Hormon wzrostu

Model przestrzenny hormonu wzrostu

Hormon wzrostu lub somatotropina, STH (ang. Growth Hormone, GH) – ATC: H01 AC01. Polipeptydowy hormon produkowany przez komórki kwasochłonne przedniego płata przysadki mózgowej. Wydzielanie hormonu wzrostu odbywa się pulsacyjnie, a częstość i intensywność pulsów zależna jest od wieku i płci.

Gen i białko

Geny kodujące strukturę hormonu wzrostu znajdują się u człowieka na długim ramieniu chromosomu 17 w powiązaniu z genami laktogenu łożyskowego. Ludzki GH jest białkiem składającym się ze 191 reszt aminokwasowych, zawierającym dwa mostki disiarczkowe i różni się budową chemiczną od GH u innych gatunków.

Regulacja wydzielania

Wydzielanie GH jest pobudzane przez specyficzny hormon uwalniający (GHRH) i hamowane przez somatostatynę.

Działanie

GH wywiera część swoich działań poprzez stymulację wytwarzania peptydów pośredniczących – somatomedyn zwanych również insulinopodobnymi czynnikami wzrostu IGF-1 i IGF-2 – w wątrobie i, być może, także w innych tkankach. Głównym działaniem hormonu wzrostu, w którym pośredniczą somatomedyny jest pobudzanie wzrostu masy ciała i wzrost, będące wynikiem pobudzenia chondrogenezy i osteogenezy w chrząstkach wzrostowych kości. GH (bez udziału somatomedyn) wpływa na gospodarkę węglowodanową powodując pobudzenie glikogenolizy i zwiększone uwalnianie glukozy z wątroby. Przedłużone stosowanie GH powoduje zwiększone wydzielanie insuliny przez wyspy trzustki. Hormon wzrostu działając na tkankę tłuszczową zwiększa lipolizę i zmniejsza lipogenezę, prowadząc do zwiększenia stężenia wolnych kwasów tłuszczowych w osoczu.

Rola w patologii

U człowieka nieprawidłowo wysokie wydzielanie hormonu wzrostu prowadzi do wystąpienia schorzeń:

• w wypadku, gdy ma ono miejsce przed zakończeniem wzrostu kośćca, prowadzi do gigantyzmu, który charakteryzuje się nadmiernym wzrostem
• u osób dorosłych prowadzi do akromegalii

Brak lub niedobór wydzielania hormonu wzrostu u dzieci prowadzi do karłowatości przysadkowej.

Hormon wzrostu jako lek

Substytucyjne podawanie hGH stosuje się w leczeniu karłowatości pochodzenia przysadkowego, a także w zespołach genetycznie uwarunkowanej niskorosłości, np. w zespole Turnera. Powikłaniem stosowania terapii hormonem wzrostu może być łagodne nadciśnienie śródczaszkowe.

Bibliografia

• W. Kostowski, Z. S. Herman: Farmakologia. Podstawy farmakoterapii. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003. ISBN 8320033500. 

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.