Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Gospodarka Rumunii | ||
|---|---|---|
| Informacje ogólne | ||
| Waluta | Lej | |
| Bank centralny | ||
| Rok podatkowy | rok kalendarzowy | |
| Organizacje handlowe | UE, WTO | |
| Podstawowe dane statystyczne | ||
| PKB (nominalny) | 185,3 mld $ (2011) | |
| PKB (ważony PSN) | 263,9 mld $ (2011) | |
| PKB (PSN) per capita | 12 300 $ (2011) | |
| Wzrost PKB | 1,5% (2011) | |
| Struktura PKB | rolnictwo 12,3%, przemysł 37,8%, usługi 50% | |
| Inflacja | 6,1% (2011) | |
| Wymiana handlowa | ||
| Eksport | 62,5 mld $ (2011) | |
| Główni partnerzy | Włochy 17,2%, Niemcy 16,9%, Francja 7,7%, Turcja 7%, Węgry 5,6%, Wielka Brytania 4,1% | |
| Import | 70,8 mld $ (2011) | |
| Główni partnerzy | Niemcy 17,2%, Włochy 12,8%, Węgry 6,9%, Rosja 6,3%, Francja 6,2%, Turcja 5,4%, Austria 4,8% | |
| Zatrudnienie | ||
| Ludność czynna zawodowo | ||
| Struktura zatrudnienia | rolnictwo 29,7%, przemysł 23,2%, usługi 47,1% | |
| Przeciętne wynagrodzenie | ||
| Płaca minimalna | 700 lei (ok. 160 €)[1] | |
| Stopa bezrobocia | 4,6% (2011) | |
| Wskaźniki jakości życia | ||
| Ludność poniżej progu ubóstwa | 25% (2005) | |
| Współczynnik Giniego | 31,2 (2008) | |
| Wskaźnik rozwoju społecznego | 0,825[2] | |
| Finanse publiczne | ||
| Dług publiczny | 34% PKB / zewnętrzny 136,9 mld $ (2011) | |
| Deficyt budżetowy | 4,2% (2011) | |
| Przychody budżetowe | 59,04 mld $ (2011) | |
| Wydatki budżetowe | 66,89 mld $ (2011) | |
| Pomoc gospodarcza | ||
| Główne źródło: Wszystkie wartości w dolarach amerykańskich, chyba że podano inaczej. |
||
Rumunia jest krajem wolnorynkowym z gospodarką rolniczo-przemysłową, która podobnie jak inne państwa bloku wschodniego przeszła transformację z gospodarki planowanej do kapitalistycznej. Gospodarka Rumunii zajmuje 49. miejsce na świecie pod względem PKB (liczonego wg PSN) na świecie[3]. Od 2007 roku wraz z Bułgarią Rumunia przystąpiła do UE, której jest jednym z najuboższych członków[4]. Oficjalny środek płatniczy to lej dzielący się na 100 bani.
Spis treści |
Po I wojnie światowej przeprowadzenie radykalnej reformy rolnej i zatwierdzenie nowej konstytucji w 1923 roku stworzyło podstawy nowego demokratycznego państwa i pozwoliło na szybki wzrost gospodarczy. Rumunia w 1937 z produkcją ropy naftowej na poziomie 7,2 mln ton była drugim największym wydobywcą tego surowca w Europie i 7. na świecie[5]. W 1938 dochód narodowy na osobę wynosił 94 $ i był większy niż w wielu krajach Europy obecnie zamożniejszych. Dla porównania w 1938 dochód narodowy w Portugalii to 81 $, a Grecji 76 $[6].
Po II wojnie światowej Rumunia znalazła się w radzieckiej strefie wpływów. Przeprowadzono nacjonalizację firm oraz industrializację. Rozwinięto na ogromną skalę przemysł ciężki, zwłaszcza hutnictwo stali, którego zdolności produkcyjne przekraczały wielokrotnie zapotrzebowania kraju[potrzebne źródło]. Wzrost gospodarczy lat 70. był napędzany podobnie jak w Polsce przez kredyty zagraniczne, co zwiększyło w znacznym stopniu zadłużenie państwa. Kredyt spłacano ogromnym wysiłkiem głównie w latach 80. kosztem obniżenia standardów życia społeczeństwa rumuńskiego. W celu ograniczenia długu zatrzymano inwestycje, co skutkowało się stagnacją gospodarczą. Przeinwestowanie przemysłu ciężkiego i niedoinwestowanie lekkiego powodowało braki podstawowych dóbr konsumenckich. Na takie towary jak telewizor, samochód czy pralka czekać trzeba było wiele lat.
W 1989 Rumunia należała do najuboższych krajów Europy i była 2. najbiedniejszym krajem dawnego RWPG (wyprzedzając jedynie zniszczony przez wojnę Wietnam)[7]. W 1989 przywódca Rumuńskiej Partii Komunistycznej i faktyczny dyktator Nicolae Ceauşescu został obalony i rozstrzelany, kończąc tym samym okres rządów komunistycznych w Rumunii.
Lata 90. były okresem transformacji z gospodarki nakazowo-rozdzielczej do wolnorynkowej i prywatyzacji przemysłu. W 2005 zdenominowano lej – oficjalną walutę kraju w proporcji 10 000 do 1. 2015 jest planowaną datą przyjęcia euro[8].
| Rok | Wzrost gospodarczy[9][10] |
|---|---|
| 2002 | 4,9% |
| 2003 | 4,5% |
| 2004 | 4,9% |
| 2005 | 8,1% |
| 2006 | 4,1% |
| 2007 | 7,7% |
| 2008 | 6% |
| 2009 | -7,1% |
| 2010 | -1,3% |
| 2011 | 1,5% |
Rumunia należy do krajów, gdzie rolnictwo odgrywa nadal duże znaczenie w gospodarce i zatrudnia prawie 30% siły roboczej. Odznacza się niskim zmechanizowaniem, a zużycie nawozów sztucznych należy do najmniejszych w Europie. Zużywa się jedynie 31,8 kg nawozów sztucznych na 1 ha użytków rolnych. Dla porównania Polska zużywa 102,4 kg, a Niemcy 148,4 kg[11]. Użytki rolne zajmują 63,1% powierzchni kraju[12]. Uprawia się głównie kukurydzę (1,3% udziału w światowych zbiorach, 3. miejsce w Europie[13]), pszenicę (0,9% w światowych zbiorach[14]), żyto, jęczmień (0,6% udziału w światowych zbiorach[15]), buraki cukrowe, ziemniaki (1,3% udziału w światowych zbiorach[16]), konopie, tytoń, paprykę, bakłażany, groch, fasolę, pomidory. Hoduje się bydło (1% udziału w światowej produkcji mleka krowiego[17]), trzodę chlewną (0,7% udziału w hodowli trzody chlewnej na świecie[18]), owce, drób (0,6% udziału w światowej produkcji jaj kurzych[19]). Słabo rozwinęło się leśnictwo. Pozyskuje się jedynie 11,5 hm³ drewna (dla porównania kilkakrotnie mniejsza Słowacja pozyskuje 9 hm³ drewna)[20]. Rybołówstwo skupione jest głównie na wybrzeżu.
Na terenie Rumunii znajdują się różnorodne i dość zasobne złoża surowców naturalnych. Wydobywa się przede wszystkich ropę naftową w rejonach Ploeszti i Piteşti. Krajowe wydobycie zaspokaja połowę zapotrzebowania na ten surowiec[21]. Złoża znacznie wyczerpane, lecz nadal jedne z największych w Europie[22]. W Rumunii produkuje się również gaz ziemny, który zaspokaja 70% potrzeb rumuńskiej gospodarki[21]. Rezerwy gazu ziemnego coraz mniejsze i wynoszą jedynie 63 mld m³[21]. Eksploatuje się węgiel (35,4 mln ton, 18. miejsce na świecie[23]), rudę żelaza (300 ton w 2005 r.[24]), cynk (28. miejsce na świecie[25]), ołów, miedź, mangan (14. największy producent na świecie, 2. w Europie[26]), złoto, srebro, fluoryt (15 tys. ton w 2006, 14. miejsce na świecie[26], w licznych kamieniołomach pozyskuje się bazalt, marmur, wapień, granit[27].
Rozwinięty jest przemysł motoryzacyjny (241 tys. aut wyprodukowanych w 2007, 31. miejsce na świecie[28]), petrochemiczny, spożywczy, włókienniczy oraz hutnictwo. Swoje zakłady produkcyjne mają tu ARO (zakład w Câmpulung), Dacia (zakład w Mioveni), Ford (fabryka w Krajowej, dawniej należąca do Daewoo i Oltcit), Roman (fabryka w Braszowie) oraz Rocar (fabryka w Bukareszcie).
Liczne rafinerie (dokładnie 10) są pozostałością po bezmyślnej polityce władz socjalistycznej Rumunii. Rumunia wydobywa dziennie 112 400 baryłek ropy naftowej, a jej rafinerie są w stanie przetworzyć 504 000 baryłek dziennie[29]. Zdolności przetwórcze przewyższają wydobycie ponad 4-krotnie. Kraj ma największy potencjał przetwórczy w regionie, dlatego też jest zainteresowany powstaniem ewentualnych ropociągów i ma w interesie utrzymanie silnych stosunków z krajami Zatoki Perskiej.
W 2008 wyprodukowano 5 mln ton stali[30] (co stawia Rumunię na 26. miejscu wśród największych producentów stali na świecie). Znaczące jest też hutnictwo aluminium (283 000 ton – 22 miejsce na świecie w 2006[31]), cynku (9 600 ton w 2006, 28. miejsce na świecie[32]).
Rumunia produkuje rocznie 62 mld kWh energii elektrycznej[21] (stan na 2011). 13,1% energii pochodzi z jedynej w Rumunii elektrowni jądrowej w Cernavodă, 41,69% z elektrociepłowni na węgiel lub ropę naftową, natomiast 25,8% z hydroelektrowni (stan na 2007 czyt. przypis). Po oddaniu dwóch nowych reaktorów w Cernavodă w 2007 udział energii jądrowej zwiększył się i wynosi 18%. Kraj posiada nadwyżkę w produkcji prądu, która jest eksportowana.
Pierwsi zagraniczni turyści pojawiali się w Rumunii w XIX wieku. Rozwój turystyki nastąpił jednak dopiero po II wojnie światowej. Wówczas to komunistyczne władze państwowe zaczęły realizować kompleksowy plan rozwoju turystyki na wybrzeżu Morza Czarnego. W 1950 zarejestrowano na terenie Rumuńskiej Republiki Ludowej 300 tys. zagranicznych turystów. W 1963 było już 3500 tys. Najwięcej turystów do Rumunii przybyło w 1987 5142 tys. W latach 90. po upadku socjalizmu w krajach Europy środkowo-wschodniej, ruch turystyczny znacznie zmalał[33].
Turystyczne zagospodarowanie kraju jest bardzo nierównomierne. Około 1/3 miejsc noclegowych znajduje się na niewielkim obszarze wybrzeża. Stan ten jest konsekwencją polityki komunistycznych rządów w latach 70. Kolejną dość silnie rozwijanym, szczególnie w drugiej połowie lat 70., są uzdrowiska. Rejony górskie mimo dość znacznego obszaru i wielu walorów są nadal słabo rozwijane[33].
Do Rumunii przybywają głównie turyści z krajów europejskich, w tym w większości z krajów sąsiadujących. Rumunia często jest odwiedzana przy okazji wizyt w krajach ościennych głównie Bułgarii[33].
Rumunia ma bardzo duży ujemny bilans handlowy. Eksport wynosi 59,75 mld $[21], a import 92,09 mld $. Głównym partnerem handlowym są Niemcy lub Włosi (w zależności od źródła), duże udział w handlu mają Węgrzy. Eksportowane są głównie maszyny i urządzenia, buty i tekstylia, metale, minerały i paliwa, chemikalia, produkty rolnicze. W kontaktach handlowych z Polską Rumunia ponad dwukrotnie więcej importuje, niż eksportuje. Eksport towarów do Polski oszacowano na 598 606 000 €, a import z Polski 1 576 895 000 €[34].
Drogi w Rumunii należą do najgorszych w Europie, a długość sieci autostrad wynosi 265 km. Dobrze rozwinięta jest kolej (10 789 km torów, w tym zelektryfikowanych 3,965 km[21]). Najważniejszymi portami morskimi są Braiła, Konstanca, Gałacz i Tulcza. Najbardziej znaczące porty lotnicze to Bukareszt-Otopeni (lotnisko obsłużyło w 2008 ponad 5 mln pasażerów[35]), Bukareszt-Băneasa (1,768 mln obsłużonych pasażerów w 2008[36]) oraz Port lotniczy Temeszwar (prawie milion obsłużonych pasażerów w 2008[37]).
