Hologram

Hologram na banknocie o nominale 50 euro

Hologram - fotograficzny zapis na nośniku przynajmniej dwufalowego obrazu interferencyjnego, który w odczycie daje dwa niezależne od siebie obrazy przestrzenne 3D (trójwymiarowe).

Klasyfikacja hologramów

• W zależności od zastosowanych przybliżeń przy opisie rozkładów amplitudy zespolonej pola fali przedmiotowej w obszarze rejestracji na płycie holograficznej:
  • hologramy zrealizowane w płaszczyźnie obrazu (płytka holograficzna znajduje się w tak niewielkiej odległości od obiektu lub obrazu, że rozkład amplitudy zespolonej na powierzchni płyty jest z dokładnością do stałego przesunięcia fazowego taki sam jak w przedmiocie lub jego obrazie);
  • hologramy Fresnela - gdy położenie płyty holograficznej względem przedmiotu oraz rozmiary poprzeczne przedmiotu i obrazu rejestracji h. spełniają warunek stosowalności przybliżenia F do wyznaczenia pola falowego w płaszczyźnie rejestracji
  • hologramy Fraunhofera - gdy położenie płyty holograficznej względem przedmiotu oraz rozmiary poprzeczne przedmiotu i obrazu rejestracji h. małych cząstek spełniają warunek stosowalności przybliżenia Fr do wyznaczenia pola falowego w płaszczyźnie rejestracji;
  • hologramy Fouriera - gdy rejestracji podlega widmo przedmiotu, stosowane w układach przetwarzanie sygnałów optycznych→ funkcje filtrów częstotliwości optycznych;
  • hologramy quasifourierowskie - gdy punktowe źródło odniesienia znajduje się w tej samej płaszczyźnie co przedmiot i w jego pobliżu (soczewka realizująca przekształcenie Fouriera; hologramy w odległości ogniskowej od soczewki);
  • bezsoczewkowych hologramy Fouriera (jw. bez soczewki).

• Ze względu na parametr transmisji przeźrocza holograficznego, który w procesie odtwarzania wpływa na parametry fali odtwarzającej:
  • hologramy fazowe;
  • hologramy amplitudowe;
  • hologramy amplitudowo-fazowe;
• Ze względu na stosunek grubości warstwy światłoczułej W do okresu przestrzennego zarejestrowanych na hologramy prążków interferencyjnych:
  • hologramy płaskie (w<<Λ);
  • hologramy objętościowe (w>>Λ);
  • hologramy dynamiczne.
• Ze względu na typ wiązki odniesienia:
  • hologramy odtwarzane w fali spójnej;
  • hologramy odtwarzane w fali niespójnej.
• Ze względu na ilość ekspozycji:
  • hologramy jednoekspozycyjne;
  • hologramy dwuekspozycyjne;
  • hologramy wieloekspozycyjne.

Zastosowanie hologramów w procesie przetwarzania i gromadzenia informacji

• Funkcje filtrów częstotliwości przestrzennych
• Elementów o dużej pojemności informacji
• Rozpoznawania symboli, kształtów, podobieństwa
• Zwielokrotnienia obrazów; umożliwiają zapis informacji dwu- i trójwymiarowych
• Funkcje poprawy jakości odwzorowania układów optycznych
• Tworzenie z dużym powiększeniem obrazów 3D cząstek różnych substancji
• Hologramy dynamiczne stosowane jako symulatory lotu
• Zastosowanie w metrologii i interferometrii
• Możliwość wykonywania zdjęć ultraszybkich

Zastosowanie hologramów w zabezpieczeniach

Hologramy jako naklejki samoprzylepne lub na foliach metalizowanych aplikowanych w technologii hot-stampingu lub cold-stampingu z indywidualnym wzorem stosowane są jako istotne zabezpieczenia oryginalnych produktów, m.in. dla zabezpieczenia druku w tym też banknotów, przed próbami fałszowania. Indywidualne hologramy są rejestrowane w międzynarodowym rejestrze hologramów.

Podstawowe konfiguracje do wykonywania hologramów

Konfiguracje do wykonywania hologramów

Ze względu na wzajemne usytuowanie źródła wiązki odniesienia R, obiektu O i ośrodka światłoczułego H mamy trzy typy układów Holografów

• HG — układ współosiowy (hologram Gabora), ukł. gaborowskie, gdy płyta holograficzna, obiekt i źródło wiązki odniesienia umieszczone są wzdłuż jednej prostej, więc wiązka przedmiotowa i wiązka odniesienia biegną współosiowo
• HL-U — układ z boczną wiązką odniesienia (hologram Leitha-Upatnieksa), gdy kierunki propagacji fali przedmiotowej i fali odniesienia tworzą ze sobą pewien kąt, lecz do płyty holograficznej dochodzą z tej samej strony
• HD — układ z wiązkami przeciwsobnymi (hologram Denisiuka), gdy wiązki przedmiotowa i odniesienia docierają do ośrodka rejestrującego z przeciwnych stron.

Zobacz też

• holografia

Linki zewnętrzne

• przykłady hologramów