Józef Birkenmajer (ur. 1897, zm. 1939) - polski filolog (slawista), historyk literatury, tłumacz i poeta.
Spis treści |
Wywodził się z inteligenckiej rodziny pochodzenia niemieckiego osiadłej w Galicji w okresie wojen napoleońskich. Urodził się z jako syn Ludwika Antoniego Birkenmajera i Zofii z Karlińskich. Jego ojciec był astronomem, tak jak i dziadek od strony matki Franciszek Karliński. Józef miał liczne rodzeństwo; jego starszy brat Aleksander Ludwik był historykiem nauk ścisłych i filozofii oraz bibliotekoznawcą, a młodszy Wincenty polonistą i znanym taternikiem.
W okresie pierwszej wojny światowej służył w armii cesarskiej (austriackiej). Dostał się do niewoli rosyjskiej. W czasie pobytu na Syberii poznał przyszłą żonę, Marię Jętkiewicz.
W okresie międzywojennym przeszedł wszystkie szczeble kariery naukowej Uniwersytetu Jagielońskiego na kierunku slawistyki. W ostatnich latach przed wybuchem drugiej wojny światowej, jako profesor, przebywał w Stanach Zjednoczonych Ameryki, skąd powrócił do kraju w 1939 r.
Zginął podczas oblężenia stolicy w wojnie obronnej z września 1939 r. i został pochowany na cmentarzu służewskim przy ul. Wałbrzyskiej.
Miał syna Krzysztofa, powojennego geologa i polarnika.
Zasłynął z międzywojennych przekładów angielskiej literatury przygodowej, nacechowanych dbałością stylistyczną i bogactwem języka, pozwalającym na wyzyskanie wyrazów bliskoznacznych w celu osiągnięcia wytwornej melodii i uniknięcia powtórzeń. Pomimo upływu dziesięcioleci i zmiany przyzwyczajeń czytelniczych, jego doskonałe i wciąż wznawiane tłumaczenia pozostają źródłem poznania wielu dzieł obcego piśmiennictwa romantycznego.
Mniej znana jest jego własna proza (zbiór opowiadań Łzy Chrystusowe) i twórczość poetycka, na którą złożyły się dwa zbiory własnych utworów oraz przekłady poezji klasycznej (Horacy).
Wśród przekładów najbardziej znane są:
Wśród przekładów z języka łacińskiego znane są w szczególności (w nawiasach daty pierwszego polskiego wydania w tłum. J.B.):