Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Grzegorz | |
| Georgios Aggelopoulos | |
| patriarcha Konstantynopola | |
 |
|
| Data urodzenia | 1746 |
| Data i miejsce śmierci | 10 kwietnia 1821 Stambuł |
| patriarcha Konstantynopola | |
| Okres sprawowania | 1819-1821 |
| Wyznanie | prawosławie |
| Kościół | Patriarchat Konstantynopolitański |
| Śluby zakonne | do 1785 |
| Diakonat | do 1785 |
| Chirotonia biskupia | 1785 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Grzegorz V (ur. 1746 w Dimitsanie, zm. 22 kwietnia 1821 w Konstantynopolu) – patriarcha Konstantynopola w latach 1797-1798, 1806-1808, 1818-1821, święty kościoła prawosławnego.
Pochodził z ubogiej rodziny z Dimitsany. Po ukończeniu szkoły podstawowej kontynuował edukację w Atenach i Smyrnie (dzis. Izmir). Następnie został mnichem w klasztorze Strophades, przyjmując imię Grzegorz. Ukończył na Patmos studia w zakresie filozofii i teologii. Metropolita Smyrny Prokop wyświęcił go na diakona, następnie na kapłana. W 1785, po wyborze Prokopa na patriarchę Konstantynopola, Grzegorz objął po nim katedrę smyrneńską. Jako biskup dokonał przekładu pism Jana Chryzostoma na współczesny język grecki[1].
W 1797 został patriarchą Konstantynopola, jednak już po roku został złożony z urzędu. Kolejne siedem lat przeżył w klasztorze Iwiron we wspólnocie góry Athos. W 1806 po raz drugi objął urząd patriarchy. W 1810, wobec zmiany polityki tureckiej, został po raz drugi pozbawiony urzędu i zmuszony do wyjazdu na Athos. Po raz trzeci został wybrany na patriarchę Konstantynopola w 1818 i w 1819 wrócił do Konstantynopola. Zdaniem R. Clogga dwukrotnie usuwanie Grzegorza V z urzędu patriarchy, a następnie odzyskiwanie przezeń godności patriarchy było efektem „korupcji i koteryjności” cechującej hierarchię Patriarchatu Konstantynopola pod panowaniem tureckim[2]. Patriarcha Grzegorz był przeciwnikiem idei oświeceniowych. Twierdził, że zdobywanie przez Greków wiedzy z zakresu nauk matematycznych i przyrodniczych nie przyniesie im żadnego pożytku, jeśli równocześnie odstąpią oni od prawosławnej etyki i kultu. Wzywał wiernych do lojalności wobec władz tureckich[1]. W 1819 wydał encyklikę Oświecenie jako przykład antyreligii, w której skrytykował współczesną mu młodzież jako ulegającą, po wpływem oświeceniowych idei, moralnemu upadkowi. Podkreślił również, że osoby kształcące młodych Greków w dziedzinie najnowszych odkryć naukowych są „ignorantami religijnymi, niegodnymi swoich wielkich przodków”[3].
Po wybuchu wojny o niepodległość Grecji na żądanie władz tureckich potępił greckie powstanie, razem z całym Świętym Synodem. Wystąpienie zbrojne określił jako bunt nie tylko przeciwko sułtanowi, ale i przeciw woli bożej[2]. Mimo tego 10 kwietnia 1821, w dzień prawosławnej Paschy, został aresztowany, a następnie powieszony na bramie własnej siedziby. Jego ciało pozostawało w tym miejscu przez trzy dni, po czym zostało wydane tłumowi Żydów (tureckie władze celowo pragnęły w ten sposób podsycić antagonizm chrześcijańsko-żydowski[4]), który dokonał jego profanacji, a następnie wrzucił szczątki do morza. Zwłoki patriarchy wydobyła z morza grecka załoga rosyjskiego statku. Po pięćdziesięciu latach ciało Grzegorza V przewieziono z Odessy do Grecji[2].
W 1921 Grzegorz V został ogłoszony świętym[2]. Tytułowany "narodowym męczennikiem"[1]. W Atenach znajduje się jego pomnik[5].
