Grab

Grab
Morfologia grabu pospolitego
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	klad różowych
Rząd	bukowce
Rodzina	brzozowate
Rodzaj	grab
Nazwa systematyczna
Carpinus L. Sp. Pl. 998. 1 Mai 1753
Zdjęcia i grafiki w Commons

Starszy okaz grabu

Grab (Carpinus L.) – rodzaj drzew z rodziny brzozowatych (w niektórych systemach klasyfikacyjnych okrytonasiennych wyłączany w odrębną rodzinę Stylocerataceae lub leszczynowatych). W Polsce występuje jeden gatunek rodzimy i kilka introdukowanych, ale rzadko uprawianych (prawie wyłącznie w kolekcjach). Na świecie rośnie 25 gatunków, przede wszystkim w Azji Wschodniej i Ameryce Północnej. Gatunkiem typowym jest Carpinus betulus L..

Morfologia

Pokrój

Drzewa lub wysokie krzewy o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze.

Pąki

Ostrokończyste, pokryte licznymi łuskami zachodzącymi na siebie dachówkowato.

Liście

Opadające na zimę, skrętoległe, eliptyczne do jajowatych, o wyraźnie zaznaczonych nerwach bocznych ("harmonijkowate").

Kwiaty

Rośliny jednopienne, kwiaty męskie 6 – 12 pręcikowe, bez okwiatu, z jedną łuską. Kwiaty żeńskie podparte przysadkami, które po przekwitnieniu silnie się rozrastają tworząc trójklapowe okrywy, do nich przyrośnięte są orzeszki.

Owoc

Spłaszczony, żeberkowany orzeszek, po dojrzeniu opadający razem z okrywami.

Systematyka

Synonimy taksonom.

Ostrya J. Hill

Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001...)

Rodzaj z rodziny brzozowate z rzędu bukowców, należącego do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych. W obrębie rodziny zaliczany do podrodziny Coryloideae J. D. Hooker.

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophyta Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa oczarowe (Hamamelididae Takht.), nadrząd Juglandanae Takht. ex Reveal, rząd leszczynowce (Corylales Dumort.), rodzina Stylocerataceae (Pax) Takht. ex Reveal & Hoogland, plemię Carpineae A. DC., rodzaj grab (Carpinus L.).

Gatunki flory Polski

• grab amerykański (Carpinus caroliniana Walter) – gatunek uprawiany
• grab pospolity, g. zwyczajny (Carpinus betulus L.)

Inne gatunki (wybór)

• grab japoński (Carpinus japonica Blume)
• grab sercowaty (Carpinus cordata Blume)

Zastosowanie

Drewno grabu ma szerokie zastosowanie w różnych dziedzinach rzemiosła. Ze względu na swoją zwartość, dużą twardość i odporność na ścieranie stosowany m.in. do wytwarzania elementów drewnianych narzędzi stolarskich (korpusy strugów). Drewna grabu używa się również do produkcji pałek perkusyjnych.

Żywopłoty z przycinanych grabów były kiedyś w południowej Polsce powszechnie stosowane do grodzenia pól i sadów.