Hezjod

Hezjod i muza Melpomena w lesie, Gustave Moreau

Hezjod (gr. Ἡσίοδος, Hesiodos) z Beocji – epik grecki. Nieznane dokładne daty życia; najczęściej, zgodnie z argumentem filologa aleksandryjskiego Arystarcha z Samotraki, umieszcza się Hezjoda około 700 r. p.n.e. Niektórzy badacze uważają go za starszego nawet od Homera. Spór na ten temat istniał już w starożytności. Jego imię tłumaczy się jako "ten, co wysyła pieśń", co może świadczyć o fakcie, iż Hezjod należał do grona aojdów. Jest pierwszym w historii literatury poetą, o którego życiu wiemy dzięki umieszczeniu poszczególnych faktów we własnych dziełach.

Życiorys

Wedle podanych przez siebie informacji Hezjod był synem greckiego emigranta z Azji Mniejszej, który zarabiał na życie jako kupiec. Po przeprowadzce i osiedleniu się w Askrze (małej miejscowości w Beocji) został gospodarzem niewielkiego gospodarstwa na niezbyt urodzajnej ziemi. Pierwsze dzieło (Theogonia) Hezjod napisał właśnie pod wpływem natchnienia, jakiego doznał w trakcie pasania trzody u podnóży Helikonu, góry przy której się osiedlili. Uzyskał nagrodę – spiżowy trójnóg – w konkursie śpiewaczym organizowanym przez Ganyktora, władcę Chalkidy, z okazji igrzysk pogrzebowych ku czci Amfidamasa, ojca władcy. Po śmierci ojca między Hezjodem a jego bratem, Persesem, wyniknął spór o podział majątku, rozstrzygnięty przez urzędników na korzyść brata. Przypuszczalnie fakt ten tak rozzłościł Hezjoda, iż stał się impulsem do napisania poematu Prace i dni.

Grecy uważali Hezjoda za najwybitniejszego, po Homerze, epika, a niektórzy uważali nawet jego twórczość za cenniejszą ze względu na przesłanie, które niesie – pochwałę pracy.

Najważniejsze dzieła

• Erga kai hemerai (Prace i dni) – epos dydaktyczny, w którego skład wchodzą kalendarz rolniczy i uwagi o charakterze moralizatorskim,

Dzieła przypisywane Hezjodowi:

• Theogonia (Narodziny bogów) – epos kosmogoniczny o powstaniu bogów i początkach świata,
• Katalog niewiast – epos genealogiczny opisujący dzieje matek greckich herosów,
• Aspis (Tarcza, Tarcza Heraklesa) – poemat mogący uchodzić za autentyczny tylko w części początkowej,
• Chéjronos hypothékaj (Rady Chejronowe) – dzieło przypisujące młodemu centaurowi i wychowawcy bohaterów zalecenia moralne.