Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyGrenzschutz Ost (niem., dosłownie "ochrona granic wschód" albo "straż graniczna wschód") – powstała w latach 1918-1919 paramilitarna formacja ochotnicza działająca na wschodnich rubieżach Republiki Weimarskiej razem z Freikorpsem i Selbstschutzem.
Zbrojnie przeciwstawiała się odłączeniu terenów wschodnich od Republiki.
Aktywna była na terenie Łotwy, Litwy, gdzie walczyła z oddziałami Armii Czerwonej oraz Wielkopolski, Pomorza i Górnego Ślaska. Oddziały Grenzschutzu podczas powstania wielkopolskiego zostały skierowane przeciw ludności cywilnej. Razem z Freikorpsem i Selbstschutzem brały czynny udział po stronie niemieckiej w powstaniach śląskich.
Grenschutz zastąpiony został oddziałami Schwarze Reichswehr ("Czarnej Reichswehry"). Część członków Grenzschutzu działała później w hitlerowskich bojówkach SA – Sturmabteilungen.
W przededniu inwazji Trzeciej Rzeszy na Polskę rezerwistów tej formacji zgrupowano nad granicą w specjalnych dywizjach nazywanych Grenzschutz Abschnitt Kommando – (niem. Odcinki Dowódcze Straży Granicznej). Podczas kampanii wrześniowej stanowiły one jednostki tyłowe, zajmujące się głównie tworzeniem na zajętych przez Wehrmacht terenach niemieckiej administracji. Żołnierze Grenzschutzu brali też udział w walkach z polskimi oddziałami samoobrony – jak np. podczas zajmowania Katowic, są też odpowiedzialni za represje, jakie spadły na cywilów w pierwszych dniach okupacji. Wielu żołnierzy i oficerów przeniesiono później do Wehrmachtu.
W związku z zaostrzeniem się sytuacji na Śląsku, w dniach 28-30 listopada 1918 z terenu zachodnich Niemiec skierowano 117 Dywizję Piechoty dowodzoną przez gen. Karla Hoefera, a na siedzibę jej dowództwa wyznaczono Gliwice. 10 grudnia 1918 dywizja ta otrzymała nazwę Grenzschutz-Division ("Dywizja Ochrony Pogranicza"). Potocznie ludność śląska nazywała te oddziały Grenzschutzem.
Z czasem formacji tej podporządkowano wszystkie istniejące na Górnym Śląsku oddziały Freikorpsów. Jej oddziały były głównymi siłami niemieckimi walczącymi przeciwko powstańcom śląskim i były używane do tłumienia wszelkich ruchów niepodległościowych Polaków.
Po podpisaniu traktatu wersalskiego formacja ta została wycofana z Górnego Śląska i 11 lutego 1920 rozwiązana, znaczna część jej żołnierzy weszła w skład Reichswehry. Jej oddziały zostały zastąpione nową formacją o nazwie Selbstschutz Oberschlesien ("Samoobrona Górnego Śląska").
Pomnik powstańców śląskich zamordowanych przez Grenzschutz w Jastrzębiu-Zdroju - Moszczenicy
Pomnik powstańców śląskich rozstrzelanych przez Grenzschutz w Godowie
