Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Grażyna Bacewicz | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 5 maja 1913 Łódź |
| Data i miejsce śmierci | 17 stycznia 1969 Warszawa |
| Instrument | skrzypce |
| Gatunek | muzyka poważna |
| Zawód | muzyk (skrzypaczka, kompozytorka), pedagog |
| Odznaczenia | |
     |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Grażyna Bacewicz (ur. 5 lutego 1909 w Łodzi, zm. 17 stycznia 1969 w Warszawie) – polska kompozytorka i skrzypaczka.
Spis treści |
Urodziła się w polsko-litewskiej rodzinie o tradycjach muzycznych. Jej ojciec i brat Vytautas (Witold) używali nazwiska Bacevičius, drugi brat to Kiejstut Bacewicz. Oprócz braci miała jeszcze siostrę Wandę. Mężem jej był lekarz internista – Piotr Andrzej Biernacki.
Grażyna Bacewicz studiowała w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Warszawie pod kierunkiem Kazimierza Sikorskiego (kompozycja) i Józefa Jarzębskiego (skrzypce), a także Józefa Turczyńskiego (fortepian).
Wkrótce zaczęła odnosić sukcesy jako kompozytorka (pierwsze nagrody) i skrzypaczka (1935 pierwsze wyróżnienie na I Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym im. Henryka Wieniawskiego). Występowała w Polsce i za granicą; przed II wojną światową odbyła liczne podróże artystyczne do Francji, Hiszpanii i krajów bałtyckich, po II wojnie do Belgii, Czechosłowacji, ZSRR, Rumunii, na Węgry i ponownie do Francji (1946 w Paryżu wykonała I Koncert skrzypcowy K. Szymanowskiego pod dyr. P. Kleckiego). Jej grę cechowały: nieskazitelnie czysta intonacja, precyzja rytmiczna oraz wyczucie formy utworu i jego stylu, niezawodna pamięć muzyczna, inteligencja i finezja interpretacji, a także łatwość techniczna. Wykonywała publicznie nie tylko swoje utwory skrzypcowe, ale niekiedy i fortepianowe (m.in. II Sonatę).
W latach 50-ych rzuciła karierę estradową i poświęciła się głównie komponowaniu. Przez wiele lat tworzyła w stylu neoklasycznym (najczęściej pojawiał się wtedy w jej twórczości cykl sonatowy), potem przechodziła stopniowo ku muzyce bardziej ekspresyjnej. Przez różnorodną fakturę utworów, klarowność i logikę wypowiedzi zdobyła trwałą pozycję w klasycznym repertuarze koncertowym.
Zajmowała się także pedagogiką: 1934/35 i 1945/46 wykładała harmonię, kontrapunkt i solfeż oraz prowadziła klasę skrzypiec w konserwatorium w Łodzi, od 1966 aż do śmierci prowadziła klasę kompozycji w PWSM w Warszawie. Brała czynny udział w życiu organizacyjno-muzycznym, m.in. zasiadając w jury polskich i zagranicznych konkursów wykonawczych i kompozytorskich (Poznań, Paryż, Moskwa, Liège, Neapol, Budapeszt); od 1962 aż do śmierci pełniła też funkcję wiceprezesa Związku Kompozytorów Polskich.
Początkowo gry na fortepianie i skrzypcach uczył ją ojciec – Vincas Bacevičius (Wincenty Bacewicz). Od roku 1919 kontynuowała edukację muzyczną w Konserwatorium Muzycznym Heleny Kijeńskiej-Dobkiewiczowej w Łodzi, gdzie kształciła się w zakresie gry na skrzypcach, fortepianie oraz teorii muzyki, chodząc jednocześnie do gimnazjum humanistycznego Janiny Pryssewiczówny.
W 1923 roku wraz z całą rodziną przeniosła się do Warszawy. Od 1924 roku uczęszczała do Konserwatorium Warszawskiego. Studiowała kompozycję w klasie Kazimierza Sikorskiego, grę na skrzypcach pod kierunkiem Józefa Jarzębskiego i grę na fortepianie u Józefa Turczyńskiego. Równocześnie podjęła studia filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim, z których jednak po półtora roku zrezygnowała. Przerwała także dalszą naukę gry na fortepianie. W roku 1932 ukończyła Konserwatorium, uzyskując dwa dyplomy – z gry na skrzypcach i kompozycji.
W tym samym roku dzięki hojności Ignacego Jana Paderewskiego otrzymała stypendium na studia kompozytorskie w École Normale de Musique w Paryżu, które odbyła w latach 1932–1933 pod kierunkiem Nadii Boulanger. Uczęszczała tam również na prywatne lekcje gry na skrzypcach do Andre Toureta. Ponownie wyjechała do stolicy Francji w roku 1934, aby kształcić się u węgierskiego skrzypka – Carla Flescha. Obecnie jest patronem Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej w Koszalinie.
Jako solistka zaczęła odnosić sukcesy już w 1935 roku, kiedy otrzymała pierwsze wyróżnienie na I Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym im. Henryka Wieniawskiego w Warszawie. W latach 1936–38 współpracowała z warszawską Orkiestrą Polskiego Radia, zorganizowaną przez Grzegorza Fitelberga, w której grała partię pierwszych skrzypiec. Praca w orkiestrze dała jej możliwość wzbogacenia wiedzy w zakresie instrumentacji. Przed II wojną światową również wiele koncertowała – często wspólnie z bratem Kiejstutem, znanym pianistą – w wielu krajach, m.in. na Litwie, we Francji i Hiszpanii. Podczas okupacji niemieckiej występowała na koncertach konspiracyjnych i koncertach Rady Głównej Opiekuńczej. Po wojnie kontynuowała działalność koncertową do 1953 roku. Dawała recitale w Belgii, Czechosłowacji, ZSRR, Rumunii, na Węgrzech i we Francji.
Równocześnie w 1945 roku podjęła pracę w Państwowym Konserwatorium Muzycznym (obecnie: Akademii Muzycznej) w Łodzi, gdzie wykładała przedmioty teoretyczne i prowadziła klasę skrzypiec. W latach 50. poświęciła się prawie wyłącznie kompozycji i nauczaniu. Od 1966 roku (od 1967 jako profesor zwyczajny) aż do śmierci pracowała w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie, prowadząc klasę kompozycji. Ponadto często brała udział – jako juror – w konkursach skrzypcowych i kompozytorskich, m.in. w Liège, Paryżu, Moskwie, Neapolu, Budapeszcie, Poznaniu i Warszawie. W latach 1955–57 i 1960–69 pełniła również funkcję wiceprezesa Związku Kompozytorów Polskich.
Grażyna Bacewicz należała do licznej grupy polskich kompozytorów lat z lat międzywojennych i powojennych tworzących w stylu neoklasycznym. Nigdy natomiast nie ugięła się i nie skomponowała utworu socrealistycznego. Znakomity warsztat zawdzięczała w dużej mierze studiom u Nadii Boulanger, co wykorzystywała umiejętnie w swojej obfitej i różnorodnej twórczości.
Jako wykształcona i koncertująca skrzypaczka szczególną uwagę poświęciła muzyce na skrzypce oraz inne instrumenty smyczkowe. Była autorką siedmiu koncertów skrzypcowych, dwóch koncertów wiolonczelowych i koncertu altówkowego. Napisała także siedem kwartetów smyczkowych, pięć sonat na skrzypce i fortepian oraz dwie sonaty na skrzypce solo.
Przynajmniej niektóre z tych kompozycji, obok kilku innych dzieł kameralnych, a także symfonicznych, konkurują na estradach koncertowych z "męskimi" utworami z pełnym powodzeniem do dzisiaj. W historii muzyki – co najmniej polskiej – uważana jest za pierwszą kobietę, której udało się wejść do grona kompozytorów zaliczanych do wybitnych.
Bacewicz pisarstwem zajmowała się w latach 60. Jest autorką kilku powieści i nowel – pozostających jednak nadal w rękopisie – oraz tomiku opowiadań "Znak szczególny" ("Czytelnik", Warszawa 1970; II wyd.: 1974).
orkiestrowe
(wyróżnienie Towarzystwa Wyd. Muzyki Pol., Warszawa 1936)
| Dorobek kompozytorski | |
|---|---|
| Rodzaj twórczości | Liczba dzieł |
| Muzyka wokalna | |
| Pieśni | 14 |
| Muzyka chóralna | |
| Muzyka instrumentalna | |
| Symfonie | 4 |
| Koncerty | 8 |
| Muzyka kameralna | 17 |
| Inne formy orkiestralne | 1 |
| Opery | 1 |
| Balety | 1 |
| Utwory na fortepian | 9 |
| RAZEM | 55 |
(wyróżnienie na Konkursie Kompoz.im. K. Szymanowskiego 1948)
(Nagr. Państwowa III st. 1950)
(nagr. MKiS 1955)
(III nagr. Międzynarod. Trybuny Kompozytorów UNESCO, Paryż 1960)
(nagr. II st. MKiS 1962)
Ponadto dla Polskiego Radia:
na instrumenty solowe i orkiestrę
(nagr. MKiS 1955)
(II nagr. na II Konkursie Kompoz. im. F. Chopina 1949)
(Nagr. Państwowa II st. 1952)
(nagr. Rządu Belgijskiego i zloty medal na Międzynarod. Konkursie Kompoz. im. Królowej Elżbiety Belg., Bruksela 1965)
kameralne
(nagr. MKiS 1955)
(I nagr. na Międzynarod. Konkursie Kompoz., Liege 1951, Nagr. Pań stwowa II st. 1952)
(II nagr. na Międzynarod. Konkursie Kompoz., Liege 1956)
(nagr. Paryż 1933)
(nagr. Towarzystwa Wyd. Muzyki Pol., Warszawa 1936)
(transkrypcja IV cz. Sonaty da camera na skrz. i fort.) (1945)
na skrzypce i fortepian
(nagr. na Festiwalu Muzyki Pol. 1951, Nagr. Państwowa II st. 1952)
na instrumenty solo
skrzypcowe
fortepianowe
(III nagr. na II Konkursie Kompoz. im. F. Chopina 1949)
(III nagr. na II Konkursie Kompoz. im. F. Chopina 1949)
na inne instrumenty
pieśni na głos solo i fortepian
(nagr. na Konkursie ZKP W 100. rocznicę śmierci A. Mickiewicza)
na głosy solowe, chór i orkiestrę
(wyróżnienie na Między narod. Olimpijskim Konkursie Sztuki, Londyn 1948)
(nagranie Polskie Radio 1960)
Rękopisy utworów Bacewicz znajdują się w Zakładzie Muzycznym Biblioteki Narodowej w Warszawie.
Ponadto Grażyna Bacewicz została uhonorowana szeregiem nagród za całokształt twórczości, kilkakrotnie przyznawano jej nagrody państwowe. Została również odznaczona Orderem Sztandaru Pracy II klasy (1949) i I klasy (1959), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1953), Medalem 10-lecia Polski Ludowej (1955)[1] oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1955). Otrzymała również Nagrody Państwowe III i II stopnia (1952, 1956). Z okazji setnej rocznicy urodzin artystki, rok 2009 w polskiej muzyce ogłoszono rokiem Grażyny Bacewicz.
Z okazji 100. rocznicy jej urodzin Poczta Polska wprowadziła do obiegu znaczek, na którym umieszczono fotografię artystki[2].
