| Виленская губерния gubernia wileńska |
||||
|
||||
|
||||
| Stolica | Wilno | |||
| Powierzchnia • całkowita |
41 907,9 km² |
|||
| Liczba ludności (1897) • całkowita • gęstość zaludnienia |
1 591 207[1] 38 osób/km² |
|||
| III rozbiór Polski | 1795 | |||
| Rozpad Imperium Rosyjskiego | 1917 | |||
Gubernia wileńska, ros. Виленская губерния; biał. Віленская губерня; lit. Vilniaus gubernija[2] – jedna z guberni Imperium Rosyjskiego; razem z guberniami kowieńską, grodzieńską, mińską, mohylewską oraz witebską tworzyła Kraj Północno-Zachodni (teren b. Wielkiego Księstwa Litewskiego).
Spis treści |
Utworzona w 1795 po III rozbiorze Polski. Na początku dzieliła się na powiaty (ujezdy): brasławski (później zwany nowoaleksandrowskim), wileński, wiłkomierski, zawilejski, kowieński, oszmiański, rosieński, telszewski, trocki, upicki (poniewieski), szawelski.
W czasie reform administracyjnych Pawła I ukazem z 12 września 1796 (wszedł w życie w 1797) połączono ją z gubernią słonimską w jedną gubernię litewską z siedzibą w Wilnie. Za Aleksandra I gubernia litewska w 1801 podzielona została na wileńską (do 1840 nazywaną litewsko-wileńską) oraz grodzieńską (dawniej gubernia słonimska). Od 1819 roku gubernia wileńska pozostawała pod naczelnym zarządem administracyjnym wielkiego księcia Konstantego.[3]
W 1843 część obszaru przeszła do nowo utworzonej guberni kowieńskiej. W wileńskiej postały wtedy powiaty: wileński, oszmiański, święciański (powiat zawilejski) i trocki, a także przekazany z guberni grodzieńskiej lidzki oraz z mińskiej – powiat wilejski i dziśnieński.
| Rok | Razem | Litwini | Polacy | Białorusini | Rosjanie | Żydzi | inni | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1862 | 838 464 | 418 880 | 50% | 154 386 | 18% | 146 431 | 17% | 14 950 | 2% | 76 802 | 9% | 27 035 | 3% |
| 1865 | 891 715 | 210 273 | 24% | 154 386 | 17% | 418 289 | 47% | 27 845 | 3% | 76 802 | 9% | 4120 | 0% |
| 1883 | 1 192 000 | 417 200 | 35% | 281 312 | 24% | 239 592 | 20% | – | 176 416 | 15% | 77 480 | 7% | |
| 1897 | 1 561 713 | 274 414 | 18% | 126 770 | 8% | 880 940 | 56% | 75 803 | 5% | 197 929 | 13% | 5857 | 0% |
| 1909 | 1 550 057 | 231 848 | 15% | 188 931 | 12% | 570 351 | 37% | 408 817 | 26% | 146 066 | 9% | 4094 | 0% |
Podział narodowy ludności Guberni Wileńskiej(części okupowanej) przeprowadzony przez okupacyjne władze Niemieckie w 1916 roku:
Rożnica w spisach Rosyjskich i Niemieckich dotyczącej liczby Polaków w Guberni Wileńskiej uwarunkowana była zaniżaniem , przez wszystkie spisy Rosyjskie ludnościowe , liczby Polaków mieszkających na tzw Ziemiach Zabranych.[4]
1912 – likwidacja urzędu generał-gubernatora wileńskiego
|
||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||