Herb Wrocławia

Herb Wrocławia

Herb Wrocławia – to jeden z symboli miejskich Wrocławia.

Symbolika

Współczesny herb Wrocławia jest pięciopolowy. W prawym (kolejność heraldyczna, tj. odwrócona) górnym rogu w czerwonym polu znajduje się ukoronowany Lew Czeski symbol przynależności do dawnej Korony Królestwa Czeskiego, w lewym górnym rogu czarny Orzeł Śląski (zgorzelec) w złotym polu z białą przepaską henrykowską na piersi i skrzydłach zwieńczoną krzyżem. W prawym dolnym, złotym polu znajduje się duża litera W od łacińskiej nazwy miasta Wratislavia, w lewym dolnym, czerwonym polu osadzona na odwróconej koronie głowa świętego Jana Ewangelisty (patrona kaplicy na ratuszu) w nimbie (brana również za głowę św. Doroty). W centrum tarczy mieści się srebrna misa z odciętą głową świętego Jana Chrzciciela, patrona katedry wrocławskiej.

płaskorzeźba na ścianie wrocławskiego Arsenału

herb zachowany na ścianie budynku przy moście Sikorskiego

Historia

1530

rekonstrukcja czternastowiecznego herbu

herb cesarski
1530-1938

Pierwszy herb Wrocławia z XIV wieku ustanowiono na dworze cesarza Karola IV. Dwa pola zajmuje głowa św. Jana Chrzciciela na misie, kolejne dwa czeski lew w koronie. Obecnie znajduje się on w jednym miejscu na świecie – sali herbowej zamku Wenzelschloss w Lauf koło Norymbergi. Symbolika XVI-wiecznego herbu mocno oddaje złożoną historię miasta. 12 lutego 1530 król czeski i węgierski, Ferdynand I Habsburg, nadał miastu drugi herb, co 10 lipca zostało jeszcze potwierdzone przywilejem herbowym przez cesarza Karola V Habsburga. Z przywileju herbowego:

Nadajemy wam i waszym potomkom nowy herb miejski, mianowicie tarczę z głową św. Jana Chrzciciela, z czterema innymi tarczami wokół, w tym na górnej białego lwa, na drugiej czarnego orła na żółtym polu po lewej stronie wielkiej tarczy, na trzeciej po lewej stronie głowę św. Jana Ewangelisty, który u was i u waszych przodków był od wielu lat w czci i poważaniu. A w czwartej najniższej tarczy literę “W”, co oznacza imię Wratislay, tego który pierwszy zbudował miasto Presslaw i nadał mu imię Wratislavia.

1938

19 października 1938 naziści na rozkaz gauleitera Śląska Josepha Wagnera usunęli tradycyjny herb, zastępując go dwupolowym. W jego górnej, złotej części widniał orzeł śląski, a w czerwonej, dolnej Krzyż Żelazny – projektantem nowej tarczy był berliński prof. Schweitzer-Mjoelnir. Cytat z gazety z tego okresu:

... Nadprezydentowi i gauleiterowi Śląska Josefowi Wagnerowi źle się kojarzy herbowa litera "W". Jest podobno "zbyt słowiańska, jako że stanowi inicjał imienia czeskiego księcia Wratysława, założyciela naszego miasta. Lew zresztą też ma niewłaściwe, bo czeskie pochodzenie.

Poza tym Wagner uważa, że w starym herbie jest za dużo chrześcijańskiej symboliki. Widok głowy św. Jana Chrzciciela na misie nie poprawia samopoczucia naszego gauleitera. Zarządził więc wprowadzenie nowego godła. Na tarczy znalazł się śląski orzeł i Krzyż Żelazny z literami FW i datą 1813. To inicjały króla Fryderyka Wilhelma III, który ustanowił odznaczenie Krzyż Żelazny za wojny wyzwoleńcze z Napoleonem.

Wrocławski herb z czasów III Rzeszy 1938-1945 wg projektu Hansa Schweitzera-Mjölnira

Odwołanie do króla Fryderyka Wilhelma III wiąże się z wydaną przez niego we Wrocławiu 17 marca 1813 pod naciskiem pruskich patriotów odezwą An mein Volk (niem. Do mojego ludu), wzywającą do walki z Napoleonem. Wcześniej król ustanowił order Krzyża Żelaznego, wydał odezwę An Mein Volk (niem. Do mojego ludu) oraz pozwolił na formowanie ochotniczych freikorps, od których barw mundurowych pochodzą kolory współczesnej flagi niemieckiej.

1948

herb z lat 1948-1990

Po II wojnie światowej i powrocie Wrocławia pod panowanie polskie na krótko – do roku 1948 – wrócono do tradycyjnego herbu. W lutym tego samego roku Miejska Rada Narodowa dokonała przeprojektowania starego herbu – lwa czeskiego przesunięto z pola I na III, głowę Jana Ewangelisty zlikwidowano, a w pierwotnym miejscu czeskiego lwa umieszczono białego, nieukoronowanego orła polskiego. Herb ten nigdy nie wyszedł poza fazę projektową. Jeszcze w 1948 herbem miasta stał się dwugłowy wizerunek orła wzorowany na średniowiecznej pieczęci wrocławskiego wójta – jeszcze starszej niż właściwy herb miejski. Autorem nowego herbu był historyk Karol Maleczyński.

Herb Wrocławia w herbiarzu Johanna Siebmachera (trzeci z lewej w trzecim rzędzie)

W prawej (znów kolejność heraldyczna), czerwonej połowie tarczy widniała połowa polskiego orła z głową zwróconą w prawo, w lewym, złotym polu umieszczona była połowa czarnego orła śląskiego z białą przepaską i głową zwróconą w lewo. Orły były nieukoronowane. Wiele osób do dziś kojarzy ten herb z Wrocławiem. Bazujący na tym herbie motyw znajduje się w symbolu wrocławskiej drużyny piłkarskiej Śląsk Wrocław.

1990

herb współczesny
1990

19 czerwca 1990 Rada Miejska przywróciła tradycyjny herb pięciopolowy, pomimo tego zmieniono nieznacznie wygląd tego herbu.

W 1996 wybrano także logo promocyjne miasta, używane od tej pory podczas kampanii reklamowych – projektantem jest Paweł Pawlak.

Zobacz też

• Flaga Wrocławia
• Herb

Linki zewnętrzne

• Statut Wrocławia – tekst pierwotny, 1996;
• Statut Wrocławia – tekst jednolity, 2004;
• Wzory herbu oraz barw Wrocławia – załącznik nr 2 do Statutu Wrocławia.