Józef Marjański

Józef Bronisław Marjański Marski, Roman, Wrzos
kapitan
Data i miejsce urodzenia	10 sierpnia 1892 Radom, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci	22 sierpnia 1920 Białystok, Polska
Przebieg służby
Lata służby	od 1914
Stanowiska	d-ca 1. batalionu 1. Pułku Piechoty Legionów
Główne wojny i bitwy	wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia

Józef Bronisław Marjański ps. "Marski", "Roman", "Wrzos" (ur. 10 sierpnia 1892 w Radomiu, zm. 22 sierpnia 1920 w Białymstoku) – działacz niepodległościowy i socjalistyczny, żołnierz POW i oficer legionów Piłsudskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. Odznaczony pośmiertnie orderem Virtuti Militari oraz Krzyżem Niepodległości z Mieczami.

Biografia

Urodził się w rodzinie rzemieślniczej. Jeszcze jako uczeń gimnazjum handlowego zaczął działać w tajnej organizacji młodzieżowej. W obawie przed aresztowaniem za działalność niepodległościową Marjański uciekł do Lwowa, gdzie wstąpił na politechnikę. Nadal działał też w organizacji niepodległościowej.

W 1914 roku w Krakowie zaciągnął się do legionów Piłsudskiego, z którymi przeszedł cały szlak 1-go Pułku Piechoty Legionów. Po kryzysie przysięgowym został skierowany do obozu internowania w Legionowie. Po ucieczce z transportu udał się do rodzinnego Radomia, gdzie natychmiast wstąpił do konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej. Od maja do listopada 1918 jako komendant VII Okręgu POW w stopniu podporucznika, kierował akcjami rozbrajania zaborców. 2 listopada 1918, na wieść o tym że okupanci zamierzają opuścić Kongresówkę, radomianie przejęli władzę w mieście. Marjański został jego wojskowym komendantem i jako komendant odebrał przysięgę na wierność Niepodległej Polsce. Wkrótce został również komendantem Radomskiego Okręgu Wojskowego. Brał udział w walkach w Radomskiem i Kieleckiem, zdobywał zbrojnie m.in. Kozienice i Wierzbnik.

Cały czas działał też w PPS i był zaliczany do jego ścisłego kierownictwa.

Podczas wojny polsko-bolszewickiej Marjański w stopniu kapitana dowodził 1 batalionem 1 pp Legionów. 16 sierpnia 1920, po Cudzie nad Wisłą przed siłami 1 Dywizji Piechoty Legionów, w skład których wchodził 1 pp Legionów, postawiono specjalne zadanie. Miała ona w błyskawicznym tempie zdobyć Białystok, jedyną, ograniczoną Narwią i Supraślą bramę na drodze z Białegostoku do Grodna i w ten sposób zamknąć drogę wycofującej się spod Warszawy 16. armii bolszewickiej.

W ramach tej operacji do zwycięskiej konfrontacji z bolszewikami doszło 22 sierpnia podczas Bitwy Białostockiej. W czasie trudnych walk Marjański kilkukrotnie okazał się postacią kluczową, podrywając do walki walczące ze znacznie liczniejszym przeciwnikiem oddziały. Zginął wczesnym popołudniem, osłaniając wycofujący się sztab dywizji, w okolicy ówczesnego Zarządu Miasta przy ulicy Warszawskiej.

Świadkiem śmierci Marjańskiego był ppor Bronisław Kencbok, d-ca plutonu 4. km/1 pp Legionów. Tak wspominał tamte wydarzenia:

...Biegniemy ulicą Warszawską... Marjański! Biegnie nam naprzeciw, z rewolwerem w ręku, krzyczy coś... Skąd się tu wziął? Dlaczego biegnie w tę stronę? Pewnie nie wie, że miasto już opanowane jest przez bolszewików, że sa tuż za mną, że otworzą ogień... Róg ulicy - każę zająć stanowiska. Sam bieghę do kapitana: a na jego krzyk <<co robię>> odpowiadam pokazując ręką karabin, że zajmuję stanowisko... Łomot serii maszynki spoza mnie wstrząsnął względną do tej chwili ciszą ulicy, a jednocześnie ujrzałem błysk strzału z sąsiedniego okna... W rozbiegu zrobiłem jeszcze parę kroków ku miejscu gdzie stał Marjański... Gdzie stał... bo leży oto na ziemi zbroczony krwią płynącą z piersi i głowy... Nachylam się... Nie żyje! Przez chwilę patrzę na gasnące oczy... Nie żyje...

Marjański pochowany został na białostockim cmentarzu wojskowym. W 1923 r. jego prochy ekshumowano, przewieziono do Radomia i z honorami wojskowymi pochowano na Cmentarzu Rzymskokatolickim przy ulicy Bolesława Limanowskiego.

Chronologiczny przebieg służby

Wojskowa służba przed 1 listopada 1918 r.

Rok 1914

• Sierpień-październik jako szeregowiec lotnego oddziału 1. Brygady Legionów.
• Październik do końca roku 1916 3. kompania 1. batalionu 1. pułku piechoty 1. Brygady.

Rok 1915

• 1 stycznia – awans na sierżanta i zastępcę dowódcy plutonu.
• Od 1 sierpnia dowódca plutonu.
• Od 9 listopada dowódca 3. kompanii.
• 9 listopada – 10 maja 1916 dowódca plutonu.

Rok 1916 – 1917

• Rozkazem Komendy Leg. L.209 z dnia 28 kwietnia 1916 mianowany chorążym z dniem 1 kwietnia 1916 r.
• Odpr. Kmdy, Leg.L.249 z dnia 24 listopada 1916 r. mianowany porucznikiem 1.p.p.Leg. z dniem 1 listopada 1916 r.
• 10 maja aż do przysięgi 3.komp.1 Baoun.1.p.p.1.Bryg. jako ppor. i dca. plutonu lub instruktor piechoty w szkole w Zegrzu.
• Rozk. Ofic. L. 147. z dnia 21 sierpnia 1917 zwolniony z Legionów Polskich.
• Po kryzysie przysięgowym internowany w Zegrzu

Rok 1918

• Od przysięgi w 1917 do lutego 1918 w rezerwie jako oficer POW
• Luty 1918 – maj 1918 Komendant obwodu Puławskiego POW
• Maj 1918 – listopad 1918 Komendant VII okręgu POW woj. Radomskiego.

Służba po 1 listopada 1918 r. w Wojsku Polskim

• Przyjęty do W.P. z dniem 1 listopada przez Gen. Rydza-Śmigłego za czasów Republiki Lubelskiej.
• Powtórnie przyjęty do W.P przez dekret N.D. z dnia 17 grudnia 1918 przez Gen. Rydza-Śmigłego w stopniu porucznika.

• Zatwierdzenie nominacji Gen. Rydza-Śmigłego na kapitana przez Dz. Roz. Min. Spr. Wojsk. Nr.6 z 6 listopada 1918 r.
• Powtórnie mianowany na kapitana Dz. Roz. Min. Spr.Wojsk. Nr.13 z 13 grudnia 1918 r., dekret Nr. 373.

Rok 1918

• 1 listopada – 19 grudnia dowódca okręgu wojskowego Radom.
• 19 grudnia – 25 stycznia 1919 dowódca miasta Radom / zatwierdzony na to stanowisko rozk. Nr.3 z dn 14 stycznia 1919 r.

Rok 1919

• 25 stycznia – 28 czerwca dowódca 3. batalionu 24. pułku piechoty Legionów stacjonującego w Radomiu.
• 28 czerwca – 30 sierpnia dowódca 2. batalionu 5 pułku piechoty Leg.
• 30 sierpnia – 19 lutego 1920 dowódca 2. kompanii 1. pułku piechoty Leg.

Rok 1920

• 19 lutego – 22 sierpnia dowódca 1. batalionu 1. pułku piechoty Leg.

Galeria

• 

  Józef Marjański z żoną Aleksandrą z Dunin-Borkowskich

• 

  Józef Marjański z córką Aleksandrą

• 

  Józef Marjański 1918

• 

  Zdjęcie z Legitymacji oficerskiej 1919

Bibliografia

• Adam Borkiewicz "Dzieje 1go Pułku Piechoty Legionów". Warszawa 1928
• Adam Borkiewicz, St. Grzegorczyk Walki 1 pp Legionów o Białystok na tle Bitwy Warszawskiej w 1920 roku, Wyd. Komitetu Budowy Kościoła-Pomnika S-ego Rocha, Białystok 1936
• W.Broniewski Pamiętnik 1918-1922, PIW, Warszawa 1984
• J. Boniecki Znani i nieznani Ziemi Radomskiej, pod redakcją Czesława Tadeusza Zwolskiego, Radom 1988
• M. Gajewski Największa bitwa w dziejach miasta. BIAŁYSTOK 22.08.2010 Muzeum Wojska, Białystok 2010, ISBN 978-83-86232-14-7
• "Zarys historji wojennej 1Go Pułku Piechoty Legionów", z polecenia Biura Historycznego opracował kapitan Stefan Pomarański. Warszawa 1931
• Wyciąg Ewidencyjny. Wa-wa. d. 30 kwietnia 1921 – Centralne Archiwum Wojskowe. syg AP 512 Marjański Józef
• Karta Ewidencyjna, Centralne Archiwum Wojskowe. syg AP 512 Marjański Józef
• Wniosek o odznaczenie orderem Odrodzenia Polski, 20 października 1931, Centralne Archiwum Wojskowe. syg AP KZM 20.10.1931 Marjański Józef
• Metryka śmierci i pogrzebu, 29 marca 1921, Centralne Archiwum Wojskowe. syg AP 512 Marjański Józef
• Dokumenty będące w posiadaniu Rodziny
• Dokumenty będące w posiadaniu Muzeum Wojska w Białymstoku.