Homel

	Homel
	Herb Homla
	; Homel
Państwo	Białoruś
obwód	homelski
Powierzchnia	113 km²
Ludność (2010); • liczba ludności	; 484 300;
Nr kierunkowy	(+375) 232(2)
Miasta partnerskie	Radom; Czernihów; Sudbury; Clermont-Ferrand; Czeskie Budziejowice; Aberdeen; Lipawa
	Położenie na mapie Białorusi ; Homel
	52°25′N 30°59′E / 52.417, 30.983Na mapach: 52°25′N 30°59′E / 52.417, 30.983
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Strona internetowa miasta

Homel (biał. i ros. Гомель; jid. האָמל, Homl) – miasto obwodowe położone na południowo-wschodniej Białorusi nad rzeką Soż, stolica obwodu i rejonu homelskiego. Drugie co do wielkości miasto w tym kraju.

Liczba mieszkańców: 484,3 tys. (2010)

[edytuj] Gospodarka

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, chemiczny, elektrotechniczny, metalowy, drzewno-papierniczy, szklarski, przetwórstwa spożywczego.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Homel.

[edytuj] Historia

W czasach I Rzeczypospolitej część Wielkiego Księstwa Litewskiego. Po I rozbiorze Polski w 1772 przyłączone do Rosji jako miasto powiatowe guberni białoruskiej (później mohylewskiej). Od 1926 część radzieckiej Białorusi.

Na prawym brzegu rzeki Soż w epoce żelaza funkcjonowało grodzisko, na którego miejscu w X-XI w. wybudowano gród obronny, który należał do Rusi Kijowskiej. W II poł. XIV w. zdobyty przez Litwę, która wybudowała tu drewniany zamek. W 1500 r. król Kazimierz Jagiellończyk podarował gród ruskiemu księciu Możajskiemu, który zdradził Rzeczpospolitą i przyłączył Homel do Księstwa Moskiewskiego. W 1535 r. Homel wrócił do Rzeczypospolitej i został siedzibą starostwa. W czasie wojen z Kozakami i Moskwą wielokrotnie zdobywany i odbijany. Na mocy rozejmu andruszowskiego z roku 1667 Homel pozostał w granicach Polski. Starostwo homelskie było duże i zamożne; w XVII oraz XVIII dzierżawione przez Sapiehów i Czartoryskich. Po pierwszym rozbiorze w 1772 r. Homel zajęła Rosja, a caryca Katarzyna II podarowała te dobra Rumiancewowi (rosyjski feldmarszałek). W 1835 r. dobra przeszły w ręce Iwana Paskiewicza, w rękach tej rodziny były do 1917 r.

Pobliski Las Szczakatowski jest cmentarzyskiem kilku tysięcy ofiar Wielkiego terroru. W 1941 ok. 30% mieszkańców stanowili Żydzi, z których większość opuściła miasto lub została zamordowana. Obszar silnie skażony po katastrofie czarnobylskiej w 1986 roku.

[edytuj] Ludność

Według spisu białoruskiego:

Białorusini 76,7%
Rosjanie 16,9%
Ukraińcy 5,1%
Polacy ok. 1%

[edytuj] Zabytki

Pałac Paskiewiczów to dawny pałac Rumiancewów wybudowany w miejscu drewnianego zamku, w latach 1777-96, w stylu klasycystycznym. Był wielokrotnie rozbudowywany i przebudowywany przez Paskiewiczów. W latach 1919-1920 przebudowała go władza radziecka mieszcząc w nim muzeum krajoznawczo-przyrodnicze. Zniszczony i spalony w latach 1941-43 został odbudowany w roku 1969. Obecnie w pałacu znajduje się pałac młodzieży i muzeum. W latach 1842-1922 przed pałacem stał wywieziony z Warszawy pomnik księcia Józefa Poniatowskiego, zwrócony Polsce.
Park krajobrazowy wokół pałacu, z końca XVIII w. o pow. 25 ha, wzdłuż rzeki Soż, jeden z lepiej zachowanych na Białorusi.
sobór Pietropawłowski (1809-1824) - fundacji Rumiancewa. Zamknięty w latach 1935-41, było w nim muzeum historyczne. W latach 1960-88 planetarium. Wyremontowany w latach 1988-89 przekazany wiernym w roku 1989.
Kaplica grobowa Paskiewiczów (wyb. 1870-89) w pobliżu soboru nad rzeką.
Pałac letni Rumiancewów - klasycystyczny (wyb. w 1799-1819), przebudowywany. W 1880 r. umieszczono w nim seminarium prawosławne, obecnie warsztaty międzyszkolne.
Cerkiew prawosławna św. Mikołaja z 1805 r. klasycystyczna, dwukrotnie przebudowywana.
Synagoga Rumiancewa - obecnie nie istnieje.
Cerkiew św. Ilii w Homlu Cerkiew Ilińska - cerkiew staroobrzędowców, drewniana z końca XVIII w. na brzegu rzeki Soż. Zamknięta w 1850 r. Oddana w 1852 jedinowiercom (nawróconym na prawosławie staroobrzędowcom). Obecnie cerkiew staroobrzędowska.

Cmentarz Bielicki

[edytuj] Osobowości

Oskar Bielawski - polski psychiatra, twórca psychiatrii reformowanej, jeden z czołowych polskich eugeników
Marek Edelman - polski działacz polityczny i społeczny żydowskiego pochodzenia
Iryna Jatczanka - białoruska dyskobolka
Siarhiej Sidorski - białoruski były premier
Henryk Szletyński (właściwie Henryk Homel) - polski aktor i reżyser filmowy i teatralny, pedagog,
Lew Sznirelman - rosyjski matematyk
rodzice Kirka Douglasa - aktora amerykańskiego, byli emigrantami z Homla