Irga

Irga
Irga pozioma
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	klad różowych
Rząd	różowce
Rodzina	różowate
Rodzaj	irga
Nazwa systematyczna
Cotoneaster Medik Philos. Bot. 1: 154. Apr 1789
Systematyka w Wikispecies
Zdjęcia i grafiki w Commons

Morfologia (irga pospolita)

Cotoneaster lacteus

Pęd irgi pospolitej

Irga (Cotoneaster Medik) – rodzaj roślin z rodziny różowatych. Występuje głównie w Azji (Himalaje, Chiny). Znanych jest od 50–400 gatunków (w zależności od ujęcia taksonomicznego). Liczba gatunków jest trudna do ustalenia ze względu na podobieństwo i krzyżowanie się z sobą wielu gatunków. W Polsce w stanie dzikim występują 4 gatunki. Gatunkiem typowym jest Cotoneaster integerrimus Medikus.

Morfologia

Krzewy, rzadziej niskie drzewa. Ulistnienie skrętoległe, liście pojedyncze, całobrzegie, niekiedy zimozielone. Kwiaty drobne, białe lub różowe, promieniste, 5–krotne. Owoce drobne, jabłkowate, czarne lub czerwone, zawierające 2–5 twardych orzeszków.

Systematyka

Synonimy

Cotonea Rafinesque, Gymnopyrenum Dulac

Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001...)

Rodzaj z plemienia Pyreae, podrodziny Spiraeoideae (dawniej Pomoideae) z rodziny różowatych Rosaceae, rzędu różowców Rosales w obrębie kladu różowych obejmującego część roślin okrytonasiennych.

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rosanae Takht., rząd różowce (Rosales Perleb), podrząd Rosineae Erchb., rodzina różowate (Rosaceae Juss.), rodzaj irga (Cotoneaster Medik).

Gatunki dziko rosnące w Polsce

• irga błyszcząca (Cotoneaster lucidus Schltdl.) – antropofit zadomowiony
• irga czarna (Cotoneaster niger (Thunb.) Fr.)
• irga kutnerowata, i. owłosiona (Cotoneaster tomentosus (Aiton) Lindl.)
• irga pospolita, i. zwyczajna (Cotoneaster integerrimus Medik.)

Gatunki uprawiane (wybór)

• irga ciemna (Cotoneaster obscurus Rehd. et Wils.)
• irga Dammera (Cotoneaster dammeri C. K. Schneid.)
• irga Dielsa (Cotoneaster dielsanus E. Pritz.)
• irga drobnolistna (Cotoneaster microphyllus Wall. ex Lindl.)
• irga Francheta (Cotoneaster franchetii Bois)
• irga groniasta (Cotoneaster racemiflorus (Desf.) K. Koch)
• irga Henry'go (Cotoneaster henryanus (Schn.) Rehd. et Wils..)
• irga hupejska (Cotoneaster hupehensis Rehder & E. H. Wilson)
• irga jamkowata (Cotoneaster foveolatus Rehder & E. H. Wilson)
• irga ostrolistna (Cotoneaster acutifolius Turcz.)
• irga położona (Cotoneaster adpressus Bois)
• irga pomarszczona (Cotoneaster bullatus Bois)
• irga pozioma (Cotoneaster horizontalis Decne.)
• irga rozkrzewiona (Cotoneaster divaricatus Rehder & E. H. Wilson)
• irga "Ursynów" (Cotoneaster 'Ursynów')
• irga wczesna (Cotoneaster praecox Vilm.-Andr.)
• irga wielokwiatowa (Cotoneaster multiflorus Bunge)
• irga wierzbolistna (Cotoneaster salicifolius Franch.)
• irga wyrazista (Cotoneaster conspicuus Marq.)
• irga zagęszczona (Cotoneaster congestus Baker.)

Zastosowanie

• Roślina ozdobna: Irgi bardzo często są sadzone w parkach i ogrodach ze względu na swój pokrój, ozdobne liście oraz owoce (szczególnie jesienią). Uprawiane gatunki to na ogół drobne krzewy, z tego też względu mogą być uprawiane również w pojemnikach. Są to rośliny o małych wymaganiach i łatwe w uprawie.

Bibliografia

1. Lasy polskie. [dostęp 2009-05-23].
2. Internetowy Tygodnik Ogrodniczy. [dostęp 2009-05-23].