Gubernia petersburska (ros. Санкт-Петербургская губерния) – historyczna jednostka administracyjna Rosji, gubernia ze stolicą w Petersburgu, obejmująca tereny na północnym zachodzie europejskiej części Imperium Rosyjskiego.
Jako jedna z ośmiu guberni, na które Piotr I Wielki podzielił państwo rosyjskie w 1708 roku powstała gubernia ingermanlandzka (ze stolicą w Szlisselburgu), nazwana tak od używanej wtedy nazwy Ingermanlandia na określenie Ingrii (po rosyjsku nazywanej też Iżora). W związku z rozwojem Petersburga, gubernia ingermanlandzka w 1710 r. została przekształcona w petersburską (ros. Санкт-Петербургская губерния) poprzez zmianę nazwy i przeniesienie siedziby władz gubernialnych.
Później konsekwentnie przemianowywano gubernię wraz ze zmianami nazwy jej stolicy:
Na czele guberni stał gubernator. W latach 1719-1781 gubernia dzieliła się na 11 prowincji (z wojewodami na czele), prowincje dzieliły się na dystrykty (z komisarzami ziemskimi), w miastach wprowadzono magistraty o kompetencjach sądowych i administracyjnych[1]. W 1727 zlikwidowano dystrykty i w ich miejsce utworzono ujezdy. Caryca Katarzyna II Wielka odebrała gubernatorom władzę sądowniczą oraz nadzór nad wojskiem, a na czele ujezdów postawiła isprawników wybieranych przez szlachtę[2].
Obszar guberni petersburskiej częściowo pokrywał się z obecnym obwodem leningradzkim. W związku ze zmianami w podziale terytorialnym Rosji kilkakrotnie zmieniały się granice i powierzchnia guberni.
Według spisu z 1897 roku, w guberni umiejętność czytania i pisania posiadało 62% ludności powyżej 9 roku życia[3].
Po rewolucji październikowej w nowym państwie radzieckim początkowo zachowano carski podział administracyjny. Gubernia leningradzka istniała do 1 sierpnia 1927 r., kiedy została zlikwidowana postanowieniem Prezydium WCIK.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||