Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Józef Mirecki Montwiłł |
|
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 27 lutego 1879 Klonówek |
| Data i miejsce śmierci | 9 października 1908 Warszawa |
| Przynależność polityczna | Polska Partia Socjalistyczna PPS - Frakcja Rewolucyjna |
| Odznaczenia | |
 |
|
Józef Anastazy Mirecki ps. Montwiłł (ur. 27 lutego 1879 w Klonówku – zm. 9 października 1908 w Warszawie) – polski socjalista, jeden z przywódców Organizacji Bojowej PPS i członek jej Wydziału Bojowego. Organizator i uczestnik wielu zamachów. Zginął powieszony na stokach Cytadeli. W okresie II Rzeczypospolitej odznaczony Krzyżem Niepodległości z Mieczami.
Spis treści |
Urodził się w zamożnej rodzinie ziemiańskiej, w majątku Klonówek koło Radomia. Jego ojcem był Teodor Mirecki, wychowanek rosyjskiego korpusu kadetów i oficer armii carskiej, który służbę wojskową odbywał w głębi Rosji. Matka, Franciszka z Gogolewskich, wdowa po hrabim Niesiołowskim, wychowana w głębokim kulcie tradycji powstania styczniowego 1863 roku, wywarła dominujący wpływ na patriotyczne wychowanie syna.
Od 1888 uczył się w gimnazjum w Radomiu, kończąc szkołę przygotowawczą i cztery klasy gimnazjalne. Już w tym okresie uczestniczy pracy kółek samokształceniowych założonych przez Kazimierza Kelles-Krauza. W 1896 jako uczeń 5 klasy gimnazjum zostaje wydalony za zatarg z rosyjskim oficerem – nauczycielem gimnastyki oraz protest przeciwko rusyfikacji. Uniemożliwiało to podjęcie nauki w innych szkołach na terenie zaboru rosyjskiego. Przeprowadził się do Zagłębia, gdzie od października 1896 do lipca 1897 odbywał praktykę ślusarską w Hucie Bankowej w Dąbrowie Górniczej. Następnie wstąpił do szkoły sztygarów w Dąbrowie Górniczej. Nie ukończył szkoły, bowiem pod koniec listopada 1899 r. został usunięty wraz kolegami, za kierowanie akcją w obronie pokrzywdzonego kolegi[1]. Według innej wersji za udział w manifestacji przy grobie robotników, zabitych dwa lata wcześniej w starciu z rosyjskim wojskiem[2]. Rozpoczyna pracę jako pomocnik buchaltera w Kopalni "Jan" w Dąbrowie Górniczej.
Od 1900 był członkiem PPS. W związku ze swoją działalności aresztowany, ale udaje mu się zbiec w czasie eskortowania. Udaje mu się uciec do Galicji do Borysławia, gdzie wstępuje na wyższy kurs w krajowej szkole górnictwa i wiertnictwa. Po kilku miesiącach zdał egzamin i rozpoczął kopalnianą praktykę w firmie "Mikucki i Perutz" w Borysławiu, gdzie pracował do czerwca do września 1901 r. Następnie wraca do Królestwa Polskiego gdzie rozpoczyna służbę wojskową (są sprzeczne relacje czy zgłosił się sam czy został zmobilizowany. Według oceny Pawła Dubera,
 |
Po przydziale do batalionu saperów lejb-gwardii w Petersburgu zostaje aresztowany 2 maja 1902 r. w związku z działalnością w PPS i osadzony w więzieniu piotrkowskim, a następnie 7 maja 1903 przeniesiony do Radomia. Kilka tygodni później zorganizował w więzieniu demonstrację.
10 maja 1904 skazany w drodze administracyjnej na wykluczenie z wojska i zesłanie na wschodnią Syberię na okres 6 lat pod jawny dozór policyjny. 19 kwietnia 1904 wyjechał na zesłanie, a po miesięcy znalazł się w guberni ołonieckiej. Po ośmiu miesiącach pobytu na zesłaniu ucieka 16 stycznia 1905. Trzy dni później dostaje się do Warszawy, a następnie Galicji.
Natychmiast przystąpił do nowo utworzonej Organizacji Spiskowo-Bojowej PPS. Podczas rewolucji 1905-1907 dowodził wieloma brawurowymi akcjami ekspropriacyjnymi m.in. pod Opatowem (5 sierpnia 1905), gdzie zdobyto 12 tys. rubli. Był członkiem Wydziału Spiskowo-Bojowego PPS. Ponownie wraca do Warszawy.
20 sierpnia 1905 uczestniczył w konferencji warszawskiej PPS, przy ul. Mokotowskiej 23. Dom, w którym odbywały się obrady konferencji został otoczony przez carską ochranę. „Montwiłł”, ostrzeliwując się, wydostał się na dach. Gdy w magazynku pozostał mu ostatni nabój, przyłożył lufę do głowy, nie chcąc dać się wziąć żywcem. Strzał nie okazał się jednak śmiertelny. Jak pisał historyk Paweł Duber:
|
|
Ranny trafia do Cytadeli a następnie na Pawiak. W związku z operacją skierowany zostaje do szpitala św. Ducha, skąd uciekł 18 października 1905. Wyjeżdża do Galicji. Niebawem powrócił do Warszawy, gdzie ponownie uciekł policji w czasie zbrojnego starcia na ul. Mokotowskiej.
26 maja 1906 roku uczestniczył w nieudanej akcji bojowej na jadący do Gostynina furgon pocztowy, oraz tym razem w udanym (28 lipca 1906) ataku na pociąg w okolicach Pruszkowa. Wkrótce po tym zostaje kierownikiem okręgu bojowego w Łodzi. Jako szef okręgu zorganizował 12 października 1906 słynną akcję pod Rogowem, na wagon pocztowy.
Po rozłamie w PPS w 1906 znalazł się w PPS-Frakcji Rewolucyjnej. Od sierpnia 1907 został członkiem Wydziału Bojowego PPS-Frakcji Rewolucyjnej. Organizuje kolejne akcje. 7 lipca 1907 zorganizował pod Łapami nieudany napad na pociąg, wiozący oddział znienawidzonego pułku "wołyńców".
28 listopada 1907 schwytany wraz z żoną przez Rosjan i osadzony na X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. Rok później trzykrotnie sądzony (30 maja, 3 i 4 sierpnia, 6 października) i skazany na śmierć i 9 października 1908 stracony na Cytadeli. Miejsce jego pochówku do dziś pozostaje nieznane.
W liście napisanym przed śmiercią stwierdził:
|
|
Wraz ze Stefanem Okrzeją i Henrykiem Baronem stanowi symbol walki Polaków podczas rewolucji 1905-1907 o niepodległość. Pośmiertnie odznaczony 19 grudnia 1930 r. Krzyżem Niepodległości z Mieczami[5].
W Łodzi imieniem Montwiłła-Mireckiego nazwano wybudowane w latach 1928 - 1931 nowoczesne osiedle mieszkaniowe. W Gdańsku do 2006 istniała ulica Montwiłła-Mireckiego, przemianowana przez radę miejską na ul. Józefa Zator-Przytockiego. Ulice jego imienia istnieją w: Bielsku - Białej, Gdyni, Grodzisku Mazowieckim, Krakowie, Mińsku Mazowieckim, Piotrkowie Trybunalskim, Radomiu, Szczecinie, Sosnowcu, Tomaszowie Mazowieckim, Żyrardowie, Skierniewicach, Zamościu oraz nieprzerwanie od lat 30. XX wieku w Częstochowie.
W 1983 roku odznaczony został Gwiazdą Wytrwałości. [6]
