| Zamek w Kijowie, pierwsza lokalizacja Grodu Jarosława i Włodzimierza Wielkiego | |
Obronny książęcy dwór Kiow i okolice (widoczny S. Sophie i Pieczary[1] znajdują się obecnie w granicach miasta Kijowa) na mapie Tractus Borysthenis Vulgo Dniepr at Niepr dicti. Jana Janssona, Amsterdam, 1663 |
|
| Państwo | |
| Miejscowość | Kijów (w XI w, Känugard) |
| Adres | Góra Zamkowa |
| Styl architektoniczny | garðr, gród wczesnośredniowieczny |
| Inwestor | Jarosław I Mądry |
| Rozpoczęcie budowy | XI w. |
| Ukończenie budowy | 1037 |
| Ważniejsze przebudowy | 1151 |
| Zniszczono | 1241 |
| Pierwszy właściciel | Włodzimierz I Wielki |
| Kolejni właściciele | wojewodowie kijowscy |
| Na mapach: | |
Gród Jarosława[2] (ukr."город Ярослава Мудрого"; norm. Känugard) – najpotężniejszy wczesnośredniowieczny gród (garðr[3]) Rusi (Gardariki) należący do umocnień Kijowa, zbudowany przez Jarosława Mądrego (norm. Konug Jarisleif). Jarosław rozszerzył Kijów i otoczył go murami, odbudował Złotą Bramę (Wielką)[4], przez którą wjeżdżał król Chrobry do Kijowa.
Były to mieszczące się w obrębie starszego grodu obwarowania zespołu pałacowo-świątynnego, z drugiej ćwierci XI w. Potrójny wał z ziemi i kamienia wznosił się do wysokości 16 m. Konstrukcja posiadała kilka potężnych baszt-bram[5]: Żydowską-Lwowską (od strony północnej), Lacką (od południa), Złotą (od zachodu). Ściany grodu wiązały się z potężnymi budowlami kilku cerkwi. Gród Kijów za panowania księcia Jarosława staje się znacznie większym od grodu jego ojca Włodzimierza[6], i obejmuje około 60 ha powierzchni. Dzięki tym umocnieniom Kijów stał się najpotężniejszą twierdzą obronną na Rusi, zabezpieczającą miasto przed Pieczyngami, a księcia Jarosława przed konkurentami do tronu, oraz własnymi braćmi. W 1019 Jarosław powtórnie objął tron kijowski oraz dokonał na Polakach wyprawy odwetowej w 1031 odzyskując dla Rusi Grody Czerwieńskie, oraz uprowadzając nad Roś i Dniepr ludność lacką.
Wewnątrz wałów znalazła się m.in. Kreszczata Dolina z dzielnicą targowo-rzemieślniczą na Padole. Osada podolska nad Dnieprem zamieszkana była przez obcą etnicznie ludność m.in. Chazarów, Żydów, Ormian, Greków a nawet Polaków i Niemców, głównym zajęciem tych grup ludnościowych zamieszkujących Padół kijowski było rzemiosło i handel[7].
Pod koniec roku 1240 podczas oblężenia Kijowa przez Mongołów pod wodzą Batu-chana gród uległ zniszczeniu. Całe natarcie mongolsko-tatarskie skupiło się na lackiej bramie, która nie wytrzymała uderzenia. Podobnie było w roku 1151 w czasie szturmu Suzdalczyków, oraz 1203, walki były tu najcięższe i najkrwawsze.
W miejscu grodziska po zdobyciu Kijowa przez Litwinów zbudowano zamek kijowski.
Ruiny bram grodu Jarosława widoczne były do przebudowy dzielnicy w roku 1832. W ich miejscu stoją obecnie zrekonstruowane pomniki Złotej i Lackiej bramy.