Gwiazdozbiór Bliźniąt

Bliźnięta
Nazwa łacińska	Gemini
Dopełniacz łaciński	Geminorum
Skrót nazwy łacińskiej	Gem
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja	7 h
Deklinacja	+20°
Charakterystyka
Powierzchnia	514 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3	4
Najjaśniejsza gwiazda	Polluks (β Geminorum – 1,1m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące	Ryś Woźnica Byk Orion Jednorożec Mały Pies Rak
Roje meteorów	Geminidy Epsilon Geminidy
Widoczny na szerokościach geograficznych pomiędzy 70° S a 90° N.

Bliźnięta (łac. Gemini, dop. Geminorum, skrót Gem) – jeden z bardziej charakterystycznych gwiazdozbiorów. Słońce przebywa na tle tego gwiazdozbioru od 21 maja do 21 czerwca.

Pochodzenie nazwy gwiazdozbioru Bliźniąt

Konstelacja ta znana była już od starożytności, przedstawia parę bliźniąt trzymających się za ręce, Kastora i Polluksa. Należeli oni do załogi statku Argonautów, byli synami Ledy, a ojcem każdego z nich był kto inny: Kastora – król Sparty Tyndareos, Polluksa – sam Zeus. Po śmierci Kastora jego brat Polluks chciał zrezygnować ze swej nieśmiertelności, byleby tylko móc być nadal ze swym bratem. Zeus postanowił rozwiązać ten problem, zezwalając obydwu na to, by naprzemiennie żyli jeden dzień wśród bogów i jeden dzień wśród gwiazd.

Gwiazdy w gwiazdozbiorze Bliźniąt

Wybrane najjaśniejsze gwiazdy, w tym podwójne, wielokrotne i zmienne:

• Kastor (Alfa Geminorum), gwiazda wielokrotna, składająca się z sześciu składników: układu dwóch gwiazd spektralnie podwójnych oraz niezwiązanego fizycznie z nimi układu podwójnego z czerwonym karłem, który jest gwiazdą podwójną zaćmieniową.
• Polluks (Beta Geminorum), najjaśniejsza gwiazda w Bliźniętach (1,1 wielkości gwiazdowej)
• Gamma Geminorum (Alhena), o jasności 1,9^m
• Mi Geminorum (Tejat Posterior), o jasności 2,8^m
• Epsilon Geminorum (Mebsuta), jasność 3,0^m
• Eta Geminorum (Tejat Prior), również podwójna i zmienna półregularna, o jasności zmieniającej się w granicach 3,1-3,9^m co 230 dni, z towarzyszem o jasności 8^m
• Ksi Geminorum (Alzirr), jasność 3,35^m
• Delta Geminorum (Wasat), jasność 3,5^m z towarzyszem o jasności 8,1^m
• Kappa Geminorum, podwójna – jasności składników 3,6^m i 9,5^m
• Lambda Geminorum, jasność 3,57^m
• Theta Geminorum, jasność 3,6^m
• Jota Geminorum, jasność 3,78^m
• Dzeta Geminorum (Mekbuda), gwiazda podwójna i zmienna jednocześnie (cefeida o jasności 3,7-4,1^m i okresie 10,2 dnia)
• Ni Geminorum, jasność 4,2^m
• 38 Geminorum, gwiazda podwójna, jasności składników 4,7^m i 7,7^m.

Inne wybrane gwiazdy zmienne:

• R Geminorum, miryda
• W Geminorum, cefeida klasyczna
• X Geminorum, miryda
• BU Geminorum, gwiazda zmienna nieregularna

Obiekty niegwiazdowe w gwiazdozbiorze Bliźniąt

Oto wybrane gromady gwiazd i mgławice:

• Messier 35 (NGC 2168) – jasna otwarta gromada gwiazd widoczna gołym okiem, o średnicy większej niż tarcza Księżyca
• NGC 2392 (Mgławica Eskimos) – mgławica planetarna o jasności 8^m
• NGC 2158 – otwarta gromada gwiazd
• NGC 2129 – otwarta gromada gwiazd.

Roje meteorów

W pobliżu Kastora (α Gem) znajduje się radiant jednego z bogatszych rojów meteorów, znanego jako Geminidy. Jego największa aktywność przypada na 14 grudnia (do 60 meteorów na godzinę).

Zobacz też

• lista gwiazd w gwiazdozbiorze Bliźniąt
• alfabet grecki, astronomia, Geminga, Bliźnięta
• wielkość gwiazdowa

Bibliografia

• J. Desselberger, J. Szczepanik: Tablice astronomiczne z przewodnikiem po gwiazdozbiorach. Bielsko-Biała: Wydawnictwo PARK, 2002, s. 67–69. ISBN 83-7266-156-1.