Historia Wysp Świętego Tomasza i Książęcej zaczyna sie w XV wieku. Bezludne wyspy odkryli w ok. 1470 roku w dzień św. Tomasza żeglarze portugalscy Pedro Escobar i João de Santarém. Około 1483 roku przybyli tu pierwsi osadnicy z Portugalii. Wkrótce wyspy stały się – do 2. połowy XVI wieku wielkim ośrodkiem plantacji trzciny cukrowej. Do pracy na plantacjach sprowadzano niewolników z zachodniej Afryki. Wyspy były ważnym centrum handlu niewolnikami do XIX wieku, a następnie handlu kakao od końca XIX wieku. Od 1522 roku były kolonią portugalską. Od 1534 roku miasto São Tomé było siedzibą biskupstwa obejmującego wyspy oraz portugalską część zachodniego wybrzeża Afryki. Od 1951 roku wyspy stanowiły prowincję zamorską Portugalii. W 1973 roku otrzymały wewnętrzną autonomię. Od 1960 roku istniał tu ruch niepodległościowy. W listopadzie 1974 roku nowe władze Portugalii zawarły porozumienie z jego przedstawicielami o przyznaniu niepodległości w 1975 roku. 12 lipca 1975 roku proklamowano niepodległą republikę. Prezydentem został M. Pinto de Costa (do 1991 roku), sekretarz generalny marksistowskiej MLSTP – jedynej legalnej partii. W ramach socjalistycznych reform de Costa znacjonalizował plantacje. Autorytarne rządy MLSTP doprowadziły w 1985 roku do załamania gospodarki kraju, co wymusiło zmianę polityki władz. Ścisłe dotąd związki z krajami komunistycznymi zastąpiono współpracą głównie z Portugalią i Francją, przyjęto rynkowe zasady w gospodarce. Zmiany wewnętrzne i nacisk działającej za granicą opozycji doprowadziły do demokratyzacji. Po referendum w 1990 roku wprowadzono nową konstytucję gwarantującą system wielopartyjny, a MLSTP odeszła od ideologii marksistowskiej.