Historia rozszerzeń Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej

Flaga Unii Europejskiej

Unia Europejska w 2007

1952 – 58 – państwa założycielskie: Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, RFN, Włochy

1973 – pierwsze rozszerzenie: Dania, Irlandia, Wielka Brytania

1981 – drugie rozszerzenie: Grecja

1986 – trzecie rozszerzenie: Hiszpania i Portugalia, Grenlandia odchodzi

1995 – czwarte rozszerzenie: Austria, Finlandia, Szwecja

2004 – piąte rozszerzenie, część I: Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Słowacja, Słowenia, Węgry

2007 – piąte rozszerzenie, część II: Bułgaria, Rumunia

Rozszerzanie najpierw Wspólnot Europejskich, a od 1992 roku Unii Europejskiej jest zjawiskiem dynamicznym, nieustannie trwającym. Do powołanej 1 stycznia 1958 roku na podstawie traktatów rzymskich Wspólnoty dołączały kolejne państwa Europy. Pierwszy etap rozszerzania Wspólnoty Europejskiej miał miejsce w 1973 r. i objął Danię, Irlandię oraz Wielką Brytanię. Podczas drugiego rozszerzenia, w 1981 r. do Wspólnoty dołączyła Grecja, podczas trzeciego w 1986 r. Hiszpania i Portugalia. Z chwilą podpisania przez dotychczasowe kraje członkowskie Traktatu o Unii Europejskiej kolejne państwa wstępowały już do Unii Europejskiej. W 1995 r. dołączyły Austria, Finlandia i Szwecja.

Aby dołączyć do Unii Europejskiej, państwo musi spełnić gospodarcze i polityczne warunki, tzw. kryteria kopenhaskie. Wymagają one demokratycznego rządu, rządów prawa itp. Jak napisano w traktacie z Maastricht, każdy kraj członkowski oraz Parlament Europejski muszą zgodzić się na każde planowane rozszerzenie wspólnoty.

W historii UE mówi się o pięciu rozszerzeniach, z których największe miało miejsce 1 maja 2004, gdy do wspólnoty dołączyło dziesięć państw: Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Słowacja, Słowenia i Węgry.

Po kolejnym rozszerzeniu w roku 2007, liczba członków Unii Europejskiej wzrosła do 27 – do wspólnoty dołączyły Rumunia i Bułgaria. Trwają także negocjacje z innymi krajami. Proces rozszerzeń jest często nazywany integracją europejską. Jednakże, terminu tego używa się również w odniesieniu do zacieśniania współpracy między państwami należącymi do UE.

Historia rozszerzeń

Rok	Dzień/Miesiąc	Wydarzenie
1950	9 maja	francuski minister spraw zagranicznych Robert Schuman zaprezentował swoją propozycję zjednoczenia Europy znaną jako plan Schumana. Wydarzenie to uważa się za początek tego, co dziś nazywamy integracją europejską, która ostatecznie doprowadziła do utworzenia Unii Europejskiej.
1952	23 lipca	na mocy traktatu paryskiego powołana została Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS). Krajami założycielskimi były: Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Republika Federalna Niemiec oraz Włochy.
1958	1 stycznia	na mocy traktatów rzymskich kraje EWWiS założyły Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG), przekształconą później we Wspólnotę Europejską (WE), oraz Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom).
1973	1 stycznia	pierwsze rozszerzenie – Wielka Brytania, Dania i Irlandia dołączyły do WE. W Norwegii mieszkańcy opowiedzieli się przeciw członkostwu w WE.
1981	1 stycznia	drugie rozszerzenie – Grecja dołączyła do WE.
1985	1 lutego	samorządna od 1979 roku Grenlandia opuściła WE.
1986	1 stycznia	trzecie rozszerzenie – Hiszpania i Portugalia dołączyły do WE.
1990	3 października	zjednoczenie Niemiec – ziemie byłej NRD zostały włączone do RFN.
1993	1 listopada	formalne powstanie Unii Europejskiej.
1995	1 stycznia	czwarte rozszerzenie – Austria, Finlandia oraz Szwecja dołączają do UE. W Norwegii i Szwajcarii mieszkańcy opowiedzieli się przeciw członkostwu w UE.
2004	1 maja	piąte rozszerzenie, część pierwsza – Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Słowacja, Słowenia oraz Węgry dołączyły do UE.
2007	1 stycznia	piąte rozszerzenie, część druga – Bułgaria i Rumunia dołączyły do UE.
2009	1 grudnia	niepełne rozszerzenie - w dniu wejścia w życie traktatu lizbońskiego Saint-Martin i Saint-Barthélemy ponownie stały się częścią Unii (do 21 lutego 2007 były częścią Unii jako część Gwadelupy, 22 lutego 2007 stały się osobnymi terytoriami).

Etapy rozszerzania Unii Europejskiej

Daty złożenia wniosków akcesyjnych i przystąpienia do Wspólnoty.

Kraj	Data złożenia wniosku	Data akcesu
Austria	1989	1995
Bułgaria	1995	2007
Chorwacja	2005	?
Cypr	1990	2004
Czechy	1995	2004
Dania	1961, 1967	1973
Estonia	1995	2004
Finlandia	1992	1995
Grecja	1975	1981
Grenlandia	1961, 1967	1973
Hiszpania	1977	1986
Irlandia	1961, 1967	1973
Litwa	1995	2004
Łotwa	1995	2004
Macedonia	2005	?
Malta	19901995	2004
Maroko	1987	–
Norwegia	1961, 1967	–
NRD	–	1990
Polska	1994	2004
Portugalia	1977	1986
Rumunia	1995	2007
Słowacja	1995	2004
Słowenia	1996	2004
Szwajcaria	1992	–
Szwecja	1991	1995
Turcja	1987, 2005	?
Węgry	1994	2004
Wielka Brytania	1961, 1967	1973

Zobacz też

• Państwa kandydujące do Unii Europejskiej
• Historia Unii Europejskiej
• Unia Europejska
• Polska w Unii Europejskiej
• Etapy integracji Polski z Unią Europejską

Linki zewnętrzne

• Przewodnik po Unii Europejskiej (niem. • ang. • hiszp. • fr.)