Regionalna izba obrachunkowa (RIO) - państwowy, zewnętrzny i niezależny organ kontroli i nadzoru jednostek samorządu terytorialnego oraz innych podmiotów określonych w ustawie, w zakresie gospodarki finansowej (budżetu) i zamówień publicznych. Izby prowadzą również działalność informacyjną i szkoleniową w zakresie spraw budżetowych. Z punktu widzenia gospodarki finansowej regionalne izby obrachunkowe są państwowymi jednostkami budżetowymi.
Spis treści |
Zapowiedzią powstania Izb była ustawa o samorządzie terytorialnym z 8 marca 1990 roku. Jej 86. artykuł mówił, iż organem nadzoru nad działalnością budżetową gmin jest RIO. Same Izby powołała do życia dopiero ustawa z 7 października 1992 roku. Doprecyzowanie działalności RIO nastąpiło wraz z rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 grudnia 1992 roku sprawie siedzib i zasięgu terytorialnego regionalnych izb obrachunkowych oraz szczegółowej organizacji izb i trybu postępowania. Działalność RIO znalazła swe usankcjonowanie również w Konstytucji (art. 171).
Początkowo funkcjonowało 17 RIO, od 2000 r., po zmianach związanych z reformą administracyjną, jest ich 16. Regionalne Izby obrachunkowe działają w następujących miastach:
RIO działają na podstawie:
Organem izby jest kolegium izby, w którego skład wchodzą: prezes izby, jego zastępca oraz pozostali członkowie kolegium, art. 14 ustawy o RIO. Członków kolegium izby powołuje Prezes Rady Ministrów. Prezesa izby powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów. Powołanie prezesa oraz członków kolegium następuje po przeprowadzeniu konkursu.
(art. 1 ust. 2 Ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych)
Regionalne izby obrachunkowe sprawują nadzór nad jednostkami samorządu terytorialnego w zakresie spraw finansowych oraz dokonują kontroli gospodarki finansowej i zamówień publicznych następujących podmiotów:
(art. 11 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych)
W zakresie nadzoru: regionalne izby obrachunkowe mogą nadzorować uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego, jeśli dotyczą:
W zakresie kontroli: regionalne izby obrachunkowe sprawują kontrolę gospodarki finansowej i zamówień publicznych innych podmiotów określonych w art. 1 ust. 2 Ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych
Nadzór nad działalnością Regionalnej Izby Obrachunkowej sprawuje minister właściwy do spraw administracji publicznej na podstawie kryterium zgodności z prawem.
Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej ma prawo rozwiązania kolegium regionalnej izby obrachunkowej w razie powtarzającego się naruszania przez izbę prawa.