Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyGrzegórzki – dawna wieś podkrakowska umiejscowiona na lewym brzegu Starej Wisły. Wchodzi w skład Dzielnicy II Grzegórzki, na wschód od centrum miasta.
Spis treści |
Nazwa tej podkrakowskiej wsi znana była już w 1388, kiedy synowie stolnika sandomierskiego Jana Burka sprzedali miastu wieś Grzegorzowice, położoną nad brzegiem nieistniejącej już odnogi Wisły, za kościołem św. Mikołaja. Nazwa Grzegórzki, dawniej Grzegorzkowice, Grzegorzowice, Gregorsdorf, Wola Grzegorzowska, związana jest z rodowym imieniem możnowładców małopolskich Toporczyków, herbu Leliwa, którzy byli niegdyś właścicielami tych terenów. Począwszy od XV w. Grzegórzki z sąsiednim Dąbiem tworzyły całość gospodarczą, którą rada miasta Krakowa dzierżawiła albo sprzedawała z prawem wykupu zamożnym mieszczanom i rajcom krakowskim. W połowie XIX wieku Grzegórzki z pobliskim Piaskiem tworzyły gminę wiejską, podległą jurysdykcji magistratu krakowskiego. W 1858 na Grzegórzkach nad Wisłą Austriacy, w ramach fortyfikowania Krakowa, zbudowali bastion, który się zawalił. W 1871 r. wybudowano Miejską Rzeźnię wg projektu M. Moraczewskiego. Na przełomie XIX i XX wieku nastąpił wzrost uprzemysłowienia na Grzegórzkach, powstało wtedy wiele nowych zakładów przemysłowych i warsztatów rzemieślniczych np. fabryka maszyn i urządzeń rolniczych Marcina Peterseima, Edmund Zieleniewski przeniósł w 1906 część swojej fabryki z ul. Krowoderskiej (C.K. Uprzywilejowana Fabryka Maszyn L. Zieleniewski Towarzystwo Akcyjne). Oprócz niej działały na Grzegórzkach: tartak S. Burzyńskiego, Fabryka Wyrobów Stolarskich R. Muranyiego, Parowa Fabryka Mebli, Fabryka Wyrobów Papierowych J. Pacanowskiego, Wytwórnia Autokaroserii i Powozów J. Orlickiego, Polsko-Szwajcarska Fabryka Czekolady "Suchard", Polskie Zakłady Gumowe "Semperit" i inne. Dzięki prezydentowi Juliuszowi Leo – twórcy koncepcji Wielkiego Krakowa, Grzegórzki zostały włączone w obszar miejski 1 kwietnia 1910 r. Tuż przed wybuchem II wojny światowej Rada Miejska zakupiła grunty na Grzegórzkach w celu wybudowania Hali Targowej, wokół której rozbudowały się sklepiki i kramy tworzące plac handlowy nadal prężnie działający.
Dziś ul. Grzegórzecka należy do ważniejszych arterii komunikacyjnych Krakowa. Grzegórzki zaczynają się wiaduktem kolejowym zbudowanym nad Starą Wisłą (1863), który oddziela je od Wielopola. Przy ul. Grzegórzeckiej 16 w latach 1893 – 1896 powstał budynek Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego zaprojektowany w stylu eklektycznym przez architekta Józefa Sarego. W 1949 rozpoczęto na tym terenie budowę pierwszego robotniczego spółdzielczego osiedla mieszkaniowego. Architekt Jerzy Struszkiewicz w 1929 zaprojektował przy ulicy Grzegórzeckiej 18 budynek Kliniki Urologicznej. W latach 1926 – 1930 w stylu modernistycznym został wzniesiony Dom Studentów Medycyny zaprojektowany przez Jerzego Struszkiewicza i Maksymiliana Burstina. Pod koniec 2000 roku do eksploatacji oddano most Kotlarski, łączący dzielnicę Grzegórzki z Podgórzem. Pomiędzy ul. Daszyńskiego a ul. Podgórską, w miejscu rzeźni miejskiej, powstał kompleks handlowo rozrywkowy Galeria Kazimierz. Wzdłuż ulicy Podgórskiej rozciąga się szeroki pas zieleni przyciągający wielu spacerowiczów. Wzdłuż tej ulicy biegły kiedyś tory kolejowe stacji Kraków Grzegórzki, będącej częścią linii do Kocmyrzowa. Pod koniec jej istnienia funkcjonowała jako bocznica okolicznych zakładów. Na ulicy Semperitowców znajduje się Sala Królestwa Świadków Jehowy. Bulwary wiślane są miejscem odpoczynku dla mieszkańców Grzegórzek.
Na Grzegórzkach znajdują się m.in. Biuro Zarządu Unimil oraz plac targowy "UNITARG". Mieszkańcy Grzegórzek mogą korzystać m.in. z pływalni AWF-u, Stadionu Grzegórzeckiego, czy lodowiska klubu sportowego Cracovia.
Grzegórzki znajdują się kilometr na wschód od centrum Krakowa. Dzielnica ta położona jest na wschód od dawnego koryta Starej Wisły. Na granicy Grzegórzek i Dąbia przebiegała trasa kolejowa Kraków – Kocmyrzów, wytyczona w 1899 r. W okolicy dzisiejszej stacji benzynowej łączyła się z główną linią do Krakowa Głównego. W 1900 roku zbudowano odcinek Czyżyny – Mogiła.
Grzegórzki przecinają trasy komunikacyjne MPK:
(stan na 2011)
.JPG&filetimestamp=20110710170923)
Dzisiaj plac targowy „UNITARG” gości wielu obcokrajowców, przyjeżdżających na giełdę staroci. Spółka Kupiecka placu targowego "UNITARG", zrzeszona w branży "Place Targowe" Krakowskiej Kongregacji Kupieckiej, wnosi do działalności tej najstarszej w Polsce samorządowej organizacji kupieckiej wiele pomysłów i inicjatyw, zarówno w dziedzinie zawodowej jak też społecznej. Plac targowy "UNITARG" na Grzegórzkach jako pierwszy w Krakowie został wyposażony w system monitoringu. Hala Targowa znajduje się w miejscu najdogodniejszym dla tego typu obiektu, gdyż znajduje się na granicy z bezpośrednim centrum Krakowa. Ruch kolekcjonerski jest dziś zjawiskiem społeczno-kulturalnym, budzi i pielęgnuje zainteresowanie narodowymi pamiątkami, zarówno historycznymi, jak też patriotycznymi.
|
|||||||
