Józef Chełmoński

Józef Chełmoński
Józef Chełmoński, Autoportret, 1902
Imiona i nazwisko	Józef Marian Chełmoński
Data i miejsce urodzenia	7 listopada 1849 Boczki
Data i miejsce śmierci	6 kwietnia 1914 Kuklówka Zarzeczna
Narodowość	polska
Dziedzina sztuki	malarstwo
Styl	realizm
Ważne dzieła	Żurawie Czwórka Babie lato Orka Bociany Krzyż w zadymce
Galeria w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Józef Marian Chełmoński
Prawdzic
Rodzina	Chełmońscy
Rodzice	Józef Adam Chełmoński Izabela Łoskowska
Małżeństwo	Maria Szymanowska
Dzieci	Jadwiga Zofia Józef Hanna Tadeusz Maria Zofia

Józef Marian Chełmoński herbu Prawdzic (ur. 7 listopada 1849 w Boczkach, zm. 6 kwietnia 1914 w Kuklówce Zarzecznej) – polski malarz, reprezentant realizmu.

Dzieciństwo

Pochodził ze zubożałej szlachty mazowieckiej . Ojciec malarza Józef Adam dzierżawił majątek Boczki. Dziadek, również Józef, był osobistym sekretarzem Michała Hieronima Radziwiłła. W folwarku w Boczkach urodził się 7 listopada 1849 r. Józef Marian. O matce Izabeli Łoskowskiej mówiło się, iż była osobą o dużej kulturze, rozmiłowaną w sztuce i literaturze. W Boczkach artysta zamieszkiwał do wyjazdu do Warszawy, potem wielokrotnie wracał do swoich stron rodzinnych.

Młodość i lata dojrzałe

W latach 1867-1872 uczył się w warszawskiej Klasie Rysunkowej i w prywatnej pracowni Wojciecha Gersona, 1872-1875 studiował w Akademii monachijskiej. W 1875 udał się do Paryża, gdzie zyskał dużą popularność dzięki oryginalnej tematyce swoich obrazów. Współpracował jako ilustrator z paryskim "Le Monde Illustré". Zwiedzał Włochy, w latach 1872 i 1874-1875 odbył wycieczki na Podole i Ukrainę. W 1887 wrócił do kraju i zamieszkał w Warszawie, w 1889 kupił dworek w Kuklówce, gdzie wprowadził się i mieszkał aż do śmierci. W tym czasie często przebywał także w dworze należącym do rodziny Górskich w pobliskiej Woli Pękoszewskiej gdzie uczył malarstwa Pię Górską. Pochowany został na cmentarzu w Żelechowie.

Twórczość

Malował sceny rodzajowe, ukazując z dużym autentyzmem życie wsi polskiej i ukraińskiej oraz sceny myśliwskie. W realistycznych, nastrojowych pejzażach z wielką wrażliwością odtwarzał koloryt przyrody. Rzadziej malował portrety. Był doskonałym malarzem koni, sławę przyniosły mu rozpędzone Czwórki i Trójki.

• 

  Odlot żurawi, 1871

• 

  Babie lato, 1875

• 

  Czwórka, 1881

• 

  Bociany, 1900

Ciekawostki

• Józef Chełmoński w czasie swoich studiów monachijskich wzbudzał niemałą sensację swoim ubiorem. Nosił bowiem czerwone rajtuzy konnicy rosyjskiej, granatową ułańską kurtkę oraz czapkę konduktorską Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej.
• Maciej Masłowski w swoich pismach poświęconych Chełmońskiemu napisał, iż artysta ów zaklął w swoim malarstwie tajemnicę polskości i dalej stwierdza jest w tym coś z magii, jest zaklęcie, jest urok rzucony przez prawdziwego myśliwca na wielkich łowach natury
• Oddział PTTK w Żyrardowie przyznaje regionalną odznakę krajoznawczą "Przyjaciel Ziemi Chełmońskiego".
• W Łowiczu znajduje się Liceum Ogólnokształcące im. Józefa Chełmońskiego.
• W Nałęczowie znajduje się Liceum Plastyczne im. Józefa Chełmońskiego

Bibliografia

• Maciej Masłowski, Malarski żywot Józefa Chełmońskiego, Warszawa 1965, wyd. PIW (2. wydanie – 1972).
• Maciej Masłowski, Józef Chełmoński, Warszawa 1973, wyd. „Auriga” – Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.
• Rzecz o sławnych Łowiczanach, Łowicz 2006, wyd. POLIGRAFIA s.j.

Linki zewnętrzne

• Galeria obrazów Józefa Chełmońskiego
• Pieczęć sygnetowa Józefa Chełmońskiego (dziadka malarza)
• Józef Chełmoński w iMNK - Wirtualnym Muzeum Narodowym w Krakowie