I tysiąclecie p.n.e.

II tysiąclecie p.n.e. I tysiąclecie p.n.e. I tysiąclecie n.e.


X wiek p.n.e. IX wiek p.n.e. VIII wiek p.n.e. VII wiek p.n.e. VI wiek p.n.e. V wiek p.n.e. IV wiek p.n.e. III wiek p.n.e. II wiek p.n.e. I wiek p.n.e.

I tysiąclecie p.n.e. to czas epoki żelaza i powstawania imperiów.

Wydarzenia

• ok. X wiek p.n.e. – koniec ery heladyckiej w starożytnej Grecji
• Epoka żelaza rozprzestrzeniała się wzdłuż Europy Zachodniej
• zmierzch potęgi Egiptu
• powstanie i upadek Imperium Asyryjskiego; Aszurbanipal, oczytany władca, rozprzestrzeniał swoje królestwo
• VI wiek p.n.e.
  • powstała Republika rzymska
  • Siddhattha Gotama, znany również jako Budda Siakjamuni, założył Buddyzm
  • Mahawira nauczał Dżinizmu; był to ostatni (24.) nauczyciel – Tirthankara
  • Cyrus II Wielki podbił Babilon i założył Imperium Perskie
• V wiek p.n.e.
  • Sparta i Ateny prowadziły Wojny peloponeskie
  • za Dariusza Wielkiego, Imperium Perskie osiągnęło apogeum terytorialne, z Grecją na zachodzie, Egiptem na południu i terytorium dzisiejszego Pakistanu na wschodzie
  • napisano/skodyfikowano Tanach
• IV wiek p.n.e.
  • Aleksander Wielki podbił Imperium Perskie
  • kultura Grecji hellenistycznej rozprzestrzeniała się na kraje śródziemnomorskie
  • Ćandragupta Maurja założył Dynastię Maurjów
• III wiek p.n.e.
  • Chiny zjednoczyły się pod berłem Dynastii Qin
  • Aśoka rozwinął Imperium Maurjów do apogeum terytorialnego
• Go-Joseon władało północnym Półwyspem Koreańskim
• najazd Celtów na Europę Zachodnią
• Rzym i Kartagina walczyły w wojnie punickiej
• początek Cywilizacji Majów
• Rzym podbił Grecję

Sławni i Uczeni

• Dawid (1040-970 p.n.e.), król Izraela
• Zoroaster (ok.1000 p.n.e.), założyciel Zoroastrianizmu
• Izajasz (765-701 p.n.e.), prorok hebrajski
• Homer (VIII w. p.n.e.), poeta grecki
• Jeremiasz (645-580 p.n.e.), prorok hebrajski
• Laozi (604-500 p.n.e.), chiński filozof i założyciel taoizmu
• Mahawira (599-527 p.n.e.), założyciel Dżinizmu
• Cyrus II Wielki (590-529 p.n.e.), założyciel Imperium Perskiego
• Budda Siakjamuni (563-483 p.n.e.), książę hinduski, założyciel Buddyzmu
• Konfucjusz (551-479 p.n.e.), chiński filozof
• Dariusz I Wielki (550-485 p.n.e.), władca Persji
• Ezechiel (VI w. p.n.e.), prorok hebrajski
• Perykles (495-429 p.n.e.), ateński mąż stanu
• Sokrates (469-399 p.n.e.), filozof grecki
• Platon (427-347 p.n.e.), filozof grecki
• Arystoteles (384-322 p.n.e.), filozof grecki
• Euklides (365-300 p.n.e.), matematyk aleksandryjski
• Aleksander Wielki (356-323 p.n.e.), zdobywca macedoński
• Ćandragupta Maurja (325-300 p.n.e.), założyciel Imperium Maurjów
• Aśoka (304-232 p.n.e.), władca Imperium Maurjów
• Pingala (IV w. p.n.e.), indyjski matematyk, autor Dwójkowego systemu liczbowego i pojęcia zera
• Archimedes (287-212 p.n.e.), grecki naukowiec i filozof
• Qin Shihuang (260-210 p.n.e.), pierwszy cesarz Chin
• Cyceron (106-43 p.n.e.), filozof i mówca łaciński
• Juliusz Cezar (100-44 p.n.e.), wódz i dyktator Rzymu
• Wergiliusz (70-19 p.n.e.), poeta łaciński

Odkrycia i Wynalazki

• Żelazo stawało się powszechnie używane
• prawo siły wyporu odkryte przez Archimedesa
• rozwijała się geometria
• udowodniono Twierdzenie Pitagorasa
• Eratostenes dowiódł, że Ziemia jest kulista i oszacował jej średnicę
• Fenicjanie propagowali alfabet fonetyczny w rejonach śródziemnomorskich
• tworzyło się i rozwijało wiele ważnych religijnych i filozoficznych poglądów