Grójec

Grójec
Herb Grójca
Państwo	Polska
Województwo	mazowieckie
Powiat	grójecki
Gmina	Grójec gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1419
Burmistrz	Jacek Stolarski
Powierzchnia	8,57 km²
Wysokość	153 m n.p.m.
Ludność (2008) • liczba • gęstość	15 403 1797 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 48
Kod pocztowy	05-600
Tablice rejestracyjne	WGR
Położenie na mapie Polski Grójec
51°51′56″N 20°52′03″E
TERC (TERYT)	1142006054
Urząd miejski ul. Piłsudskiego 47 05-600 Grójec
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Grójec w Wikisłowniku
Strona internetowa

Grójec – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie grójeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Grójec i powiatu grójeckiego nad rzeką Molnicą (dopływ Jeziorki).

Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Kobylin. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. radomskiego, zaś przed 1975 r. do woj. warszawskiego.

Według danych z 31 grudnia 2004 miasto miało 14 875 mieszkańców.

Historia

• Pierwsze ślady osadnictwa datowane są na VII w. p.n.e.
• W XI-XII wieku Grójec był grodem kasztelańskim. Tytuł przeniesiono około 1250 do Czerska
• 1124-1250 Grójec był siedzibą archidiakonatu diecezji poznańskiej, przeniesionego następnie do Czerska
• Prawa miejskie Grójec otrzymał w 1419 r. z nadania księcia mazowieckiego Janusza I Starego
• Statut miasta powiatowego uzyskał w 1526 r., stracił go na czas zaborów. Grójec wchodził w skład Księstwa Mazowieckiego
• Miasto było zniszczone podczas potopu szwedzkiego 1656 r.
• W dniach 22 - 25 I 1863r. doszło do pierwszych wystąpień powstańczych.
• W 1863 r. na terenie gminy miały miejsce walki z wojskami rosyjskimi.
• W okresie międzywojennym na 11000 mieszkańców Grójca 5500 stanowiła ludność żydowska
• Grójec w czasie II wojny światowej:
  • 6 września 1939 – na Grójec spadły 3 bomby ("w wyniku nalotów uległy zniszczeniu domy mieszkalne, młyn, oraz częściowo kościół, na który spadła jedne bomba, a obok dwie następne").
  • 9 września 1939 – Niemcy wkraczają do Grójca, kwaterą niemieckiego starosty miasta zostaje pałacyk w Kobylinie
  • 1941 – wywiezienie grójeckich Żydów do warszawskiego getta (zostaje tylko 100 "przydatnych" Żydów)
  • 26 marca 1944 – odbicie więźniów z siedziby gestapo
  • 15 stycznia 1945 – zajęcie Grójca przez Rosjan (w obecnym budynku PSP nr 1 w Grójcu zostaje założony szpital polowy)

Demografia

Gospodarka

Rocznie zbiera się tu 900 tys. ton jabłek, co stanowi 35% krajowej produkcji. Tradycja upraw jabłoni sięga XVI w, od tego czasu dobrze wykształciła się infrastruktura potrzebna do profesjonalnej produkcji jabłek. W regionie znajdują się duże firmy dystrybuujące środki ochrony roślin, firmy przetwórcze (produkujące koncentrat jabłkowy), sklepy zaopatrzenia ogrodniczego.^{[potrzebne źródło]}

Jabłka grójeckie

Na terenie powiatu grójeckiego od ponad 500 lat uprawia się jabłka. Tak długa historia tego owocu w regionie spowodowała wykształcenie się naturalnej marki "jabłka grójeckie", której istnienie potwierdzają liczne zapisy duchownych i naukowców. Uprawę jabłoni promowała już królowa Bona. Rolę w rozwoju sadownictwa grójeckiego odegrali duchowni, którzy wprowadzali wysoką kulturę upraw sadowniczych. W XIX w. pojawili się pierwsi doradcy sadowniczy.^{[potrzebne źródło]}

Obecnie jabłka grójeckie są już oficjalnie produktem tradycyjnym i starają się o rejestrację jako Chronione Oznaczenie Geograficzne – produkt regionalny.

Jabłka grójeckie wyróżnia:

• wybarwienie – więcej czerwonego rumieńca
• kwasowość – wyższa
• smak – bardziej wyrazisty za sprawą wyższej kwasowości
• ilość antyoksydantów – lepiej wybarwione owoce posiadają więcej antyoksydantów

Jabłka grójeckie coraz częściej sprzedawane są przez grupy producenckie. Do najbardziej liczących się należą:
- Fruit Family
- FRUITSAD
– Sun Sad
– Rajpol
– Soska
– Polfrut
– Wilgafruit
– Nasz Sad
– Jabluszko
– Grupa Skowronki
– Star Fruit
– Ogrodnicza^{[potrzebne źródło]} -Polsad (Lewiczyn)

Inne gałęzie przemysłu

W Grójcu mają swoje fabryki i siedziby międzynarodowe koncerny:

• Faurecia Fotele Samochodowe Sp. z o.o.
• Peter Renz Ltd. – jedyny w Polsce przedstawiciel ZF
• Ferrero (Belsk Duży)
• ZTS Polska Sp z o.o.

Stopa bezrobocia w czerwcu 2007 wynosiła 6.9%^{[potrzebne źródło]}

Zabytki

Cmentarz żydowski w Grójcu podczas I wojny światowej

• Ratusz w Grójcu – wybudowany w 1809 roku według projektu Hilarego Szpilowskiego w stylu klasycystycznym. Został wpisany do rejestru zabytków 23 marca 1962 roku oraz 12 lutego 1982. Znajduje się przy Rynku (Plac Wolności). Obecnie siedziba Urzędu Stanu Cywilnego.
• Cmentarz żydowski w Grójcu
• Dawna poczta
• Hale targowe
• Szpital
• Kamienice
• Późnogotycki kościół św. Mikołaja z lat 1520 - 1530 i dzwonnica z 1889 roku
• Budynek Szkoły Podstawowej nr 1
• Budynek Szkoły Podstawowej nr 3 - dawne koszary carskie
• Budynek Starostwa Powiatowego

Transport

• W Grójcu krzyżują się drogi E77 oraz droga nr 50 "Transit TIR". Miasto jest węzłem popularnych dróg północ-południe i wschód-zachód.
• Grójecki PKS obsługuje trasy dalekobieżne (do Muszyny i Gdyni) oraz lokalne – do Warszawy, Białobrzegów, Radomia, Góry Kalwarii, Warki, Białej Rawskiej, Nowego Miasta, Mszczonowa i innych.

Edukacja

W Grójcu znajdują się:

• 3 przedszkola publiczne i 2 prywatne,
• 6 szkół podstawowych,
• gimnazjum,
• 5 szkół ponadgimnazjalnych
• Zespół Szkół Specjalnych im. Ks. Jana Twardowskiego

Ochrona zdrowia

Na terenie miasta i gminy Grójec prowadzą działalność medyczną następujące podmioty opieki medycznej:

• Powiatowe Centrum Medyczne w Grójcu
• Pogotowie Ratunkowe będące samodzielną placówką transportu medycznego dysponujące 10 karetkami
• Przychodnia Rejonowa w Grójcu złożona z poradni internistycznych, pediatrycznych i stomatologicznych,
• Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej o charakterze przychodni pierwszego kontaktu,
• Apteki - 8 prywatnych,
• Pracownie analiz lekarskich - 5,
• Prywatne gabinety lekarskie oferujące porady z zakresu chorób wewnętrznych, ginekologii i położnictwa, stomatologii zachowawczej i protetyki dentystycznej, pediatrii i ortopedii, urologii.
• NZOZ Zielmed
• NZOZ Medicus
• NZOZ Medycyna Analizy
• NZOZ Medycyna Rodzinna

Wspólnoty religijne

• parafia św. Mikołaja Biskupa
• parafia Miłosierdzia Bożego

Organizacje charytatywne w powiecie grójeckim

• Internetowy Charytatywny Vortal Pomocy "Dzieci Dzieciom Pomocna – Dłoń"
• Polski Czerwony Krzyż – Klub Honorowych Dawców Krwi "PULS"
• Kultura i Sport. Organizacja Pozarządowa, której celem jest aktywizacja młodych ludzi, zachęcenie ich do działania i kreowania własnych pomysłów i realizowania pasji i stworzenie szeregu narzędzi które w przyszłości pomogłyby dorastającym młodym grójczanom rozwijać skrzydła i spełniać swoje marzenia. http://kulturaisport.pl/

Współpraca zagraniczna

• Canosa di Puglia (miasto partnerskie) ^{[potrzebne źródło]}
• Kopenhaga ^{[potrzebne źródło]}

Osoby urodzone w Grójcu

• Piotr Skarga – polski teolog i kaznodzieja, jezuita.
• Leonard Pękalski, malarz
• Edyta Wojtczak, spikerka telewizyjna.
• Jan Jagmin-Sadowski, generał WP

Zobacz też

Pomnik "Gloria Victis"

• Powiat grójecki
• Obwód Grójec AK
• Stara Synagoga w Grójcu
• Synagoga w Grójcu
• Mazowsze Grójec
• Grójec (krater marsjański)
• Grójec (stacja kolejowa)

Bibliografia

• http://www.grojec.eu/
• Robert Kąkol, Eryk Kacewicz i zespół, Polskie miasta i miasteczka, Warszawa, Readers's Digest, 2010, ISBN 978-83-60530-95-5

Linki zewnętrzne

• Historia Żydów w Grójcu na portalu Wirtualny Sztetl
• Oficjalna strona miasta