Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| ܐܪܡܝܐ (Ārāmāyâ) | |
| Obszar | Armenia, Azerbejdżan, Iran, Irak, Izrael, Palestyna, Gruzja, Liban, Syria |
| Liczba mówiących | ok. 445 tys. |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki afroazjatyckie Języki semickie Północno-zachodnie Język aramejski |
| Pismo | aramejskie |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | – |
| ISO 639-2 | arc |
| ISO 639-3 | arc (Aramejski starożytny) |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata |
|
 |
|
 |
|
Język aramejski (aram. ܐܪܡܝܐ - Ārāmāyâ, hebr. ארמית - Arāmît) - język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych.
Spis treści |
Języka tego używali początkowo jedynie Aramejczycy, ale na początku I tysiąclecia p.n.e. rozpowszechnił się na całym Bliskim Wschodzie stając się tamtejszym lingua franca. Sukces tego języka był w dużej mierze zasługą asyryjskich władców, którzy swoimi przesiedleniami rozproszyli Aramejczyków po asyryjskim imperium. Drugim, może nawet istotniejszym, czynnikiem było zaadaptowanie przez Aramejczyków pisma fenickiego, które jako prostsze zaczęło błyskawicznie wypierać pismo klinowe. W połowie VIII w. p.n.e. aramejski stał się drugim obok akadyjskiego oficjalnym językiem Asyrii. Gdy około 500 roku p.n.e. Persowie poszukiwali języka zrozumiałego dla wszystkich mieszkańców ich rozległego imperium, wybrali aramejski.
Pod koniec pierwszego tysiąclecia p.n.e. aramejski dominował już niepodzielnie. Hebrajski i sumeryjski były martwe i używano ich tylko w liturgii, akadyjski wymierał, a greki i perskiego używały tylko elity. Od Iranu aż po Egipt w mowie i piśmie większość ludności używała aramejskiego.
Języka aramejskiego prawdopodobnie używał również Jezus a także jego uczniowie[1]. Aramejski, jakim posługiwano się na terenie Palestyny posiadał swoje dialekty: galilejski oraz judejski. Różnice wynikały z religijnej separacji Żydów i Samarytan[2][3].
Po aramejsku spisane są niektóre fragmenty Starego Testamentu (m. in. Ezd 4,8 - 6,18; Dan 2,4 - 7,28). Być może niektóre księgi Nowego Testamentu zostały początkowo spisane po aramejsku. Jednak za tekst oryginału Nowego Testamentu zazwyczaj uznaje się język grecki koine.
Jego dominację zakończyły arabskie podboje. Nowi władcy upowszechnili bardzo szybko pokrewny aramejskiemu język arabski, który przejął rolę bliskowschodniego lingua franca.
Ponieważ aramejski używany jest nieprzerwanie od trzech tysięcy lat na ogromnym obszarze, trudno wskazać cechy wspólne wszystkim jego odmianom. Do takich cech należą:
| Zjawisko | Język hebrajski | Język arabski | Język syryjski |
|---|---|---|---|
| "syn" | ben | 'ibn | bar |
| "dwa" | šnayīm | 'ithnāni | tərēn |
| "jeden" | 'eḥad | wāḥid | ḥaḏ |
| rodzajnik | has-sēfer | 'al-kitābu | sefr-ā |
W starożytności język aramejski zapisywany był alfabetem aramejskim. Współcześnie niektóre dialekty nowoaramejskie wciąż korzystają z pisma syriackiego, inne zapisywane są w alfabecie hebrajskim. W latach 30. XX wieku w Związku Radzieckim podjęto próbę zapisu jednego z dialektów nowoaramejskich pismem łacińskim.
|
|||||
