Iluzja euro

Iluzja euro − zjawisko obserwowane w krajach strefy euro polegające na odchyleniu postrzeganej inflacji od rzeczywistego wskaźnika. Zjawisko iluzji pieniądza nie jest nowe, jednak w przypadku euro przybrało wyjątkową skalę i rozpoczęło się już w styczniu 2002, czyli w momencie wprowadzenia nowej waluty do obiegu.

Przyczyny

Graficzny symbol euro

Na podstawie przeprowadzonych badań główne przyczyny iluzji euro podzielono na dwie grupy:

• przyczyny psychologiczno-socjologiczne;
  • trudności z przywyknięciem do nowego nominalnego poziomu cen;
  • teoria perspektywy – wzrost cen jest postrzegany jako większy niż ich spadek o takiej samej wartości bezwzględnej – zatem częstsze niż zwykle dostosowania cenowe po wprowadzeniu euro, o ile są symetryczne, nie wpływają na wskaźnik inflacji, ale na percepcję inflacji;
  • wpływ wydźwięku medialnego;
  • stosowanie przybliżonego kursu konwersji w zastępstwie kursu oficjalnego;
  • stosowanie cen sprzed wielu lat jako punktu odniesienia;
• przyczyny ekonomiczne;
  • wzrost cen towarów i usług najczęściej kupowanych – charakterystyczna rola częstości dokonywania zakupów oraz posługiwania się gotówką;
  • częstsze niż zwykle dostosowania cenowe, np. zaokrąglanie do cen atrakcyjnych.

Czynniki społeczne wpływające na iluzję euro:

• wiek;
• wykształcenie;
• społeczna akceptacja nowej waluty;
• wiedza ekonomiczna;
• stosunek do euro przed jego wprowadzeniem.

Faktyczny wpływ euro na wzrost cen

Według Eurostatu inflacja (HICP) w strefie euro w 2002 wyniosła 2,3%, z czego wpływ euro szacuje się na 0,12%-0,29%. Szczególnie zauważalny wzrost cen nastąpił w sektorze usług – głównie w gastronomii, kinach, usługach fryzjerskich, naprawach i usługach telekomunikacyjnych. Do państw, w których wzrost był najbardziej zauważalny zaliczono Niemcy, Francję i Włochy, zaś państwem, w którym euro miało na ceny wpływ najmniejszy była Irlandia.

Konsekwencje iluzji euro

Najważniejszą konsekwencją iluzji euro jest spadek postrzeganej płacy realnej. Rodzi to dwa zasadnicze skutki:

• wzrost żądań płacowych – co w konsekwencji prowadzi do rzeczywistego wzrostu cen;
• spadek popytu konsumpcyjnego – co przyczynia się do spowolnienia tempa wzrostu gospodarczego.

Pozostałymi konsekwencjami są:

• obniżenie poziomu satysfakcji z własnej sytuacji materialnej;
• spadek poparcia dla idei integracji europejskiej.

Bibliografia

• MIT: Zastąpienie waluty narodowej przez euro spowoduje znaczny wzrost cen. mf.gov.pl. [dostęp 4 maja 2010].
• Jarosław T. Jakubik, Karolina Konopczak, Marek Rozkrut: Efekty zaokragleń cen w Polsce po wprowadzeniu euro do obiegu gotówkowego. nbp.pl, 2008-07-09. [dostęp 28 listopada 2009].
• Karolina Konopczak, Marek Rozkrut: Wpływ wprowadzenia wspólnej waluty do obiegu gotówkowego na zmiany w poziomie cen krajów strefy euro. nbp.pl, 2008-11. [dostęp 29 listopada 2009].

Linki zewnętrzne

• Sławomir Lipiński: Seminarium BISE: Wprowadzanie euro a wzrost cen. Euro jest niewinne. nbpnews.pl, 2008-08-19. [dostęp 29 listopada 2009].
• Karol Janowski: Pomiar inflacji w strefie euro: HICP – Zharmonizowany Wskaźnik Cen Konsumpcyjnych. UniaEuropejska.org, 2011-02-04. [dostęp 05 lutego 2011].