Gwiazdozbiór Barana

Baran
Nazwa łacińska	Aries
Dopełniacz łaciński	Arietis
Skrót nazwy łacińskiej	Ari
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja	2,5 h
Deklinacja	+20°
Charakterystyka
Powierzchnia	441 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3	2
Najjaśniejsza gwiazda	Hamal (2,00m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące	Perseusz Trójkąt Ryby Wieloryb Byk
Roje meteorów	Arietydy
Widoczny na szerokościach geograficznych pomiędzy 70° S a 90° N.

Baran (łac. Aries, dop. Arietis, skrót Ari) – gwiazdozbiór znajdujący się pomiędzy Andromedą i Bykiem. Pomimo swej niewielkiej jasności odgrywał dużą rolę w astronomii, w Baranie bowiem znajdował się punkt przecięcia ekliptyki i równika niebieskiego, tzw. punkt Barana. Przejście Słońca przez ten punkt (w momencie równonocy wiosennej) oznacza początek astronomicznej wiosny na półkuli północnej. Obecnie na skutek precesji Ziemi punkt Barana przesunął się do sąsiedniego gwiazdozbioru Ryb. Baran jest także znakiem Zodiaku (21.3 – 20.4 ).

Pochodzenie nazwy gwiazdozbioru

Jest to gwiazdozbiór zodiakalny na północnej półkuli niebieskiej, znany już w czasach starożytnych. Jego nazwa wywodzi się od mitologicznego złotego barana, na którym Fryksos, syn beockiego króla Atamasa i Nefele, przybył do Kolochidy u podnóża Kaukazu, uciekając przez śmiercią na ołtarzu ofiarnym. W podzięce za ocalenie baran został ofiarowany Zeusowi i umieszczony wśród gwiazd. Złote runo zaś zostało podarowane królowi Kolchidy Ajetesowi i stało się później celem wyprawy Argonautów, którzy płynęli na okręcie Argo (patrz też: Kil, Rufa i Żagiel) dowodzeni przez Jazona.

Gwiazdy w gwiazdozbiorze Barana

Układ najjaśniejszych gwiazd w Baranie tworzy charakterystyczny łuk, na który składają się: Hamal (Alfa Arietis) o jasności 2,0^m, Sheratan (Beta Arietis) o jasności 2,64^m oraz Mesartim (3,9^m).

Inne jaśniejsze gwiazdy:

• 41 Arietis – 3,61^m
• Botein (Delta Arietis) – 4,35^m

Niektóre gwiazdy zmienne:

• R Arietis – miryda
• U Arietis – miryda

Niektóre wybrane gwiazdy podwójne i wielokrotne:

• Mesartim – gwiazda podwójna
• Pi Arietis – gwiazda potrójna
• Epsilon Arietis – gwiazda podwójna

Obiekty niegwiazdowe

W Baranie znajduje się galaktyka spiralna NGC 772 o jasności około 10 magnitudo.

Zobacz też

• lista gwiazd w gwiazdozbiorze Barana

Bibliografia

• J. Desselberger, J. Szczepanik: Tablice astronomiczne z przewodnikiem po gwiazdozbiorach. Bielsko-Biała: Wydawnictwo PARK, 2002, s. 65–66. ISBN 83-7266-156-1.