Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
 |
Ten artykuł od 2012-02 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Iwan Czmoła (ur. 6 marca 1892 w Sołotwinie koło Bohorodczan — zg. w czerwcu 1941 w Drohobyczu) - ukraiński działacz społeczny i wojskowy, jeden z założycieli Płastu i ruchu strzeleckiego, nauczyciel gimnazjalny, organizator ukraińskiej turystyki.
Jego ojciec Symeon był sędzią, matka pochodziła niemieckiej kupieckiej rodziny Bunzel. Ukończył szkołę ludową w Brzeżanach, a następnie gimnazjum w Przemyślu, i podjął studia na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego.
W czasie studiów współpracował przy tworzeniu ukraińskich konspiracyjnych kół samokształceniowych.
Był jednym z twórców Płastu - jego drużyna była jedną z trzech pierwszych (oprócz drużyn Ołeksandra Tysowskiego i Petra Franki, jakie zjednoczyły się, aby utworzyć tę organizację).
Działał w Towarzystwie Ukraińskich Strzelców Siczowych we Lwowie pod przewodnictwem Wołodymyra Starosolskiego. Był komendantem pierwszej powstałej we Lwowie w sierpniu sotni 1914 Ukraińskich Strzelców Siczowych w stopniu kapitana.
W 1917 dostał się do niewoli rosyjskiej, przebywał w obozie jenieckim w Dubowce koło Carycyna (wraz z Andrijem Melnykiem, Romanem Suszko i Wasylem Kuczabskim), z którego uciekł wraz z grupą innych oficerów do Kijowa. W Kijowie był jednym z organizatorów oddziałów Strzelców Siczowych i dowódcą drugiej powstałej sotni. W kwietniu 1918 został dowódcą kurenia Strzelców Siczowych w stopniu pułkownika.
W 1920 dostał się do polskiej niewoli, przebywał w obozie jenieckim do 1921. Później na krótko wyemigrował, najpierw do Rumunii, a potem do Austrii. W tym samym roku powrócił do Galicji, pracował jako nauczyciel historii, geografii i wychowania fizycznego w prywatnym gimnazjum „Ridnej Szkoły” w Jaworowie. Jednocześnie studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim geologię, kończąc studia jako magister nauk przyrodniczych.
Po ukończeniu studiów zajął się pracą organizacyjną w Płaście. Po delegalizacji Płastu został aresztowany. Przebywał w polskim więzieniu 20 miesięcy, do 1932. Po wyjściu z więzienia zajmował się nielegalną działalnością niepodległościową. W sierpniu 1939 został ponownie aresztowany i wysłany do obozu w Berezie Kartuskiej, uwolniony we wrześniu 1939.
W czerwcu 1940 próbował przedostać się na tereny okupowane przez Niemców, jednak ucieczka nie udała się wskutek zdrady przewodnika. 22 czerwca 1941 został aresztowany przez NKWD i zabity w więzieniu w Drohobyczu.
