Tworzenie książki (wyłącz)
 Dodaj tę stronę do książki Pokaż książkę (0 stron) Proponowane strony

Józef Brudziński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
To jest dobry artykuł
Józef Polikarp Brudziński
Józef Polikarp Brudziński
Podpis Józef Polikarp Brudziński
Data i miejsce urodzenia 26 stycznia 1874
Bolewo
Data i miejsce śmierci 18 grudnia 1917
Warszawa
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Józef Polikarp Brudziński (ur. 26 stycznia 1874 w Bolewie, zm. 18 grudnia 1917 w Warszawie) – polski lekarz, pediatra i neurolog, działacz społeczny i polityczny, założyciel i rektor Uniwersytetu Warszawskiego. Opisał szereg objawów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (objawy Brudzińskiego). Współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego i "Przeglądu Pediatrycznego".

Spis treści

[edytuj] Życiorys

Syn Feliksa Brudzińskiego i Cecylii Katarzyny z domu Myślińskiej[1]. Pochodził z rodziny ziemiańskiej, pieczętującej się herbem Prawdzic. Ukończył IV Gimnazjum w Warszawie, po czym studiował medycynę od 1891 do 1894 na Uniwersytecie w Dorpacie. Podczas studiów należał do Konwentu Polonia[2]. W 1894 zdał rigorosum i przeniósł się na Uniwersytet Moskiewski, gdzie ukończył studia w 1897 roku. Powrócił wtedy do Warszawy i podjął pracę na oddziale Wiktora Grossterna. Specjalizował się w pediatrii w Krakowie u Macieja Jakubowskiego, w Grazu u Theodora Eschericha, i w Paryżu u Jacques-Josepha Granschera, Antoine'a Marfana i Victora Hutinela. Podczas swojej podróży po Europie zwiedził też szpitale w Wiedniu, Zurychu, Bazylei, Kolonii i Londynie.

Od 1900 do 1903 pracował w Domu Wychowawczym dla Sierot im. ks. Baudouina w Warszawie kierowanym przez Ludwika Andersa. W 1904 na zaproszenie Karola Jonschera organizował szpital im. Anny Marii w Łodzi, sfinansowany przez rodziny łódzkich przemysłowców, Herbstów i Geyerów (obecnie Szpital im. Janusza Korczaka w Łodzi). Następnie, od 1905 do 1910, był naczelnym lekarzem w tym szpitalu. Na X Zjeździe Lekarzy i Przyrodników we Lwowie w 1907 roku za wzorową organizację tej placówki otrzymał złoty medal. W 1910 organizował nowy szpital im. Karola i Marii w Warszawie, który powstał z daru Zofii Szlenkierówny. 8 listopada 1913, z dniem otwarcia, został jego naczelnym lekarzem.

W 1909 roku otrzymał bez egzaminów stopień doktora wszechnauk lekarskich na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie[3].

Od 1910 był członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, w 1912 i 1914 roku zasiadał w jego zarządzie. Należał do komitetu Kasy im. Józefa Mianowskiego. Referował piśmiennictwo zagraniczne w "Nowinach Lekarskich", a piśmiennictwo polskie – w "Monatschrift für Kinderheilkunde". Aktywnie działał w Łódzkim Towarzystwie Lekarskim. Był inicjatorem utworzenia Sekcji Pediatrycznej Łódzkiego Towarzystwa Lekarskiego (inauguracyjne posiedzenie 24 października 1908). W 1908 był jednym z założycieli "Przeglądu Pedyatrycznego", pierwszego czasopisma pediatrycznego w Polsce i w krajach słowiańskich.

Po utworzeniu 11 sierpnia 1915 roku wydziału oświecenia przy komitecie obywatelskim m. Warszawy, został członkiem zarządu, referentem (20 września) w sekcji dla szkół wyższych, przewodniczącym komisji uniwersyteckiej i podkomisji wydziału lekarskiego. Sekcja szkół wyższych przedstawiła 13 października jego kandydaturę na rektora Uniwersytetu gubernatorowi Hansowi von Beslerowi. 2 listopada 1915 Brudziński został mianowany rektorem. W 1916 roku został ponownie wybrany na rektora na rok akademicki 1916/1917.

Uczestniczył w 1916 w procesie tworzenia Tymczasowej Rady Stanu. Wcześniej, ustąpił naleganiom władz niemieckich i zgodził się wziąć udział w delegacji, mającej przedstawić żądanie ogłoszenia niepodległości Polski w Berlinie i Wiedniu. Efektem tej delegacji był sygnowany 5 listopada dokument proklamujący regencyjne Królestwo Polskie. 6 listopada listownie skontaktował się z nim Józef Piłsudski. Brudziński uczestniczył w uroczystości ogłoszenia woli utworzenia Królestwa Polskiego 25 listopada na Zamku Królewskim.

Aktywnie uczestniczył w różnych patriotycznych uroczystościach; 5 sierpnia brał udział w obchodach pięćdziesięciolecia śmierci Romualda Traugutta, 25 listopada w uroczystościach z okazji śmierci Henryka Sienkiewicza.

Zmarł 18 grudnia 1917 na zapalenie nerek powikłane mocznicą. W dniu pochówku studenci przenieśli trumnę z UW do szpitala Karola i Marii (Leszno 136). Został pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu w Mikołajewie koło Skotnik. Na uroczystości pogrzebowej w imieniu studentów przemawiał Leszek Serafinowicz (późniejszy Jan Lechoń)[4], głos zabrał również rektor Antoni Kostanecki. Na nagrobku zamieszczono napis:

Budował w dniach zamętu i zwątpienia
Sercem gorącym obejmował
Wczoraj, Dziś i Jutro Narodu.

Wspomnienia pośmiertne napisali Anders[5], Korybut-Daszkiewicz[6] i Władysław Szejnach[7], artykuł redakcyjny ukazał się w Przeglądzie Lekarskim. W 10. rocznicę śmierci odbyła się akademia na Uniwersytecie Warszawskim na jego cześć[8]. Koledzy z Uniwersytetu Moskiewskiego ufundowali pamiątkowy kamień w Ogrodzie Botanicznym w Warszawie[9].

Jego imię nosi Szpital Miejski w Gdyni przy ulicy Wójta Radtkego[10] i jedna z sal Pałacu Kazimierzowskiego. W sali tej znajduje się portret Brudzińskiego autorstwa Bergera, podarowany Senatowi UW przez studentów z Bratniej Pomocy. Polskie Towarzystwo Pediatryczne obrało Brudzińskiego za swego patrona i przyznaje zasłużonym dla polskiej pediatrii pamiątkowy medal jego imienia[11]. W 1970 roku Poczta Polska wypuściła okolicznościową pocztówkę[12].

[edytuj] Dorobek naukowy

Brudziński był autorem 55 prac naukowych[13]. Dotyczyły one głównie zagadnień neurologii i pediatrii. W 1908 roku opublikował pierwszą pracę dotyczącą symptomatologii zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, w której opisał nowy objaw, nazwany przez niego "odruchem drugostronnym". W pracy tej, sporządzonej w czasie pracy w szpitalu Anny Marii w Łodzi i poświęconej prof. Jakubowskiemu, Brudziński zawarł opis objawu zaobserwowanego u dziecka z porażeniem połowiczym. Objaw polegał na wyprostowaniu kończyny chorej po biernym przygięciu kończyny zdrowej i odwrotnie, przygięciu kończyny zdrowej po biernym przygięciu kończyny chorej. Później okazało się, że objaw jest również dodatni w przypadkach zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. W kolejnej pracy opublikowanej w 1909 roku[14] Brudziński opisał objaw spotykany u chorych z zapaleniem opon, polegający na zgięciu kończyn dolnych w stawach biodrowych i kolanowych oraz przywiedzeniu kończyn górnych do tułowia po biernym zgięciu głowy do klatki piersiowej. Objaw znany jest powszechnie jako objaw Brudzińskiego lub objaw karkowy (Brudzińskiego), także w piśmiennictwie anglojęzycznym (Brudzinski sign)[15][16]. W 1910 roku chcąc poznać patogenezę opisanych objawów prowadził doświadczenia w Zakładzie Fizjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego u Napoleona Cybulskiego, podsumowane w artykule opublikowanym w tym samym roku w Gazecie Lekarskiej[17]. Brudziński po przeprowadzeniu szeregu eksperymentów na żabach, ptakach, psach i królikach doszedł do wniosku, że mechanizm objawów opiera się na podrażnieniu korzonków tylnych nerwów rdzeniowych i na zmianach w ciśnieniu wewnątrzczaszkowym. Do tematyki zapalenia opon powrócił w 1916 roku, publikując dwie prace, zawierające opisy kolejnych objawów[18] – określanych dziś jako objaw policzkowy (Brudzińskiego) i objaw łonowy (Brudzińskiego).

W pierwszych latach swojej pracy naukowej wiele prac poświęcił zagadnieniu biegunek u dzieci. Stwierdził obecność pałeczek Proteus ("Bacillus proteus") w stolcach niemowląt i zaproponował leczenie biegunek przez podawanie doustne antagonistycznych szczepów Lactobacillus ("Bacillus lactis aerogenes"), później wykorzystaną m.in. przez Miecznikowa[19].

[edytuj] Prace

O ile nie zaznaczono inaczej, jedynym autorem jest Józef Brudziński.

Przypisy

  1. ↑ Bojczuk H. Józef Polikarp Brudziński. Niekoronowany król pediatrii polskiej (1874-1917). Pamiętnik Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego ss. 163-174 (2007)
  2. ↑ Konwent Polonia - lista członków 1828 - 1939. [dostęp 2012-05-18].
  3. ↑ Marceli Handelsman. Brudziński Polikarp Józef (1874-1917) [W:] Polski Słownik Biograficzny. Tom. 3. Kraków 1937 ss. 11–12
  4. ↑ Robert Gawkowski. Poczet rektorów UW: Józef Brudziński – pierwszy rektor odrodzonej uczelni. Uniwersytet Warszawski s. 38 (kwiecień 2008) PDF
  5. ↑ Anders L. Józef Brudziński (Wspomnienie pośmiertne). „Zdrowie”. 33 (12), s. 521–525, 1917. 
  6. ↑ Korybut-Daszkiewicz B. Józef Brudziński. „Medycyna i Kronika Lekarska”. 2, s. 9, 1918. 
  7. ↑ Szejnach W. Józef Brudziński. „Gazeta Lekarska”. 52, s. 17, 1918. 
  8. ↑ Akademia ku uczczeniu pamięci Rektora Józefa Brudzińskiego w X rocznicę Jego śmierci. Pediatria Polska 8, s. 92 (1928)
  9. ↑ Rajter-Leontiew Z. Józef Polikarp Brudziński. [W:] Krawczyk M (red.) Złota Księga Medycyny Warszawskiej . Warszawski Uniwersytet Medyczny, Warszawa 2009 ss. 41–49
  10. ↑ Szpital Miejski im. J. Brudzińskiego w Gdyni. [dostęp 2009-12-20].
  11. ↑ STATUT
  12. ↑ Josef Brudzinski (1874–1917) J Neurol Neurosurg Psychiatry 2002;72:664 DOI:10.1136/jnnp.72.5.664
  13. ↑ Eufemiusz Herman: Neurolodzy polscy. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1958, s. 159–165. 
  14. ↑ Brudziński J. O nowych objawach w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci. Przegląd Pediatryczny 1, s. 360 (1909)
  15. ↑ Józef Brudziński w bazie Who Named It (ang.)
  16. ↑ Peter J. Koehler, G. W. Bruyn, John Ed Pearce: Neurological eponyms. Oxford: Oxford University Press, 2000, s. 154-159. ISBN 0-19-513366-8. 
  17. ↑ Brudziński J. Badania doświadczalne nad odruchem drugostronnym i odruchem obustronnym (objaw karkowy). Gazeta Lekarska 45, 49, ss. 1228-1235 (1910)
  18. ↑ Brudziński J. O nowej postaci objawu karkowego w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci, szczególnie gruźliczych: a) o objawie policzkowym b) o objawie spojenia łonowego. Gazeta Lekarska (1916)
  19. ↑ Andrzej Milanowski. Józef Polikarp Brudziński (1874–1917) – założyciel i patron Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego. „Pediatria Polska”. 83 (6), s. 583–584, 2008. 
Poprzednik
Siergiej Wiechow		 Rektor
Uniwersytetu Warszawskiego
1915–1917		 Następca
Antoni Kostanecki
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Józef_Brudziński&oldid=31258015”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach

Polecamy: Pozycjonowanie, wózki dziecięce, Kino domowe, Viagra, Kredyty