Republika Węgierska (1946-1949)

Magyar Köztársaság Republika Węgierska
← 1946-1949 →
Flaga Węgier Godło Węgier
Hymn: Himnusz (Hymn)
Język urzędowy	węgierski
Język używany	węgierski
Stolica	Budapeszt
Ustrój polityczny	republika parlamentarna
Typ państwa	demokracja parlamentarna (do 1947), dyktatura (1947-1949)
Ostatnia głowa państwa	Árpád Szakasits
Status terytorium	zależne
Zależne od	ZSRR
Data powstania	1 lutego 1946
Data likwidacji	20 sierpnia 1949

Republika Węgierska (węg. Magyar Köztársaság) – zależne od ZSRR państwo węgierskie utworzone w 1946 po obaleniu monarchii. Zastąpione w 1949 przez Węgierską Republikę Ludową.

Historia

Wojska III Rzeszy utrzymywały się na zachodniej części marionetkowego Państwa Węgierskiego niemal do samego końca wojny, do kwietnia 1945, kiedy to po zdobyciu Budapesztu połączone siły sowiecko-rumuńskie ostatecznie przełamały niemiecki opór. Formalnie przywrócona zostało Królestwo Węgier – od listopada 1944 w Debreczynie na terenach zajętych przez Armię Czerwoną działało wielopartyjne Tymczasowe Zgromadzenie Narodowe i również wielopartyjny rząd tymczasowy gen. Béli Miklósa. Ponieważ zgromadzenie tworzyły partie republikańskie, opozycyjne uprzednio wobec regencji Miklósa Horthy'ego było oczywiste, że transformacja w republikę dokona się prędzej czy później. Po przeprowadzonych na Węgrzech w 1945 wolnych wyborach, w których zwyciężyła niekomunistyczna Partia Drobnych Posiadaczy, nowo wybrane Zgromadzenie Narodowe 1 lutego 1946 oficjalnie proklamowało republikę węgierską. Prezydentem został wybrany Zoltán Tildy, koalicyjny rząd z udziałem wszystkich partii parlamentarnych (w tym Komunistycznej Partii Węgier) utworzył Ferenc Nagy, polityk Partii Drobnych Posiadaczy. Ministerstwo spraw wewnętrznych w rządzie przypadło partii komunistycznej, co okazało się rozstrzygające dla losów demokracji parlamentarnej na Węgrzech. Ministrem spraw wewnętrznych w rządzie Nagy'a został László Rajk.

Na podstawie traktatu paryskiego z 10 lutego 1947 Węgry, jako jedno z państw Osi, powróciły do granic z 1 stycznia 1938. Zostały anulowane postanowienia arbitraży wiedeńskich z 1938 i 1940 roku (z wyjątkiem krótkiego odcinka granicy z Czechosłowacją w pobliżu Bratysławy) i aneksja Ukrainy Karpackiej. Czechosłowacji przywrócono terytorium południowej Słowacji, Rumunii północny Siedmiogród. Należąca do 1939 do Czechosłowacji Ukraina Karpacka została wcielona do ZSRR. W latach 1946-48 nastąpiła intensywna "wymiana ludności" między Czechosłowacją a Węgrami, a około 240 tysięcy Niemców zostało przesiedlonych do okupowanych Niemiec.

Tymczasem Rajkowi jako ministrowi spraw wewnętrznych podlegała tajna policja polityczna AVO. Uważany jest za jednego z współtwórców masowego terroru na Węgrzech. Po zawarciu traktatu pokojowego z państwami koalicji antyhitlerowskiej i likwidacji międzysojuszniczej Rady Kontroli na Węgrzech podległa partii komunistycznej służba bezpieczeństwa aresztowała ministra oraz kilku posłów z opozycyjnej Partii Drobnych Rolników – zwycięzcy wyborów z 1945. AVO w ramach tzw. taktyki salami przeprowadziło szereg policyjnych prowokacji i aresztowań, doprowadzając do obalenia demokracji parlamentarnej na Węgrzech i przejęcia pełni władzy przez partię komunistyczną (1947).

18 sierpnia 1948 Zgromadzenie Narodowe przyjęło konstytucję, ustanawiającą WRL. Konstytucja ta oparta była na stalinowskiej konstytucji ZSRR i obowiązywała z poprawkami do 2012 roku.