Gonzagowie – włoski ród arystokratyczny panujący w księstwie Mantui w latach 1328-1708.
Spis treści |
W 1328 r. Ludwik (wł. Luigi) Gonzaga (zm. 1360 r.) objął władzę w Mantui jako kapitan generalny. W 1433 r. Gianfracesco Gonzaga otrzymał tytuł margrabiego Mantui, a w 1530 r. Fryderyk II Gonzaga otrzymał tytuł księcia Mantui. W 1531 rodzina drogą małżeństwa uzyskała markizat Montferratu (po wygasłej dynastii Paleologów).
Boczna linia Gonzagów z Mantui objęła księstwa Nevers i Rethel we Francji kiedy Ludwik Gonzaga (wł. Luigi, franc. Louis) - młodszy syn Fryderyka II (1519-40) poślubił ich dziedziczkę. Ród Gonzaga-Nevers powrócił do Mantui i objął w niej rządy, gdy syn Luigiego Karol odziedziczył ją (razem z Monferratem) - wydarzenie to rozpoczęło wojnę o sukcesję mantuańską.
Przedstawiciele innej bocznej linii byli wpierw niezależnymi hrabiami, następnie książętami Guastalli. Pochodzili oni od Ferrantego, najmłodszego syna Franciszka II (1484-1519). Prawnuk Ferrantego, Ferdynand II, także odegrał ważną rolę w wojnie o sukcesję mantuańską.
Następnie księstwo Mantui przeszło do młodszej linii rodu Gonzaga-Nevers.
W 1708 zakończyło się panowanie Gonzagów, a Mantua przeszła w ręce Habsburgów.
Piotr i Zygmunt Myszkowscy uzyskali przed 1603 od papieża Klemensa VIII tytuł margrabiów na Mirowie, a następnie zostali adoptowani przez księcia Mantui, Wincentego Gonzagę. Utworzona przez nich Ordynacja Pińczowska przeszła w 1729 wraz z tytułem i nazwiskiem Gonzagów drogą spadku na Wielopolskich.