2 osiedla mieszkalne.

Golczewo położone jest przy drodze wojewódzkiej nr 106 (Rzewnowo - Stargard Szczeciński - Pyrzyce).

Do 1945 r. w prowincji Pomorze, w rejencji szczecińskiej. W latach 1946–1998 Golczewo należało do województwa szczecińskiego.

Historia

Wieża Zamkowa

Tablica na Wieży Zamkowej w Golczewie

• IX wiek – nad jeziorami Górnym i Dolnym powstało grodzisko z chroniącą od południa dawne państwo Słowian – Wolin
• IX-XIII wiek – twierdza przekształcona została w solidny zamek, wokół którego powstała słowiańska osada
• XIV wiek – dokument z 15 lipca 1304 roku informuje o sprzedaży zamku przez dwóch rycerzy biskupowi kamieńskiemu za zgoda księcia szczecińskiego Bogusława IV
• 1405 r. – zamek przeszedł we władanie książąt pomorskich
• 1436 r. – książę szczeciński ponownie przekazuje zamek biskupom kamieńskim
• 1454 r. – synod biskupów w Golczewie
• 1520 r. – zamek kilkakrotnie był odwiedzany przez księcia Bogusława X
• 1684 r. – Golczewo wraz z całym biskupstwem przeszło się we władanie Marchii Brandenburskiej
• XVIII wiek – Golczewo spełniało wszystkie funkcje ośrodka miejskiego. Posiadało 40 domów, liczyło kilkuset mieszkańców. Trudnili się oni rolnictwem, rzemiosłem i handlem. Liczne przywileje otrzymali tutejsi rzemieślnicy: krawcy, tkacze, siodlarze, kowale i płatnerze. Zamek uległ zniszczeniu, z opisu z 1784 roku wynika, że jest już kupą gruzów. Pozostała tylko wieża.
• XIX wiek – Miasto liczyło ponad 1000 mieszkańców (w roku 1876 - 1300). Zabudowa osady była była skrzyżowaniem budownictwa miejskiego z tradycyjną zabudową wiejską. W tym czasie odbywały się w Golczewie liczne targi na drewno, bydło i konie. Specyficzną cechą rzemiosła w tamtym czasie była produkcja łodzi dla potrzeb rybactwa z osad nad Zalewem Szczecińskim i Dziwną. Mieszkańcy trudnili się również spławem drzewa Niemicą.
• 1945 r. – podczas działań wojennych zniszczonych zostało 40 procent miasta, wiele zakładów przemysłowych i rzemieślniczych. Miejscowość została włączona do Polski. Jej dotychczasowych mieszkańców wysiedlono do Niemiec. Przez krótki okres administracja polska używała nazw Goleszewo oraz Goliszewo, jednak ostatecznie ustaloną ją w obecnej formie.
• 1 stycznia 1990 r. – ze względu na miejski charakter funkcjonalno-przestrzenny, Golczewo uzyskało prawa miejskie.

Architektura

Zabytki

Pierwsza golczewska szkoła (ul. Szkolna)

Przy skrzyżowaniu ulic Jedności Narodowej, Witosa i Zwycięstwa znajduje się XVI-wieczny kościół pw. św. Andrzeja Boboli. Tutejsza parafia jest siedzibą dekanatu.

Przy wyjeździe z Golczewa w kierunku Przybiernowa stoi wysoka na 33 m baszta - pozostałość po zamku biskupów kamieńskich, z przełomu XIII/XIV w. Znajduje się na niej punkt widokowy, z którego roztacza się widok na Jezioro Szczucze i Jezioro Okonie oraz okolice Golczewa.

Do rejestru zabytków został wpisany również teren osiedla.

Współczesność

W mieście znajdują się: Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w którym działają poradnie podstawowej opieki zdrowotnej, poradnia ginekologiczno-położnicza, poradnia chirurgiczna oraz gabinet fizjoterapii Lecznica dla zwierząt, posterunek policji, dwa banki, urząd pocztowy. W mieście działają 3 placówki oświatowe: zespół szkół ogólnokształcących, gimnazjum oraz zespół szkolno-przedszkolny, w ramach którego działa szkoła podstawowa i przedszkole. Placówką kulturalną jest Miejska Biblioteka.

Turystyka

Golczewska żabka - symbol miasta

Szlaki turystyczne

• "Szlak przez "Las Golczewski" (o długości 15,5 km, szlak okrężny: Golczewo - rezerwat przyrody "Golczewskie Uroczysko" - Jezioro Żabie - zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Las Golczewski" - Kłęby (wschodni skraj wsi) - Jezioro Szczucze - Golczewo)
• "Szlak "Doliną Niemicy" (o długości 17,5 km, szlak okrężny: Golczewo - Jezioro Szczucze - Jezioro Okonie - Gadom - dolina Niemicy - Samlino - Gołogóra - Golczewo)

Ochrona przyrody

W Golczewie rośnie 5 drzew uznanych za pomniki przyrody. Na ogródkach działkowych przy ul. Miodowej (działka nr 393) rosną 4 buki czerwone o obwodach od 347 cm do 356 cm. Na cmentarzu niemieckim na działce nr 199 rośnie brzoza brodawkowata o obwodzie 478 cm.

• rezerwat przyrody "Golczewskie Uroczysko" - 3 km na wschód-północny wschód
• zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Las Golczewski" - 3 km na wschód-południowy wschód
• zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Las Samliński" - 1,5 km na północny zachód

Sport i rekreacja

Miejscowym zespołem piłki nożnej jest Ludowy Klub Sportowy "Iskra" Golczewo, utworzony 17 września 1946 roku. Zespół piłkarski posiada barwy klubowe zielono-niebiesko-żółte. Klub rozgrywa mecze na stadionie przy ulicy Krótkiej. W sezonie 2010/2011 "Iskra" Golczewo grała w A-klasie, grupie szczecińskiej. "Iskra" zajęła 1 miejsce przed Pomorzaninem Przybiernów i awansowała do klasy Okręgowej.

Demografia

Struktura demograficzna mieszkańców Golczewa wg danych z 31 grudnia 2008:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	2726	100	1397	51,25	1329	48,75
wiek przedprodukcyjny (0–17 lat)	541	19,85	256	9,39	285	10,45
wiek produkcyjny (18–65 lat)	1815	66,58	870	31,91	945	34,67
wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat)	370	13,57	271	9,94	99	3,63

Administracja

Siedziba Urzędu Miejskiego w Golczewie

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. W Radzie Miejskiej w Golczewie zasiada 15 radnych. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest urząd miejski przy ul. Zwycięstwa.

Burmistrzowie Golczewa:

• Janusz Domański (1990 – 2006)
• Andrzej Jan Danieluk (od 2006)

Gmina Golczewo utworzyła jednostkę pomocniczą – "Osiedle Golczewo", które obejmuje miejscowości: Golczewo, Golczewo-Gaj i Sosnowice. Mieszkańcy tych trzech miejscowości na zebraniu ogólnym wyłaniają zarząd osiedla oraz jego przewodniczącego.

Mieszkańcy Golczewa wybierają parlamentarzystów z okręgów wyborczych Szczecin, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Miasta partnerskie

• Joachimsthal^{[potrzebne źródło]}

Zobacz też

• Cmentarz żydowski w Golczewie

Bibliografia

1. Jerzy Kosacki, Bogdan Kucharski: Pomorze Zachodnie i Środkowe. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 2001, s. 403-4. ISBN 8372005834. 

Linki zewnętrzne

• Nadleśnictwo Rokita
• Historia Żydów w Golczewie na portalu Wirtualny Sztetl