Gusiew

Gusiew
Herb Gusiewa Flaga Gusiewa
Państwo	Rosja
Obwód	kaliningradzki
Burmistrz	Elena Korczemnaja
Ludność (2004) • liczba ludności	28 000
Miasta partnerskie	Pieniężno Pabianice Olecko Gołdap Grajewo
Położenie na mapie obwodu kaliningradzkiego Gusiew
Położenie na mapie Rosji Gusiew
54°35′N 22°01′E
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Gusiew (ros. Гусев, pol. Głąbin lub Gąbin, niem. Gumbinnen, lit. Gumbinė) – miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji (28,1 tys. mieszkańców w 2005)

Miejscowość położona u zbiegu rzek Pissy i Rominty około 20 kilometrów na wschód od Czerniachowska, na trasie E28 i linii kolejowej Kaliningrad – Moskwa, ze stacją Gusiew.

Historia

Pierwsza wzmianka o miejscowości Gumbinen pochodzi z roku 1580, jednak już na mapie z 1576 roku w miejscu tym istniała osada Bisserkeim. Nazwa Gumbinen pochodzi z języka litewskiego i oznacza zakole rzeki. W wyniku najazdu tatarskiego w roku 1656 roku oraz zarazy z lat 1709-1711 wieś podupadła. Program osadnictwa realizowany przez króla pruskiego Fryderyka I spowodował napływ na okoliczne tereny imigrantów z Salzburga i rozwój wsi. W 1724 roku Gąbin uzyskał prawa miejskie. Wojna siedmioletnia i wojny napoleońskie stanowiły znaczne obciążenie ekonomiczne dla miasta, w którym stacjonowały i przez które maszerowały wojska rosyjskie, pruskie i francuskie. W czerwcu 1812 roku w mieście przez 4 dni przebywał Napoleon.

Po reformie administracyjnej Prus, od 1818 roku, miasto było siedzibą powiatu grodzkiego (Kreis) oraz stolicą rejencji Gumbinen. W XIX wieku miasto rozrosło się, stanowiło ważny ośrodek garnizonowy oraz przemysłowy. Podczas I wojny światowej, w 1914 roku, w pobliżu miasta doszło do dużej bitwy pomiędzy wojskami rosyjskimi i niemieckimi. Część zabudowy uległa zniszczeniu, jednak dość szybko nastąpiła odbudowa. W 1930 roku w mieście otwarto wyższą szkołę inżynieryjną.

16 października 1944 roku, w wyniku bombardowania lotnictwa sowieckiego, zniszczone zostało śródmieście. Wobec zbliżających się wojsk radzieckich rozpoczęto ewakuację ludności miasta, 21 stycznia 1945 roku, po zaciętych walkach, miasto zostało zdobyte przez oddziały 3. Frontu Białoruskiego.

Po wojnie miasto przypadło ZSRR. W roku 1946 jego nazwę zmieniono na Gusiew, na pamiątkę Bohatera Związku Radzieckiego, Siergieja Iwanowicza Gusiewa, zastępcy dowódcy batalionu ds. politycznych, który poległ 18 stycznia 1945 podczas walk o miasto (utonął wraz z czołgiem w rzece). Obecnie Gusiew jest siedzibą powiatu, ośrodkiem przemysłu elektrotechnicznego.

Zabytki

• gmach regencji, pocz. XX w.
• kościół ewangelicki, tzw. salzburski (niem. Salzburger Kirche, ros. Zal'cburgskaja kircha) – klasycystyczny z 1840, odbudowany w latach 90. XX w.
• technikum rolnicze, dawne gimnazjum; neogotyckie.
• posąg łosia (1911) – uważany za symbol miasta
• muzeum historyczno-krajoznawcze
• kościół prawosławny (dawniej staroluterski), 1926
• niezachowane m.in. kościół ewangelicki (staromiejski) z 1720 i kościół ewangelicko-reformowany (1736-1739).

Bibliografia

• Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952
• Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, ISBN 3-520-31701-X (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966)
• Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5
• Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ISBN 3-88042-849-2
• Jan Salm, Odbudowa miast wschodniopruskich po I wojnie światowej. Zagadnienia architektoniczno-urbanistyczne, Olsztyn, Borussia, 2006, ISBN 83-89233-27-4
• Vadim Jur'evič Kurpakov, Kaliningradskaja oblast. Putevoditel, Kaliningrad, Terra Baltika, 2007, ISBN 978-5-98777-012-2

Miasta partnerskie

• Olecko
• Pabianice
• Gołdap
• Pieniężno
• Grajewo

Linki zewnętrzne

• Strona miejska
• GUMBINNEN — Gusiew
• Strona o mieście (ru)
• "Gusiewski Okręg Miejski" (ru)
• Ostpreussen.net (de)