Gustave Flaubert, Gustaw Flaubert (ur. 12 grudnia 1821 w Rouen, zm. 8 maja 1880 w Croisset) - powieściopisarz francuski.
Spis treści |
Był drugim dzieckiem Achille'a-Cléophasa Flauberta (1784-1846), chirurga praktykującego w Rouen, i jego żony, Anny Justyny, z domu Fleuriot. Swoje pierwsze kroki jako pisarz zaczął stawiać w bardzo wczesnym dzieciństwie, według niektórych źródeł[według kogo?] już jako ośmiolatek. Wykształcenie zdobył w swoim rodzinnym mieście i nie opuścił go aż do roku 1840, kiedy to udał się do Paryża, by studiować prawo.
Studia w Paryżu traktował z dystansem; mówi się, iż był raczej biernym studentem aniżeli pasjonatem prawa. Pomimo iż był zniesmaczony miastem, zawarł w tym okresie jednak kilka znajomości, między innymi z Wiktorem Hugo. Pod koniec roku 1840 udał się w podróż po Pirenejach i Korsyce. W roku 1846 opuścił Paryż i ostatecznie porzucił studia prawnicze.
Zadebiutował dwoma utworami młodzieńczymi o treści erotycznej: Les memories d'un fou (1838) i Novembre (1842; przekład pol. W. Mitarskiego: "Listopad", 1920).
Pierwszym dojrzałym dziełem Flauberta jest Madame Bovary (1857, przekład polski L. Kacz.: Pani Bovary, 1878; nowy przekład Alfreda Iwieńskiego, 1914). Autor ukazał smutne dzieje bohaterki z nieubłaganie naturalistyczną wiernością, rozmyślnym chłodem i ściśle poprawnym językiem. Druga jego historyczno-archeologiczna powieść Salammbô (1862; przekład polski Natalii Dygasińskiej, 1876) przedstawia życie dawnej Kartaginy za czasów Hamilkara Barka. L'éducation sentimentale (1869; przekład pol. Tadeusza Jakubowicza, 1931: Szkoła serca; później jako Szkoła uczuć) jest obrazem młodzieńczej miłości autora na tle towarzystwa francuskiego w latach 1840-1850. Dialog Tentation de saint Antoine (1874; przekład pol. Antoniego Langego: Kuszenie św. Antoniego, 1907) jest fantastycznym utworem filozoficznym i historyczno-kulturalnym. O wiele wyżej stoją pod względem artystycznym Trois contes (1877; przekład pol. Wacława Rogowicza: Trzy opowieści, 1929). Pośmiertnie, w roku 1881, wydano nieukończoną satyrę Bouvard i Pécuchet, skierowana przeciw ludzkiej głupocie podejmującą m.in. problem pisarstwa historycznego (pierwsze polskie wydanie w przekładzie Wacława Rogowicza, 1955). Nie obca mu była również twórczość dramatyczna, a najbardziej znanym utworem z tego zakresu jest Kandydat. Ostatnie wydanie zbiorowe jego dzieł to Oeuvres complètes illustrées (Edition du centenaire, (1921—1925), 15 t., w tym 4 t. Correspondance).
Flauberta uważa się za pierwszego przedstawiciela naturalizmu. Wyznawca hasła "sztuka dla sztuki", dążył do najwyższej doskonałości formy, przy możliwie największym obiektywizmie opisu. Był jednym z największych mistrzów literatury franc XIX. w.
Najważniejsze studia o Flaubercie: E. Faguet (IV. wyd. 1919), A. Thibaudet (1922).