Józef Baran (poeta)

Józef Baran na ul. Piotrkowskiej w Łodzi (2005)

Józef Baran
autor Zbigniew Kresowaty

Józef Baran (ur. 17 stycznia 1947 w Borzęcinie) – poeta polski.

Ukończył technikum górnicze w Wałbrzychu oraz filologię polską w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie. Debiutował w 1969 na łamach tygodnika "Życie Literackie". Jego poezję odkrył Artur Sandauer, który napisał o nim, ze trafia "swoją liryką prosto do ludzkich serc". Od 1975 w dziennikarstwie, m.in. redaktor naczelny tygodnika "Wieści", później w "Gazecie Krakowskiej" i "Dzienniku Polskim". W 2000 brał udział w spotkaniu 3 poetów polskich i 3 poetów amerykańskich w ONZ w Nowym Jorku, a w 2001 w Światowym Kongresie Poezji w Sydney.

W 1989 jego wiersze trafiły do programów szkolnych, w następnych latach na matury języka polskiego (m.in. wiersze"Apokalipsa domowa", "Tańcowały dwa Polaki" czy "Mam 25 lat"). Odtąd są też publikowane w wielu antologiach krajowych i zagranicznych.

Jego wiersze stały się również inspiracją dla wielu piosenkarzy i kompozytorów, m.in. dla "Starego Dobrego Małżeństwa", Elżbiety Adamiak, Hanny Banaszak, Krzysztofa Myszkowskiego i Andrzeja Zaryckiego. Tłumaczone były na kilkanaście języków, m.in. angielski, hebrajski, niemiecki, czeski, rosyjski, hiszpański i szwedzki.

W wierszu "Światy" napisał: "Można być w kropli ciszy światów odkrywcą Można wędrując dookoła świata przeoczyć wszystko (...)"

Publikacje

• "Nasze najszczersze rozmowy": wiersze – Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1974
• "Dopóki jeszcze": wiersze – Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1976
• "Na tyłach świata": wiersze – Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1977
• "W błysku zapałki": wiersze – Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1979
• "Wiersze wybrane" – Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1984
• "Pędy i pęta": wiersze – Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1984
• "Autor! Autor!: rozmowy z ludźmi pióra i palety." – Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1986
• "Skarga": wiersze – Szczecin, "Glob", 1988
• "Czułość": poezje – Kraków, Miniatura, 1988, 1989
• "Wiersze wybrane" – Kraków, "Miniatura", 1990
• "Śnił mi się Artur Sandauer": rozmowy i wspomnienia – Kraków, Centrum Kultury Żydowskiej Na Kazimierzu, Hereditas Polono – Judaica, 1992
• "Pacierz Szwejka": wiersze – Kraków, "Miniatura", 1992
• "Mała kosmogonia": wiersze – Kraków, "Miniatura", 1994
• "115 wierszy" (wiersze z lat 1985-1993) – Tarnów, "Comdruk", 1994
• "Zielnik miłosny": wiersze – Oficyna Konfraterni Poetów, Kraków – Jawor (1995)
• "Zielnik miłosny": wiersze – wyd. II, Konfraterania Poetów (1996)
• "Epifania słoneczna": wiersze – Poznań, Arka, 1997
• "Majowe zaklęcie": wiersze – Kraków, Wydawnictwo Baran i Suszczyński, 1997
• "Pod zielonym drzewem życia": wiersze - seria Poeci Krakowa, Kraków, Śródmiejski Ośrodek Kultury w Krakowie, 2000
• "Dolina ludzi spokojnych" (fotografie – Jakub Ciećkiewicz) – Tarnów, Biblos, 2001
• "Dom z otwartymi ścianami" – Warszawa, Nowy Świat, 2001
• "Najdłuższa podróż" – Warszawa, Nowy świat, 2002
• "Spotkanie – Begegnung" – Kraków, Oficyna Konfraterni Poetów – 2003 (przekład na niemiecki Henryk Bereska)
• "A wody płyną i płyną" – Toruń, Wyd. Adam Marszałek, 2004
• "Koncert dla nosorożca – dziennik poety z przełomu wieków" – Poznań, Zysk i S-ka, 2005
• "Zielnik miłosny i inne liryki" – Poznań,Zysk i S-ka, 2005
• "Hymn poranny" – Lodnyn, London Publishing Br@ndBook, 2006
• "Tragarze wyobraźni" – Rzeszów, Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, 2006
• "Taniec z ziemia" – Poznań, Zysk i S-ka, 2006
• "Rondo. Wiersze z lat 2006-2009" - Poznań, Zysk i S-ka, 2009
• "Podróże z tej i nie z tej ziemi" - migawki z sześciu kontynentów: Europy, obu Ameryk, Australii, Azji i Afryki - Poznań, Zysk i S-ka, 2010

Piosenki ze słowami Józefa Barana

• "Najlepsze lata - Atlantyda" (muzyka Elżbieta Adamiak)
• "Prośba o nadzieję" (muzyka Elżbieta Adamiak)
• "Szara piosenka" (muzyka Elżbieta Adamiak)
• "Ballada Majowa" (muzyka SDM)
• "Ballada o arenie cyrkowej" (muzyka SDM)

Nagrody

• 1975 – Nagroda im. Bursy za najlepszy debiut poetycki (tom "Nasze najszczersze rozmowy")
• 1977 – nagroda im. Stanisława Piętaka za tom "Dopóki jeszcze"
• 1980 – Nagroda im. Kościelskich w Genewie za zbiór "W błysku zapałki"
• 1984 – Nagroda Funduszu Literatury za najlepszy tom roku ("Pedy i peta")
• 1992 – Doroczna Nagroda Wojewody Małopolskiego
• 2001 – Nagroda Krakowska Książka Miesiąca – luty 2001 – za książkę "Dom z otwartymi ścianami"
• 2001- Wyróżnienie Pen West w Los Angeles za dwujęzyczny tom wierszy J. Barana "W błysku. In a Flash" (tłum. J. A. Gregorek)
• 2002 – Nagroda im. Władysława Orkana
• 2004 – Nagroda Miasta Krakowa

Linki zewnętrzne

• Wiersze Józefa Barana w serwisie www. poezja-polska.pl.
• Wiersze Józefa Barana w serwisie Poema.art.pl