| Iwan Josifowicz Proskurow Иван Иосифович Проскуров |
|
| Data i miejsce urodzenia | 18 lutego 1907 Małaja Tokmaczka, |
| Data i miejsce śmierci | 28 października 1941 Kujbyszew, |
| Przebieg służby | |
| Lata służby | 1931–1941 |
| Siły zbrojne | |
| Stanowiska | d-ca: 1. Międzynarodowej Eskadry Bombowej, 54. Brygady Bombowej, 2. Armii Lotniczej, lotnictwa Frontu Dalekowschodniego, sił powietrznych 7. Armii, szef Razwiedupru |
| Główne wojny i bitwy | hiszpańska wojna domowa, II wojna światowa, Wielka Wojna Ojczyźniana |
| Odznaczenia | |
Iwan Josifowicz Proskurow, ros. Иван Иосифович Проскуров (ur. 18 lutego 1907 we wsi Małaja Tokmaczka, zm. 28 października 1941 w Kujbyszewie) – Ukrainiec, radziecki dowódca wojskowy, generał-lejtnant pilot, szef radzieckiego wywiadu wojskowego (1939–1940), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 1. kadencji (1937–1941), Bohater Związku Radzieckiego (1937).
Urodził się 18 lutego 1907 we wsi Małaja Tokmaczka na Zaporożu. W 1927 wstąpił do partii komunistycznej WKP(b). Studiował w szkole mechanizacji rolnictwa. W 1931 został powołany do wojska, po czym ukończył wojskową szkołę lotniczą. Od 1934 służył w 89. eskadrze ciężkich bombowców w Monino jako dowódca pododdziału.
Od października 1936 do czerwca 1937 walczył w wojnie domowej w Hiszpanii jako radziecki "doradca wojskowy", a faktycznie pilot bombowców, latając na francuskich bombowcach Potez 540, a później radzieckich szybkich bombowcach SB-2. Powierzono mu następnie stanowisko dowódcy 1. Międzynarodowej Eskadry Bombowej. Łączył przy tym funkcje pilota i oficera wywiadu, przeprowadził także kilka akcji werbunkowych w krajach ościennych. Za udział w walkach w Hiszpanii otrzymał 21 czerwca 1937 tytuł Bohatera Związku Radzieckiego (order Złota Gwiazda nr 33) oraz awans na stopień majora. Po powrocie do ZSRR, dowodził 54. Brygadą Bombową w kijowskim okręgu wojskowym, a następnie 2. Armią Lotniczą specjalnego przeznaczenia w Woroneżu.
14 kwietnia 1939 zastąpił na stanowisku szefa wywiadu wojskowego (Razwiedupr) komdiwa Aleksandra Orłowa. Jako pierwszy na tym stanowisku został obdarzony tytułem zastępcy komisarza obrony i wchodził w skład Głównej Rady Wojennej Ludowego Komisariatu Obrony. Otwarcie wypowiadał się przeciwko paktowi ZSRR z Niemcami (pakt Ribbentrop-Mołotow), podpisanemu w sierpniu 1939. W czerwcu 1940, wraz z wprowadzeniem stopni generalskich w Armii Czerwonej, otrzymał stopień generała-lejtnanta lotnictwa.
11 lipca 1940 na stanowisku szefa wywiadu wojskowego zastąpił go Filip Golikow. Iwan Proskurow został dowódcą lotnictwa Frontu Dalekowschodniego, a w październiku pomocnikiem naczelnika Sztabu Generalnego do spraw Lotnictwa Bombowego Dalekiego Zasięgu. Tuż przed atakiem Niemiec na ZSRR, 22 czerwca 1941 został odwołany z tego stanowiska pod zarzutem awaryjności w podległych mu pułkach i objął dowództwo sił powietrznych 7. Armii, skoncentrowanej w Karelii.
Był deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR 1. kadencji (1937–1941).
27 czerwca 1941 – pięć dni po ataku Niemiec na ZSRR – został aresztowany pod sfingowanymi zarzutami szpiegostwa i udziału w spisku oraz nieprzygotowania radzieckiego lotnictwa do wojny. W śledztwie był torturowany przez NKWD. Wobec postępu wojsk niemieckich został ewakuowany do Kujbyszewa. 28 października 1941 został wraz z grupą wyższych oficerów (trzech z żonami), na polecenie komisarza ludowego NKWD Ławrientija Berii rozstrzelany bez sądu.
11 maja 1954 został zrehabilitowany.