Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyInwazja na Albanię – krótkotrwała operacja militarna wojsk włoskich w dniach 7-10 kwietnia 1939, której skutkiem było zajęcie Królestwa Albanii. Królestwo Albanii stało się częścią Wielkich Włoch, w unii personalnej z dynastią sabaudzką.
Spis treści |
Po wybuchu I wojny światowej południowo-zachodnia i zachodnia część Albanii znalazła się pod kontrolą Włochów, którzy próbowali przejąć kontrolę nad odtwarzającymi się strukturami państwa albańskiego. Główną bazą wojsk włoskich stanowiło nadbrzeżne miasto Wlora. 4 czerwca 1920 albańscy powstańcy rozpoczęli walkę z oddziałami włoskimi i po stoczeniu bitwy o Wlorę podpisany został tzw. protokół tirański, po którym Włosi ewakuowali swoje oddziały z Albanii do 2 września 1920 (za wyjątkiem wyspy Sazan).
Inwazja na Albanię była wyrazem mocarstwowej polityki prowadzonej przez faszystowskiego przywódcę Włoch, Benito Mussoliniego. Królestwo Albanii miało strategiczne znaczenie dla interesów włoskich. Port w mieście Wlora i wyspa Sazan dawały panowanie nad Zatoką Vlorë, a tym samym nad wejściem na Morze Adriatyckie, co było szczególnie ważne dla włoskiej floty wojennej. Z kolei terytorium Albanii stanowiło bazę wypadową dla ekspansji na Bałkany. Od poł. lat 20. Włosi inwestowali ekonomicznie w Albanii. Rząd albański zgodził się na eksploatację złóż mineralnych. Pojawili się też osadnicy włoscy. W latach 1926-1927 oba państwa zawarły sojusz obronny. Armia albańska była odtąd szkolona i zaopatrywana przez Włochów. Pogłębiała się także zależność gospodarcza Albanii od sąsiednich państw. Panowanie w Albanii (od 1925) Ahmeda Zogu zagwarantowało Albanii stabilność polityczną, a nawet powolny rozwój.
Jednakże pomimo narastającej presji włoskiej, władca Królestwa Albanii Zog I przeciwstawiał się całkowitemu podporządkowaniu Włochom. W 1931 otwarcie wystąpił przeciw odnowieniu sojuszu z 1926. W następnych latach władze albańskie podpisały umowy handlowe z Jugosławią i Grecją. W tej sytuacji Mussollini zaczął coraz poważniej zastanawiać się nad zajęciem Albanii.[potrzebne źródło]
Po Anschlussie Austrii i zajęciu części Czechosłowacji (w 1938) przez III Rzeszę, Włosi poczuli się jak członek Osi drugiej kategorii. Całkowite opanowanie Czechosłowacji w marcu 1939, bez uprzedniego powiadamiania o tym włoskich sojuszników, doprowadziło ostatecznie do decyzji Mussoliniego o podbiciu Albanii. Dodatkowym czynnikiem były też narodziny syna Zoga I (Leka I Zogu), tj. następcy tronu albańskiego, co przekreślało plany zainstalowania na nim króla Włoch Wiktora Emanuela III. W tej sytuacji 25 marca rząd włoski przekazał Albanii ultimatum, w którym żądał zgody m.in. na osadnictwo włoskie, zajęcie przez wojska włoskie strategicznych punktów na terytorium państwa i zawarcie unii celnej. Ultimatum było trzymane w tajemnicy przed opinią publiczną. Rząd albański 5 kwietnia przedstawił kontrpropozycję, ale machina wojenna już ruszyła.
Włoskie wojska inwazyjne (22 000 żołnierzy) składały się z oddziałów, które były ad hoc łączone ze sobą. Występowały pod nazwą Korpus Ekspedycyjny O.M.T. Na jego czele stał gen. Alfredo Guzzoni. Korpus był podzielony na 3 "grupy", które sukcesywnie lądowały w wyznaczonych miastach lub punktach Albanii. Najważniejsze znaczenie miała pierwsza "grupa", która była podzielona na 4 "kolumny":
Wojska albańskie (15 000 żołnierzy), których głównodowodzącym był król Zog I, składały się z:
7 kwietnia 1939 o godzinie 5.30 wojska włoskie rozpoczęły lądowanie w Albanii. Największy opór stawiły oddział albańskiej żandarmerii (dowodzony przez Abaza Kupiego) w porcie w Durrës, ale został on przełamany jeszcze tego samego dnia. Poza Durrës Włosi napotkali jedynie niewielkie próby oporu, głównie w Shëngjin i w Sarandzie. W rejonie Wlory ostrzelano patrol włoskich cyklistów. Postacią szczególnie uhonorowaną przez Albańczyków był sierżant Mujo Ulqinaku, który samotnie stawiał opór jednemu z włoskich oddziałów, zanim zginął.
Nie chcąc zostać włoską marionetką, król Zog I wraz z rodziną uciekli tego samego dnia do Grecji, a następnie udali się do Londynu. Zabrali ze sobą część rezerw złota Albańskiego Banku Centralnego.
Postępy wojsk inwazyjnych były błyskawiczne. 8 kwietnia zajęły one Tiranę, 9 kwietnia – Szkodrę i Gjirokastrę, zaś do końca 10 kwietnia opanowały cały kraj.
Strona włoska przyznawała się do utraty w czasie operacji 12 zabitych i 53 rannych[1]. Większość oddziałów włoskich, biorących udział w inwazji, opuściła Albanię, a na ich miejsce przybyły jednostki przeznaczone do okupacji kraju. 12 kwietnia parlament albański przegłosował zdetronizowanie Zoga I i zjednoczenie kraju z Włochami, oferując koronę królowi włoskiemu Wiktorowi Emanuelowi III. Albania stała się włoskim protektoratem. Premierem został właściciel ziemski Shefqet Verlaçi.
.svg&filetimestamp=20110420085617)
