Józef Batory (1914-1951)

Józef Batory Argus, Wojtek
kapitan
Data i miejsce urodzenia	20 lutego 1914 Werynia
Data i miejsce śmierci	1 marca 1951 Warszawa
Przebieg służby
Stanowiska	szef łączności zewnętrznej IV ZG Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość,
Odznaczenia

Józef Batory, ps. Argus, Wojtek, Orkan, August (ur. 20 lutego 1914 w Weryni, pow. Kolbuszowa, zm. 1 marca 1951 r. w komunistycznym więzieniu na Mokotowie w Warszawie) – kapitan Wojska Polskiego, żołnierz ZWZ-AK, szef łączności zewnętrznej IV ZG Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.

Pochodził z rodziny rolniczej, był synem Jana, aktywnego w Polskim Stronnictwie Ludowym, oraz Petroneli z Wilków. Maturę zdał w Prywatnym Koedukacyjnym Gimnazjum w Kolbuszowej, w 1937 rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W stopniu podporucznika ukończył Kurs Podchorążych Rezerwy Piechoty w 22 Dywizji Piechoty Górskiej.

Od jesieni 1945 r. aż do końca 1947 r. był stałym łącznikiem WiN-u z prymasem Hlondem.

Aresztowany przez UB 2 grudnia 1947 r. Brutalne śledztwo trwało 3 lata i było prowadzone pod bezpośrednim nadzorem NKWD. Tak o nim mówił podczas rozprawy IV Prezes WiN (Łukasz Ciepliński):

W czasie śledztwa leżałem skatowany w kałuży własnej krwi. Mój stan psychiczny był w tych warunkach taki, że nie mogłem sobie zdawać sprawy z tego, co pisał oficer śledczy.

Rozprawa odbyła się w październiku 1950 r. przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie. 14 października kpt. J. Batory został skazany na 2-krotną karę śmierci. Został rozstrzelany 1 marca 1951 r. w więzieniu mokotowskim.

17 IX 1994 r. w 54. rocznicę napaści ZSRR na Polskę odbył się jego symboliczny pogrzeb na cmentarzu w Kolbuszowej. Uroczystość poświęcono też jego młodszemu bratu Augustowi (ur. 1919), poległemu jako żołnierz Armii Krajowej w czasie akcji Burza 27 sierpnia 1944. Inny z braci Batorych Stefan (ur. 1920) za przynależność do AK wywieziony został do łagrów w Stalinogorsku.

Odznaczenia

1 marca 2010 r., wraz z trójką innych "Żołnierzy Wyklętych" straconych tego samego dnia co on, Franciszkiem Błażejem, Mieczysławem Kawalcem i Adamem Lazarowiczem, został pośmiertnie odznaczony przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.

Przypisy

Bibliografia

• Andrzej Zagórski, Józef Batory, w: Małopolski słownik biograficzny uczestników działań niepodległościowych 1939–1956, tom I (zespół redakcyjny Teodor Gąsiorowski, Andrzej Kuler, Andrzej Zagórski), Towarzystwo Sympatyków Historii, Kraków 1997, s. 20-22 (z fotografią)