Język wschodniołużycki

Język wschodniołużycki – wymarły język z grupy serbołużyckiej języków zachodniosłowiańskich. Nie należy go mylić z językami górnołużyckim i dolnołużyckim.

Językiem tym mówiła ludność autochtoniczna między rzekami Nysą i Bobrem aż po Wusoką, dalej granicę wschodnią tworzyła linia miejscowości Pagańc, Lipna, Lěžyny, Tymjenišćo, Radnice, Budych oraz Gola. Północną granicą była rzeka Pliška. Język ten wymarł w XIX wieku. Na wschód od opisanego obszaru używano gwar przejściowych wschodniołużycko-dolnośląskich (tak zwanych libickich).

Wspomniane gwary były bardzo zróżnicowane, jednolitego interdialektu lub postaci kodyfikowanej nie było. Charakterystyczny jest brak przegłosu lechickiego, natomiast przegłos łużycki miał miejsce w zasięgu dolnołużyckim. Prałużyckie č spłynęło z c (na przykład vecořa) jako w dolnołużyckim. Palatalizowane ś, ź uległy depalatalizacji, a tymczasem ć, dź przeszły w ť, ď, półmiękkie č, dž lub c, dz (na przykład cichy). W morfologii panuje typ našo polo. Częściowo zachowały się samogłoski pochylone (na przykład dobro). Samogłoski e, o uległy przed nosówkami zwężeniu w zasięgu górnołużyckim (na przykład sym). Czas przeszły tworzy się za pomocą czasownika posiłkowego też w osobie 3, na przykład ja sym ňo viděł. Starołużyckie 'a przeszło przez ä w 'e, np. smieć (śmiać). Brak dolnołużyckiej zmiany ć > ś oraz dź > ź.

Bibliografia

• Frido Mětšk: Serbsko-šleska rěčna granica w 16. a 17. lětstotku, Budyšin 1958.
• Katarína Wojtas: Charakterystyka gwar libickich na terenie Łużyc wschodnich, Chóśebuz 1999.