Ion Druţă, mołdawską cyrylicą Ио́н Дру́цэ [jon druca], rosyjski Ива́н Пантеле́евич Дру́ца (ur. 3 września 1928 w Horodişte) – mołdawski prozaik, dramaturg, eseista i publicysta; członek honorowy Akademii Rumuńskiej. Jest najczęściej tłumaczonym na języki obce współczesnym pisarzem mołdawskim[1]. Od 1960 roku mieszka na stałe w Moskwie. W polskojęzycznych źródłach i opracowaniach jego nazwisko zapisywane bywa jako "Ion Druce" [2].
Spis treści |
Ion Druţă urodził się w Rumunii, we wsi Horodişte (obecnie Rejon Donduşeni w Mołdawii). W 1945 roku ukończył kurs traktorzysty, 1946 szkołę leśnictwa a w 1957 roku kurs literatury pięknej w Instytucie Maksyma Gorkiego w Moskwie. Początkowo bywał jako pisarz często oskarżany przez mołdawskie urzędy oraz krytykę literacką o nacjonalizm i odrzucenie zasad socrealizmu. Z tego powodu Druţă pierwsze swe utwory wydawał głównie w Rosji, gdzie krytyka literacka była bardziej liberalna[1]. Poglądy polityczne Druţă można scharakteryzować jako antyradzieckie, antyrumuńskie oraz jednocześnie jako promołdawskie i prorosyjskie. Po rozwiązaniu ZSRR w 1991 r. Druţă sprzeciwiał się próbom przyłączenia Republiki Mołdawskiej do Rumunii. Dla wielu Mołdawian, m.in. dla znanego zagranicą pisarza Vitalie Ciobanu jego antyradzieckie i rusofilskie poglądy pozostawały niezrozumiałymi[potrzebne źródło].
Najsłynniejszym dziełem Iona Druţă jest nowela pt. Ostatni miesiąc jesieni (mołdawski, rumuński Ultima lună a toamnă, 1962-1976)[3]. Innym znanym utworem jest powieść pt. Biała Cerkiew (mołd., rum. Biserica Albă, 1981). Akcja Białej Cerkwi rozgrywa się w czasie jednej z wielu wojen turecko-rosyjskich w XVIII wieku. Głównymi bohaterami utworu są przeor mołdawskiego monasteru Neamţ – Paisie Velicikovski oraz Grigorij Potiomkin – rosyjski generał carycy Katarzyny II. Obydwaj są przedstawieni jako obrońcy Mołdawii. Bronią przeora są modlitwy odmawiane do Boga, zaś bronią Patiomkina – waleczne czyny. Najważniejszym wątkiem dzieła jest budowa cerkwi, symbolu zwycięstwa nad cierpieniem i zniszczeniami spowodowanymi wojną. Budowa świątyni stanowi także symbol odbudowy kraju. Obecność Rosjan i w ogóle kultury ruskiej w Mołdawii jest w Białej Cerkwi przedstawiona w pozytywnym świetle (według autora wpłynęła na postęp cywilizacyjny w kraju)[4].
Utwory Iona Druţă zostały przetłumaczone na wiele języków, m.in. na język polski, rosyjski, czeski i słowacki.
Większość mołdawskich publikacji Iona Druţă ukazało się w czasie, gdy język mołdawski zapisywano cyrylicą.