Heinz Auerswald

Heinz Auerswald (ur. 26 lipca 1908, zm. 1970) – członek NSDAP i SS oraz hitlerowski Komisarz do spraw dzielnicy żydowskiej w Warszawie.

Prawnik z wykształcenia i zawodu wstąpił do SS w czerwcu 1933, ale członkiem NSDAP stał się dopiero pod koniec lat 30. Auerswald służył w policji (tzw. Schutzpolizei) i na jesieni 1939 został wraz ze swoim batalionem wysłany do okupowanej Warszawy. Wszedł w skład administracji cywilnej, początkowo zajmując się sprawami Volksdeutschów (etnicznych Niemców zamieszkujących Polskę). Od maja 1941 do listopada 1942 sprawował stanowisko Komisarza do spraw dzielnicy żydowskiej w Warszawie (Kommissar für den jüdischen Wohnbezirk), czyli warszawskiego getta, w którym mieszkało ok. 400 tysięcy ludzi.

Auerswalda można nazwać swoistym "menadżerem" getta, dbającym o efektywne wykorzystanie pracy przymusowej zamkniętych tam Żydów. Miało to na celu maksymalne wykorzystanie Żydów, przed ich ostateczną zagładą (Holocaust). Auerswald zajmował się głównie sprawami ekonomicznymi oraz zapobieganiem rozprzestrzeniania się epidemii w getcie, gdzie panowały fatalne warunki żywnościowe i sanitarne. Początkowo opowiadał się za stosunkowo racjonalnym korzystaniem z niewolniczej pracy Żydów, lecz z czasem, w związku z postępującym przeludnieniem getta, stosował coraz bardziej okrutne represje, zwłaszcza kładąc nacisk na wykonywanie kary śmierci wobec Żydów schwytanych poza murami getta. Zgodnie z dziennikiem Adama Czerniakowa (szefa warszawskiego Judenratu, żydowskiej rady), przynajmniej raz Auerswald rozmawiał z jego autorem jak z przyjacielem, rzecz bez precedensu w historii Holocaustu biorąc pod uwagę stosunek nazistów do Żydów. Jednak gdy rozpoczęły się deportacje do obozu zagłady w Treblince, Auerswald cynicznie zapewnił Czerniakowa, że Żydom i gettu nic nie grozi.

Po masowej wywózce warszawskich Żydów do obozów zagłady w lipcu i wrześniu 1942, w listopadzie 1942 Auerswald został administratorem powiatu (Kreishauptmann) Ostrów Wielkopolski. W styczniu 1943 został powołany do służby w niemieckiej armii. Po wojnie władze RFN prowadziły śledztwo wobec niego w latach 60., ale ostatecznie nie postawiono go przed sądem. Heinz Auerswald zmarł w 1970.