Jørn Utzon

Jørn Utzon
Imiona i nazwisko	Jørn Utzon
Data i miejsce urodzenia	9 kwietnia 1918 Kopenhaga
Data i miejsce śmierci	29 listopada 2008 Dania
Narodowość	Dania
Dziedzina sztuki	Architektura
Ważne dzieła	Opera w Sydney
Galeria w Wikimedia Commons

J. Utzon: Opera w Sydney

Opera w Sydney

Jørn Oberg Utzon (ur. 9 kwietnia 1918 w Kopenhadze, zm. 29 listopada 2008) - duński architekt modernistyczny, laureat Nagrody Pritzkera z 2003, znany przede wszystkim jako autor Sydney Opera House.

[edytuj] Młodość

Jørn Utzon był synem budowniczego jachtów Aage Utzona i Estrid Utzon. Uczęszczał do prywatnej szkoły o profilu matematyczno-przyrodniczym. W 1930 Utzonowie zwiedzili w Sztokholmie wystawę Stockholmutstalingen, na której poznali modernistyczne idee lekko urządzonych, dobrze nasłonecznionych i przewietrzanych mieszkań. Rodzina wkrótce urządziła mieszkanie według nowych zasad, dzieciom kupiono rowery, aby zaznały ruchu na świeżym powietrzu. Jørn pomagał ojcu przy rysunkach konstrukcyjnych i budowie modeli. W latach 30. uczęszczał na lekcje rysunku odręcznego u Poula Schrødera. Ukończywszy szkołę, chciał zostać oficerem marynarki, lecz nie został przyjęty do akademii. W 1937 rozpoczął studia architektoniczne w Kopenhadze. W 1942 został współpracownikiem Paula Hedqvista w Sztokholmie, gdzie do 1945 studiował u Gunnara Asplunda, w 1946 Alvara Aalto a następnie Franka L. Wrighta.

[edytuj] Kariera

W 1950 Utzon założył własne biuro architektoniczne w Kopenhadze i stał się znany głównie dzięki architekturze mieszkaniowej. Na jego projekty zwrócono uwagę dzięki swobodnemu i płynnemu, a zarazem przemyślanemu funkcjonalnie rozplanowaniu jednoprzestrzennych wnętrz. Krytycy doceniali też poetyckie traktowanie formy architektonicznej. W 1957 wygrał konkurs na operę w Sydney, lecz ze względu na przekroczenie kosztów odebrano mu prawo nadzoru nad inwestycją. Dopiero znacznie później, gdy opera stała się jednym z symboli Australii, doceniono Utzona, nadając mu m.in. w 1985 Order of Australia i w 2003 doktorat honoris causa Uniwersytetu w Sydney.

W latach 60. Utzon pracował nad projektami urbanistycznymi, osiedlami mieszkaniowymi oraz wziął udział w wielu konkursach na prestiżowe obiekty użyteczności publicznej.

Jørn Utzon po przejściu na emeryturę mieszkał na Majorce.

[edytuj] Główne dzieła

dom własny, 1952
wieża wodna w Svaneke na Bornholmie, 1952
opera w Sydney, 1957-1973
osiedle Planetstaden w Lund, 1958
osiedle Kingohusene w Helsingør, 1960
Melli-Bank w Teheranie, 1963
budynek rady parlamentarnej w Kuwejcie, 1972-1987 (razem z synem, Janem Utzonem)
kościół Bagsværd w Kopenhadze, 1976

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e

Laureaci Nagrody Pritzkera

Philip Johnson (1979) • Luis Barragán (1980) • James Stirling (1981) • Kevin Roche (1982) • I. M. Pei (1983) • Richard Meier (1984) • Hans Hollein (1985) • Gottfried Böhm (1986) • Kenzo Tange (1987) • Gordon Bunshaft / Oscar Niemeyer (1988) • Frank Gehry (1989) • Aldo Rossi (1990) • Robert Venturi (1991) • Álvaro Siza (1992) • Fumihiko Maki (1993) • Christian de Portzamparc (1994) • Tadao Andō (1995) • Rafael Moneo (1996) • Sverre Fehn (1997) • Renzo Piano (1998) • Norman Foster (1999) • Rem Koolhaas (2000) • Herzog & de Meuron (2001) • Glenn Murcutt (2002) • Jørn Utzon (2003) • Zaha Hadid (2004) • Thom Mayne (2005) • Paulo Mendes da Rocha (2006) • Richard Rogers (2007) • Jean Nouvel (2008) • Peter Zumthor (2009) • SANAA Kazuyo Sejima & Ryūe Nishizawa (2010) • Eduardo Souto de Moura (2011) • Wang Shu (2012)

p • d • e

Laureaci Nagrody Wolfa w sztuce

Sztuka

1981 Malarstwo: Marc Chagall, Antoni Tàpies • 1982 Muzyka: Vladimir Horowitz, Olivier Messiaen, Josef Tal • 1983/4 Architektura: Ralph Erskine • 1984/5 Rzeźba: Eduardo Chillida • 1986 Malarstwo: Jasper Johns • 1987 Muzyka: Isaac Stern, Krzysztof Penderecki • 1988 Architektura: Fumihiko Maki, Giancarlo De Carlo • 1989 Rzeźba: Claes Oldenburg • 1990 Malarstwo: Anselm Kiefer • 1991 Muzyka: Yehudi Menuhin, Luciano Berio • 1992 Architektura: Frank Gehry, Jørn Utzon, Denys Lasdun • 1993 Rzeźba: Bruce Nauman • 1994/5 Malarstwo: Gerhard Richter • 1995/6 Muzyka: Zubin Mehta, György Ligeti • 1996/7 Architektura: Frei Otto, Aldo van Eyck • 1998 Rzeźba: James Turrell • 1999 Malarstwo: nie przyznano • 2000 Muzyka: Pierre Boulez, Riccardo Muti • 2001 Architektura: Álvaro Siza • 2002/3 Malarstwo i Rzeźba: Louise Bourgeois • 2004 Muzyka: Mścisław Rostropowicz, Daniel Barenboim • 2005 Architektura: Jean Nouvel • 2006/7 Malarstwo i Rzeźba: Michelangelo Pistoletto • 2008 Muzyka: Gia Kanczeli, Claudio Abbado • 2010 Architektura:Peter Eisenman, David Chipperfield • 2011 Malarstwo i Rzeźba: Rosemarie Trockel

p • d • e

Laureaci Nagrody Royal Gold Medal RIBA

Herman Hertzberger (2012) • David Chipperfield (2011) • I. M. Pei (2010) • Álvaro Siza (2009) • Edward Cullinan (2008) • Herzog & de Meuron (2007) • Toyo Ito (2006) • Frei Otto (2005) • Rem Koolhaas (2004) • Rafael Moneo (2003) • Archigram (2002) • Jean Nouvel (2001) • Frank Gehry (2000) • Barcelona (1999) • Oscar Niemeyer (1998) • Tadao Andō (1997) • Harry Seidler (1996) • Colin Rowe (1995) • Michael & Patricia Hopkins (1994) • Giancarlo De Carlo (1993) • Peter Rice (1992) • Colin Stansfield Smith (1991) • Aldo van Eyck (1990) • Renzo Piano (1989) • Richard Meier (1988) • Ralph Erskine (1987) • Arata Isozaki (1986) • Sir Richard Rogers (1985) • Charles Correa (1984) • Norman Foster (1983) • Berthold Lubetkin (1982) • Sir Philip Dowson (1981) • James Stirling (1980) • Charles and Ray Eames (1979) • Jørn Utzon (1978) • Sir Denys Lasdun(1977) • Sir John Summerson (1976) • Michael Scott (1975) • Philip Powell i Hidalgo Moya (1974) • Sir Leslie Martin(1973) • Louis I Kahn (1972) • Hubert de Cronin Hastings (1971) • Robert Matthew (1970) • Jack Antonio Coia (1969) • Buckminster Fuller (1968) • Sir Nikolaus Pevsner (1967) • Ove Arup (1966) • Kenzō Tange (1965) • Maxwell Fry (1964) • The Lord William Graham Holford (1963) • Sven Gottfried Markelius(1962) • Lewis Mumford (1961) • Prof. Pier Luigi Nervi (1960) • Prof. Ludwig Mies van der Rohe (1959) • Robert Schofield Morris (1958) • Hugo Alvar Henrik Aalto(1957) • Dr. Walter Adolf Georg Gropius (1956) • John Murry Easton (1955) • Sir Arthur George Stephenson(1954) • Le Corbusier (CE Jeaneret) (1953) • George Grey Wornum (1952) • Emanuel Vincent Harris (1951) • Eliel Saarinen (1950) • Sir Howard Robertson (1949) • Auguste Perret (1948) • Prof. Sir Albert Edward Richardson (1947) • Prof. Sir Patrick Abercrombie (1946) • Wiktor Wiesnin (1945) • Sir Edward Maufe (1944) • Sir Charles Herbert Reilly (1943) • William Curtis Green (1942) • Frank Lloyd Wright (1941) • Charles Francis Annesley Voysey (1940) • Sir Percy Thomas (1939) • Prof. Ivar Tengbom (1938) • Sir Raymond Unwin (1937) • Charles Henry Holden (1936) • Willem Marinus Dudok (1935) • Henry Vaughan Lanchester (1934) • Sir Charles Reed Peers (1933) • Dr. Hendrik Petrus Berlage (1932) • Sir Edwin Cooper (1931) • Percy Scott Worthington (1930) • Victor Alexandre Frederic Laloux (1929) • Sir Guy Dawber (1928) • Sir Herbert Baker (1927) • Prof. Ragnar Ostberg (1926) • Sir Giles Gilbert Scott (1925) • - (1924) • Sir John James Burnet (1923) • Thomas Hastings (1922) • Sir Edwin Landseer Lutyens (1921) • Charles Louis Girault (1920) • Leonard Stokes (1919) • Ernest Newton (1918) • Henri Paul Nenot (1917) • Sir Robert Rowand Anderson (1916) • Frank Darling (1915) • Jean-Louis Pascal (1914) • Sir Reginald Blomfield (1913) • Basil Champneys (1912) • Wilhelm Dörpfeld (1911) • Sir Thomas Graham Jackson (1910) • Sir Arthur John Evans (1909) • Honore Daumet (1908) • John Belcher (architect) (1907) • Sir Lawrence Alma-Tadema (1906) • Sir Aston Webb (1905) • Auguste Choisy (1904) • Charles Follen McKim (1903) • Thomas Edward Collcutt (1902) • - (1901) • Prof. Rodolfo Amadeo Lanciani (1900) • George Frederick Bodley (1899) • George Aitchison (1898) • Dr Pierre Cuypers (1897) • Sir Ernest George (1896) • James Brooks (1895) • Lord Leighton (1894) • Richard Morris Hunt (1893) • Cesar Daly (1892) • Sir Arthur Blomfield (1891) • John Gibson (architect) (1890) • Sir Charles Thomas Newton (1889) • Baron Theophil von Hansen (1888) • Ewan Christian (1887) • Charles Garnier (1886) • Heinrich Schliemann (1885) • William Butterfield (1884) • Francis Cranmer Penrose (1883) • Baron von Ferstel (1882) • George Godwin (1881) • John Loughborough Pearson (1880) • Marquis de Vogue (1879) • Alfred Waterhouse (1878) • Charles Barry (1877) • Joseph Louis Duc (1876) • Edmund Sharpe (1875) • George Edmund Street (1874) • Thomas Henry Wyatt (1873) • Baron von Schmidt (1872) • James Fergusson (1871) • Benjamin Ferrey (1870) • Karl Richard Lepsius (1869) • Sir Austen Henry Layard (1868) • Charles Texier (1867) • Sir Matthew Digby Wyatt (1866) • Sir James Pennethorne (1865) • Eugène Viollet-le-Duc (1864) • Anthony Salvin (1863) • Rev Robert Willis (1862) • JB Lesueur (1861) • Sydney Smirke (1860) • Sir George Gilbert Scott (1859) • Friedrich August Stüler (1858) • Owen Jones (1857) • Sir William Tite (1856) • Jacques Ignace Hittorff (1855) • Philip Hardwick (1854) • Sir Robert Smirke (1853) • Leo von Klenze (1852) • Thomas Donaldson (1851) • Sir Charles Barry (1850) • Luigi Canina (1849) • Charles Robert Cockerell (1848) •

p • d • e

Laureaci Nagrody Sonning

Winston Churchill (1950) • Albert Schweitzer (1959) • Bertrand Russell (1960) • Niels Bohr (1961) • Alvar Aalto (1962) • Karl Barth (1963) • Dominique Pire (1964) • Richard Nikolaus di Coudenhove-Kalergi (1965) • Laurence Olivier (1966) • Willem Visser 't Hooft (1967) • Arthur Koestler (1968) • Halldór Laxness (1969) • Max Tau (1970) • Danilo Dolci (1971) • Karl Popper (1973) • Hannah Arendt (1975) • Arne Næss (1977) • Hermann Gmeiner (1979) • Dario Fo (1981) • Simone de Beauvoir (1983) • William Heinesen (1985) • Jürgen Habermas (1987) • Ingmar Bergman (1989) • Václav Havel (1991) • Krzysztof Kieślowski (1994) • Günter Grass (1996) • Jørn Utzon (1998) • Eugenio Barba (2000) • Mary Robinson (2002) • Mona Hatoum (2004) • Ágnes Heller (2006) • Renzo Piano (2008) • Hans Magnus Enzensberger (2010) •

Spis treści

[edytuj] Młodość

[edytuj] Kariera

[edytuj] Główne dzieła

[edytuj] Linki zewnętrzne

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach